Рамазан ајынын фәзиләтләри

Рамазан ајынын фәзиләтләри

Бизә Рамазан ајыны гаршыламаға имкан верән, бу мүгәддәс вә әзиз ајда Онун истәкли вә итаәткар гулларына һазырладығы дәрин, һәдсиз мәрһәмәт вә бәхшишләр океанына јениидән баш вурмаг имканы верән Бөјүк вә Уҹа Аллаһа ﷻ һәмд вә шүкүрләр олсун. Бу мәгаләдә биз сизә Рамазанын мәһз фәзиләтләри вә ҝөзәлликләри барәдә бәһс едәҹәјик.

Биринҹиси, бу, бүтүн бәшәрә вә һәтта ҹинләрә Аллаһын кәламы – Гуранын мөминләр үчүн рәһбәрлик вә мәрһәмәт кими ҝөндәрдији ајдыр. Вә бу да бу ајын бөјүк фәзиләтидир, чүнки бу Китаб – сонунҹу, мүкәммәл вә бүтүн јазылар зәнҹирини јекунлашдырандыр, бу ајда О, бүтөвлүклә ән јахын ҝөјә ҝөндәрилмиш вә сонра ијирми үч ил әрзиндә бу вә ја диҝәр вәзијјәтдән асылы олараг Аллаһ Елчисинә ﷺ назил олмушдур.

Гуранда дејилмишдир: (мәнасы): “Инсанлар үчүн өјүднәсиһәт вә доғру јолун изаһы вә (һәгигәтин јаландан) ајрылмасы кими Гуранын назил олдуғу Рамазан ајы”. Рамазанын икинҹи фәзиләти ондадыр ки, онда бәрәкәтли Лејлат-үл-гәдр ҝеҹәси вар, Гуранда дејилдији кими, јәни ибадәтдә кечирилмиш бу ҝеҹә Аллаһтәалаја ибадәтдә кечирилмиш мин ајдан јахшыдыр. Мүсәлманларын мүшрикләрлә (бүтпәрәстләрлә) илк дөјүшү – дүшмәнин сајҹа чохлуғуна бахмајараг онларын парлаг гәләбә чалдыглары Бәдр савашы да бу ајда олмушдур. Вә ҝөр Рәсулүллаһ ﷺ өзү бу ај һаггында неҹә рәј сөјләмишдир.

О, демишдир: “Еј инсанлар, сизи бөјүк вә мүбарәк ај һимајә етмишдир (горумушдур), мин ајдан јахшы ҝеҹәси олан ај, Аллаһ ҝүндүзләри оруҹ тутмағы фәрз, ҝеҹәләр ибадәтдә ојаг олмағы исә әлавә вә көнүллү ибадәт едән ај. Бу ајда һәр һансы бир јахшы әмәл васитәсијлә Аллаһа ﷻ јахынлашан кәс фәрз әмәли Рамазан ајында јох, башга вахт еләјәнә бәнзәјәҹәк, бу ајда фәрз ибадәтини јеринә јетирән исә бу вәзифәләрин јетмишини Рамазан ајында дејил, башга вахтда јеринә јетирәнә охшајаҹагдыр вә бу, сәбир, дөзүм ајыдыр, сәбирин әвәзи исә – Ҹәннәтдир, вә тәсәлли, тәскинлик ајыдыр вә мөминин рузисинин артдығы ајдыр, вә бу ајда оруҹ тутана ифтар верәнин ҝүнаһларынын бағышланмасына вә Ҹәһәннәмдән азад олунмасына хидмәт едәҹәкдир, вә бунунла белә оруҹ тутанын мүкафатыны азалтмамагла она да оруҹ тутана олдуғу кими мүкафат олаҹагдыр”.

Сәһабәләр дедиләр: “Ја Рәсулүллаһ, һәр биримиз оруҹ тутаны једиртә билмәз” вә Пејғәмбәр ҹаваб верди: “Аллаһ бу мүкафаты оруҹ тутаны һәтта бир хурма вә ја бир гуртум су вә ја сүдлә једиртәнә верәҹәкдир.

Рамазан – сәбир ајыдыр, сәбирин әвәзи исә – Ҹәннәтдир

Бу, әввәли мәрһәмәт, ортасы –бағышланма вә сону – Ҹәһәннәмдән азад олма ајыдыр”. Диҝәр һәдисдә Пејғәмбәр ﷺ Рамазан ајындан габаг сәһабәләринә хејир-дуа верир: “Сизә Рамазан – бәрәкәт ајы ҝәлмишдир. Аллаһ онда (Өз мәрһәмәти илә) сизи өртүр, ҝүнаһларынызы бағышлајыр, дуаларыныза ҹаваб верир вә хејирхаһ ишләрдә рәгабәтинизә бахыб мәләкләрин јанында сизинлә фәхр едир. Белә ки, ҹомәрдлијинизи, ләјагәтинизи Аллаһ-тәалаја ﷻ ҝөстәрин, һәгигәтән о кәс бәдбәхтдир ки, бу ајда Аллаһын рәһминдән мәһрум олмушдур!” (Бәјһәки).

