Рамазан садәҹә олараг бәшәријјәтә лазымдыр
Мүгәддәс Рамазан ајы – вахтын хүсуси, ән чох сәбирсизликлә ҝөзләнилән вә ән гијмәтли мүддәтидир. Гуран, мәрһәмәт вә бағышланма ајыдыр, Уҹа Аллаһын бизә гәдир вә гәдәр Ҝеҹәсини – мин ајдан гијмәтли олан Лејләт үлГәдри гаршыламаг имканы верән ајдыр.
Рамазан – бу, мүгәддәс сирдир ки, бүтүн дүнјаны јахшылыға доғру дәјишдирир, лакин һамы буну баша дүшүб һисс едә билмир. Бу ајла бирликдә ҝәлән асанлыг, јүнҝүллүк, раһатлыг инсанлара бир чох ҝүнаһлардан, зәрәрли вәрдишләрдән вә налајиг, јарамаз әмәлләрдән хилас олмаға көмәк едир. Елә һаллар да аз дејил ки, јаман (бәрк) сигарет чәкәнләр вә спиртли ичкиләр һәвәскарлары вә һәтта наркоманлар шејтан асылылығындан хилас ола билмишләр.
Кимин үчүн бу, Рамазан ајыдыр, кимин үчүнсә, ола биләр ки, садәҹә апрел-мајдыр. Анҹаг ҝерчәклијин, варлығын реал (һәгиги) иникасы (әкси) беләдир ки, Јер үзүндә артыг 7 милјарддан чох инсан јашајыр, онлардан 1,5 милјардан чоху – мүсәлмандыр. Бу инсанларын һамысы үчүн Рамазан ајы мүгәддәсдир. Әслиндә исә Јер үзүнүн 21% әһалиси бу ајда нә едир? Ҝүнәш доғандан гүруба ҝедәнә кими јемәк вә ичмәкдән, ҹисмани нәшәләрдән вә оруҹу позан диҝәр мүәјјән һәрәкәтләрдән чәкинир, нәфсини сахлајырлар. Бу адамларын әхлагы, рәфтары әсаслы сурәтдә дәјишир. Онларын үрәкләриндә јахшылыг һөкм сүрүр.
Рамазан ајы – спиртли ичкиләри атмаг үчүн ән јахшы бәһанәдир
Мүасир дүнјада дин азадлығыны гәбул етмә (башга динләрә мане олмама) мөвзусуна бөјүк диггәт јетирилир, “дөзүм, сәбир” (толерантность) сөзү исә јени бренд олуб бүтүн трибуналардан (хитабәт күрсүләриндән) сәсләнир. Мүсәлманлара вә оруҹлуг ајына һөрмәт ҝөстәрилмәси (тәзаһүрү) дә үмумдүнја һадисәсидир.
Һардаса о, тәзаһүр едир, һардаса, бәлкә дә, - јох. Русија Федерасијасында, мәсәлән, бәзи реҝионларда мүсәлман ајы Рамазанда дини оруҹлуг дөврүндә, һабелә сон зәнҝ бајрамына, Ушаглары мүдафиә ҝүнүнә (1 ијун), Ҝәнҹләр ҝүнүнә (27 ијун), Биликләр ҝүнүнә (1 сентјабр) вә и. а. һәср олунмуш тәдбирләр кечирилән ҝүнләрдә алкогол сатышыны мәһдудлашдыран гадағанлар тәтбиг олунур. Белә тәшәббүсләр үмумхалг тәгдири алыр (халг тәрәфиндән бәјәнилир). Елә будур һөрмәтин тәзаһүрү, һеч олмаса бир аја олса да, лакин адамларын өзүнү көнүллү зәһәрләмәсинә мәһдудијјәт.
Әҝәр десәм ки, алкоголдан истифадә етмәк бәшәријјәтин глобал (бөјүк) проблемләриндән биридир, бәзиләри мәнимлә разылашмаја биләр. Истеһсалатчы вә сатыҹылар үчүн малијјә хејриндән (мәнфәәтиндән) башга онда јахшы һеч нә јохдур. Алкоголун инсана мәһведиҹи тәсиринин тәзаһүрү онун бејинә тәсиридир. Белә ки, Рамазан ајы – спиртли ичкиләр һәвәскарлары үчүн ички ичмәјән адам олмаға ән јахшы, уғурлу бәһанәдир (сәбәбдир).
