Гысганҹлығы “дәбә” гајтарын!

Өзүмүн әдәби ахтарышларымда мән Чеховун бир мараглы һекајәсинә раст ҝәлдим. Бу һекајәдә о заманын кишиләринин өз гадынларына гысганҹлығы чох јахшы ҝөстәрилмишдир.

Онлар гадынларын үнванына һәтта бир еһтијатсыз сөзә белә дөзә билмәздиләр, нәинки һәрәкәтә! Вә әҝәр гадыны тәһгир етмиш шәхс сөзләрини ҝери ҝөтүрмәјә вә үзр истәмәјә разы олмасајды онлар ону дуелә чағырмаға һазыр идиләр. Реаллыға, бизим вахтымыза гајыдараг мән кәдәрлә анладым ки, бу ҝүн белә гысганҹлығын һеч изи дә галмајыб. Бизим кишиләримиз өз га-дынларына күчәләрдә чылпаг ҝәзмәјә иҹазә верирләр ки, бу тәкҹә пис сөзләр дејил, пис фи-кирләр вә, бағышлајын пис нијјәтләр дә доғурур.

Онлар өз гадынларына узун мүддәт вә хүсуси еһтијаҹ олмадан күчәдә галмаға иҹазә верирләр ки, бу да, шүбһәсиз, фитнәјә сәбәб олур, һансы-ны ки биз бәдбәхтләр бу ҝүн мүшаһидә едирик. Бурада чох садаламаг олар, лакин маһијјәти бир олаҹагдыр – индики зәманәдә өз гадынларыны гысганмаг “дәб дејил”. Сосиал шәбәкәләрдә ак-каунт тәшкил етмәк, ”ајдын” шәкилләр гојмаг, бир-бирини “лајкаламаг” вә өз гадынларынын ҝөзәллији илә башгаларынын өнүндә өјүнмәк дәбдир.

Биз неҹә буна ҝәлдик?

Чох садәҹә олараг – һүгуг бәрабәрлији уғрунда мүбаризә васитәсијлә. Тәблиғ едилән һүгуг бәрабәрләшдирилмәси бизим ҝүнләрдә гадыны онун дәјәриндән вә Исламын она вердији хүсуси һәјәҹанлы статусдан мәһрум едир. Бу ҝүн гадын – ҹәмијјәтин сәрвәти олан садәҹә ҝөзәл гиша, габыгдыр. Вә әҝәр доғру, сәмими олсаг, онда етираф етмәк лазымдыр ки, бурада тәкҹә кишиләр ҝүнаһкар дејил. Бурада гадынларын өзләри дә ҝүнаһкардыр, о гадынлар ки, өз әрләринин архасындан чыхмаға чалышырдылар, һарада ки онлар әсрләрлә етибарла ҝизләдилмишдиләр. Мән ҹәмијјәтимиздә белә вәзијјәтлә разылаша билмирәм, буна ҝөрә дә јенә бу барәдә јазыр вә кишиләрә мүраҹиәт едирәм. Дүшүнүн, һөрмәтли гардашлар! Гысганҹлығы “дәбә” (модаја гајтарын! Исламда сағлам гысганҹлыг тәрифәлајиг вә ҝәрәкли кејфијјәтдир.

Аллаһ Рәсулунун ﷺ һәдисиндә дејилмишдир: “Доғрудан да, Аллаһ гысганҹдыр, вә мүсәлман да гысганҹдыр. Аллаһ гысганыр ки, мөмин Аллаһ она гадаған гојаны етмәсин” (Мүслим). Кишиләр өз гадынларыны гысганмалыдырлар. Лакин мән инди шүбһәләрин нәтиҹәси олан гысганҹлыгдан демирәм. Хејр. Һәгигәтдә белә һиссин әмәлә ҝәлмәсиндән чәкинмәк, өзүнү ҝөзләмәк лазымдыр. Гуранда бу барәдә белә бујурулур: Мәнасы: “Еј иман ҝәтирәнләр! Чох зәннә-ҝүмана гапылмагдан чәкинин. Шүбһәсиз ки, зәннин бәзиси (һеч бир әсасы олмајан зәнн) ҝүнаһдыр. (Бир-биринизин ејбини, сиррини) арајыб ахтармајын, бирбиринизин гејбәтини гырмајын” (“Әл-Һуҹурат” сурәси, ајә 12). Мән инди гысганҹлығын башга нөвүндән данышырам – о гысганҹлыгдан ки, өз гадынларыны онлара зијан вура вә онун намусуна тохунараг бунунла белә кишинин дә намусуна тохуна билән һәр шејдән горумаға кишиләри мәҹбур едир. Белә гысганҹлыг һәр кишинин, һәр әрин үрәјиндә һөкмән олмалыдыр.Вә Мүһәммәд Пејғәмбәрин ﷺ ашағыдакы һәдиси ән јахшы нүмунәдир. Орада һекајәт олунуб ки, неҹә бир дәфә сәһабә Сад ибн Үбәдә уҹадан демишдир: “Әҝәр мән өз зөвҹәмлә һансыса кишини ҝөрсәм, мән ону гылынҹла вурарам – вә онун күт һиссәси илә јох”.

Бу, Пејғәмбәрә ﷺ чатанда о, деди: “Сизи Садын гысганҹлығы тәәҹҹүбләндирир? Аллаһа анд ичирәм, Мән Саддан да гысганҹам, Аллаһ исә мәндән дә гысганҹдыр. Мәһз гысганҹлыға ҝөрә Аллаһ-тәала ачыг (ашкар) вә ҝизли әҹлафлыглары (ијрәнҹ һәрәкәтләри) гадаған етмишдир”. (Бухари, Мүслим). Кишиләр өз гадынларына белә мүнасибәт бәсләмәлидирләр. Вә бурада ајры-сечкилик јохдур – баҹыдыр бу, анадыр јахуд да арваддыр. Гысганҹлыг һисси өз нәслиндән һәр гадына мүнасибәтдә баш галдырмалыдыр. Вә о, тәкҹә өз евини тәрк едәндә гадынын неҹә ҝөрүндүјүнә дејил, һәм дә онун һарада олдуғуна, күчәдә нә гәдәр вахт кечирмәсинә, кимләрлә үнсијјәтдә олмасына вә тәнһа һараја ҝетдијинә дә аид олмалыдыр. Јухарыда дедикләримизин һамысына гысганҹ мүнасибәтин олмамасы бу ҝүн онун нәтиҹәси олмушдур ки, гадынлар тәкбашына узаг вә узун мүддәтли сәфәрләрә ҝедирләр, бу,

Шәриәтлә гадағандыр вә истәр-истәмәз аиләләри дағыдараг вә ҹәмијјәтдә әхлагсызлығы (позғунлуғу) чохалдараг бәлалара ҝәтириб чыхардыр. Бизим динимиздә дејилир: өз зөвҹәсини гысганмајан әр гој өзүнә Ҹәһәннәмдә јер ахтарсын. Бу сөзләрин үстүндә дүшүнүн, һөрмәтли гардашлар! Доғруданмы сиз белә шејә разысыныз? Доғруданмы сиз өз әлинизлә Ҹәһәннәмдә “өзүнүзә гују газмаға” разысыныз? Фикирләшин, сиздән риҹа едирәм! Вә јенидән гысганҹлығы “дәбә” гајтарын!

РАЈА АКАВОВА