Һабелә Рәсулүллаһ ﷺ Рамазанын фәзиләтләри һаггында демишдир: “Мәним үммәтимә Рамазан ајында әввәлки пејғәмбәрләрдән һеч кимә верилмәјән беш шеј верилмишдир. Һәгигәтән, Рамазан ајынын биринҹи ҝеҹәси ҝәләндә Аллаһ ﷻ онлара бахыр, О, кимә бахарса, ону һеч вахт ҹәзаландырмаз; доғрудан да, мәләкләр һәр ҝүн, һәр ҝеҹә онлар үчүн бағышланма диләјирләр; Үчүнҹүсү, Аллаһ ﷻ Ҹәннәтә дејәрәк әмр едир: “Мәним оруҹ тутан гулларым үчүн бәзән, бәлкә онлар Мәним игамәтҝаһымда вә Мәним шәрәфимдә бу дүнјанын чәтинликләриндән истираһәт едәрләр”; дөрдүнҹүсү – ахшам јахынлашанда онларын ағзындан ҝәлән иј– о, мүшкүн ијиндән, гохусундан јахшы олур; бешинҹи – Рамазанын сонунҹу ҝеҹәси ҝәләндә Аллаһ ﷻ онларын һамысыны бағышлајыр, доғрудан да фәһләләр ишләјирләр, өз ишини гуртаранда исә өз мүкафатыны алырлар” (Тәбәрани).

Һабелә Рамазана бәзи диҝәр хүсусијјәтләр дә хасдыр ки, онлар һаггында Аллаһ Рәсулу ﷺ бизә бәһс етмишдир: “Һәгигәтән дә Ҹәннәтдә гапылар вар ки, Рәјан адланыр, Гијамәт ҝүнү орадан оруҹ тутанлар ҝирәҹәк вә онлардан башга һеч ким ҝирмәјәҹәк, вә дејиләҹәкдир: “Һаны оруҹ тутанлар?”, вә онлар бу гапыдан ҝирәр, вә онлардан сонунҹусу ҝирәндән сонра гапылар бағланар вә даһа һеч ким орадан ҝирә билмәз” (Бәјһәки). Вә буна ҝөрә дә Пејғәмбәр ﷺ өз сәһабәләрини јахшы ишләр ҝөрмәкдә рәгабәтә чағырарды ки, онлар там мүкафатдан мәһрум олмасынлар. Инсанлар Шаһлар шаһынын һүзурунда дуран ҝүн, һансы ки Өз китабында дејир: “Һәгигәтән, инсан јалныз өз јаратдығыны алаҹагдыр вә о, бир аздан сонра нә етдијини ҝөрәҹәк, сонра она там әвәзи вериләҹәкдир”.

Бахын, о, өз әсһабәләрини (тәрәфдарларыны) неҹә чағырыр вә ејни заманда диггәт јетирин ки, онлары ҝүнаһлардан вә Уҹа Аллаһа ﷻ итаәтсизликдән неҹә чәкиндирир, хүсусилә Рамазан әрәфәсиндә о, дејәрди: “Һәгигәтән, Ҹәннәт илдәнилә Рамазан ајы үчүн бәзәнир, вә Рамазан ҝәләндә Ҹәннәт дејир: “Ја Аллаһ! Бу ајда Өз гулларындан мәним үчүн сакинләр елә”, һуриләр исә дејирләр: “Ја Аллаһ! Бу ајда өз гулларындан бизим үчүн әрләр елә”. Пејғәмбәр ﷺ демишдир: “Өзүнү Рамазанда горујуб спиртли ичкиләр ичмәјәнә, һеч кимә гара јахамјыб, бөһтан атмајана ҝүнаһ ишләр ҝөрмәјәнә Аллаһ ﷻ һәр ҝеҹә мин һурини өврәт верәҹәк вә Ҹәннәтдә гызыл вә ҝүмүшдән вә гијмәтли дашлардан сарај тикәҹәкдир, вә һәтта әҝәр бу сарајда бүтүн дүнја топланса да, орада о, бу дүнјада кечи бурдағы кими олаҹагдыр, бу ајда спиртли ички ичәнин вә ја кимисә тәһгир едәнин вә јахуд да ҝүнаһ иш ҝөрәнин ил әрзиндәки әмәлләрини, һәрәкәтләрини Аллаһ ﷻ мәһв едәр. Одур ки, Рамазан ајындан горхун! Бу, Аллаһын ﷻ ајыдыр.