Кафе вә ресторанлар Рамазан ајында үстәлик (һәддиндән артыг) мәнфәәт газанҹ алырлар
Һәмчинин кафе вә ресторанларын чоху ҝеҹә иш режиминә (шәраитинә) кечирләр. Јәни онлар мүштәриләри үчүн өз гапыларыны оруҹдан сонра ону ачмаға чағыран ахшам намазына јахын ачырлар. Адамлар дәстәләрлә ахшам вә саһур (сүбһ тездән) јемәјинә ҝәлир, вә нәтиҹәдә саһибкарлар үстәлик ҝәлир алырлар. Бу, әјани сурәтдә ҝөстәрир ки, Ислам нормаларына риајәт етмәкдә вә мөминләрин дини һисләринә һөрмәтдә неҹә бәрәкәт вар. Бизим әлимиздә сечим вар: иҹазәли јолла биз газанырыг јохса гадаған олмуш јолла.
Рамазанын бәрәкәти вә оруҹу бурахмағын “бәрәкәтсизлији”
Бәрәкәт вә онун олмамасы анлајышларыны изаһ етмәк чәтин, лакин өзүндә һисс етмәк чох асандыр. Мүсәлманлара һөрмәт ҝөстәрмиш иҹтимаи иашә јерләринин саһибләри бәрәкәти тәкҹә Рамазан ајында ҝәлирләрин чохалмасы шәклиндә дејил, бүтүн һәр һансы бир башга шејләрдә дә һисс едирләр. Ејнилә бәрәкәтин олмамасы Рамазана вә оруҹ тутанлара етинасызлыг ҝөстәрәнләрин һәр һәрәкәтиндә әкс олунур. Чох һадисәләр мәлумдур ки, әслиндә тамамилә сағлам адамлар Рамазанда оруҹ тутмамышлар, бәһанә ҝәтирәрәк ки, онлар һазыр дејилләр, бу онлар үчүн чәтиндир вә и. а. Белә ки, бир нечә мүддәтдән сонра онлар мүхтәлиф пәһризләрә риајәт етмәли вә мүалиҹәви аҹ галма илә мәшғул олмаға мәҹбур олмушлар. Фәрз оруҹу тутуб хәстәликләрдән сағалмаг истәмәмишләр, вә бунун әвәзинә Аллаһ ﷻ онлара хәстәликләр ҝөндәрмиш вә онлар һәмин аҹ галма јолу илә мүалиҹә олмушлар, лакин бунунла белә Рамазан ајында бөјүк оруҹлуға ҝөрә мүкафатдан мәһрум олараг. Рамазан бүтүн дүнјада инсанлары бирләшдирир. Бу ај мүхтәлиф өлкәләрдә ҹүрбәҹүр кечир, лакин онда хүсуси севинҹ, шадлыг, хүсуси мүһит, шәраит, һикмәт вә шәфа вар. Инсанларын гәлбләри чәкилиб јахынлашыр, тәбәссүмә тәбәссүмлә ҹаваб верирләр. Дүнјада һөкм сүрән нә исә бир ҝәрҝинлијин азалмасы, бошалмасы баш верир.
Рамазан садәҹә олараг бәшәријјәтә лазымдыр
Рамазан ҝәтирән үрәк раһатлығы вә сакитлији, динҹлији башга һеч нә әвәз едә билмәз. Физиоложи (ҹисмани) планда оруҹлуг – организмин (бәдәнин) там тәмизләнмәси, гајдаја салынмасыдыр. Вә мүасир тәбабәт дә, шүбһәсиз ки, буну тәсдиг едир. Оруҹ тутан Рамазандан һәм физики (ҹисмани), һәм дә психоложи мүнасибәтдә тамамилә тәзә вә тәмиз инсан чыхыр. Әҝәр Рамазанда оруҹ тутан шәхсин вә она лагејд јанашан адамын мәнәви вәзијјәтинин (һалынын) шәклини (фото) чәкмәк олсајды, биз ҝөрәрдик ки, неҹә шәфәг биринҹини өз шүалары илә әһатә едир, онда ки, икинҹини гара өртүк (пәрдә) бүрүјүр.
Оруҹлуг инсана һәјат тәканы вә һәр бир мәнфи тәсирә вә мәнәви ҹәһәтдән бој атмаг јолларында манеәләрә мүгавимәт стимулу верир, инсаны дәрин учурума јуварладан ирадәсизлијә галиб ҝәлмәјә көмәк едир. Дүшүнүрәм ки, бу мәгаләдә бәшәрә бу ајын дәјәрини изаһ едән чохлу һәдисин ҝәтирилмәсинә еһтијаҹ јохдур. Бу ҝөзәл ај һаггында бөјүк мәлумат ҝизләнән јалныз бир һәдиси ҝәтиририк. Уҹа Аллаһын Рәсулу Мүһәммәдин ﷺ һәдисиндә дејилир: “Әҝәр үммәтим билсәјди ки, Рамазанда нә гәдәр немәт (бәрәкәт) вар, онда онун бүтүн ил боју давам етмәсини истәрдиләр”. Рамазаны бурахмајын, вә Аллаһ еләсин ки, биз ондан олдугҹа чох фајда ҝөтүрәк!
РАМАЗАН АБДУЛЛАЈЕВ