Бу ајда ҝүнаһ етмәкдән горхун! Аллаһ ﷻ сизин үчүн он бир ај јаратмышдыр ки, сиз кеф чәкирсиниз, вә Өзү үчүн бир ај, одур ки, Рамазандан горхун!” (Тәбәрани). Һәмчинин Әбу Һүрејрәдән ҝәтирилир: “Ким Рамазанын бир ҝүнүнү Аллаһын буна вердији һүгугу олмадан бурахарса, онун үчүн бу ҝүн әвәз едилмәз, һәтта әҝәр јүз ил дә оруҹ тутса”. Аҹлыг һисси һамыны бирләшдирир Рамазанын ҝәлмәси – дил фәргинә вә дәрисинин рәнҝинә бахмајараг мүсәлманлары шәргдә вә гәрбдә бирләшдирән бөјүк бајрамдыр, бу бајрам онлары бир һисдә вә севинҹ һәвәсиндә бирләшдирир. Онлары ҝеҹә вә ҝүндүз јејиб-ичәндә бирләшдирир. Варлылар вә касыблар, һөкмдарлар вә асылылар, кишиләр вә гадынлар – һамы бәрабәрдир. Сиз ҝөрүрсүнүз, ону Гуран бајрамы адландырараг онлар парлајан сифәтләри илә неҹә бир-бирини тәбрик едирләр. Бу, мүсәлманларын Аллаһа ﷻ ҝеҹә вә ҝүндүз ибадәт етдикләри ајдыр. Мүсәлманлар һарада олсалар да, Аллаһы ﷻ јадда сахламалыдырлар. Бу ајын хүсусијјәтләриндән бири дә одур ки, һәр ҝүн минләрлә мүсәлман мәсҹидләрдә топлашыб тәравиһ намазы гылырлар. Бу, мәсҹидләри вә үрәкләри ишыгландыран намаздыр, бу намаз Рамазаны ҹанландырыр вә дин вә ибадәт ширинлијини һисс етдирир. Гардашлар! Рамазана лазыми гәдәр гијмәт вермәмәкдән чәкинин, сизә вәд олунмуш о бөјүк мүкафаты алмамагдан горхун. Бу ајда ҝүнаһ еләмәкдән горхун, чүнки онлар сизин хејирхаһ әмәлләринизи мәһв едир. Бу ајда бағышламағы вә бирбиринизи севмәји өјрәнин. Бу ајы диҝәр ајлар кими кечирән шәхсә адамын јазығы ҝәлмәзми? Ахы, она бөјүк мүкафат вәд олунмушду.

О, неҹә дә хәзинә јанындан кечән адама охшајыр, вә тезликлә бөјүк еһтијаҹ һисс едәҹәкдир. Бу ајда мүттәгилик (Аллаһдан горхмаг) еһтијаты един, чүнки о, - ән јахшы јүкдүр. Сәбир, дөзүм еһтијаты един, чүнки оруҹлугда вә Аллаһа ибадәтдә чәтинлик чәкәндә о, сизә лазым олаҹагдыр. Елә фикирләшмәјин ки, оруҹ тутмаг – јалныз ҝүндүз аҹ галмагдыр. Хејр! Бүтүн ҝүнү вә бүтүн ҝеҹә пәһриз сахламаг лазымдыр, ҝүнаһлардан оруҹ тутун вә нә ҝүндүз, нә дә ҝеҹә ҝүнаһ етмәјин. Бәзиләри ҝүндүз аҹ галыб ҝеҹә ҝүнаһ едирләр, вә фикирләширләр ки, оруҹ тутурлар. Хејр! Аҹлыг вә сусузлугдан башга онлар өз оруҹундан һеч нә алмазлар.

Оруҹлуғун бөјүк фајдасы вар, һәм ону сахлајан үчүн, һәм дә ҹәмијјәт үчүн. Оруҹ тутан өз бәдәнини еһтираслар һөкмранлығындан азад едир вә сағламлығыны јахшылашдырыр. Ҹәмијјәт ҝүнаһлар һөкмранлығындан азад олур вә өзү јахшылашыр. Аҹлыг һисси һамыны бирләшдирир – һәм варлылары, һәм дә касыблары. Варлылар баша дүшүрләр ки, Аллаһын ﷻ һәр ҝүн онлара ҝөндәрдији мәрһәмәт нә гәдәр бөјүкдүр вә ејни заманда һәмишә јемәк әлдә етмәк имканы олмајан касыбын вәзијјәти онлара јахын олур. Мәлумдур ки, һәмишә тох олмаг һисси мәрһәмәт вә анламаны күтләшдирир. Оруҹ исә јеҝанә бир шејдир ки, ҹәмијјәтин бүтүн зүмрәләрини бир сәвијјәјә гојур.

Сонда ҝәлин Пејғәмбәрин ﷺ Әбу Зәрр әл-Гиффаријә вердији нәсиһәти хатырлајаг: “Пејғәмбәр мәнә дөрд шеј вәсијјәт етмишдир вә онлар мәнә бу дүнјадан вә онун ичиндәкиләрдән гијмәтлидир. О, демишдир: “Ја Әбу Зәрр! Өз ҝәмини мөһкәм ет, доғрудан да дәрја дәриндир. Јүкүнү чохалт, һәгигәтән јол узагдыр вә јүкүнү јүнҝүлләшдир, һәгигәтән манеәләр јахындыр, вә әмәлләрини тәмизлә, доғрудан гијмәтгојан ҝөрүр” (Имам Мәгдаси). Гој Бөјүк Аллаһ-тәала бу ајы вә һәм дә бүтүн өмрүмүзү Она ﷻ ибадәтдә, бүтүн һөкмләри јеринә јетирмәкдә кечирмәјә көмәк олсун вә бүтүн һарамлардан бизи горусун! Амин.

ӘЛИ ӨМӘРОВ