Ләкәләрин тәснифаты

Јағлы ләкәләрин судан дағылмыш контурлары олур. Тәзә ләкә һәмишә парчадан гарадыр, вахт кечәндән сонра исә донуг (тутгун) чалар (рәнҝ) алыр.

Тәркибиндә јағ (пиј) олмајан ләкәләрин (мејвәләр, ширә, чахыр, пивә) контурлары ләкәнин өзүндән ајдын вә даһа гара олур. Онларын рәнҝи сарымтылдан дарчыны, хурмајијә гәдәрдир. Сүддән, гандан, суплардан (шорбалардан), соуслардан (хөрәк ширәләриндән) ләкәләр ән чох јајыланлардыр. Бу әрзагларда олан јағ (пиј) парчанын дәринлијинә ҝирир, ләкәнин өзү исә үздә галыр.

Ишыг вә һава оксиҝени тәсиринин алтында ләкәләрин чоху оксидләшир (туршујур) вә вахт кечдикдән сонра чаларыны сарыдан гырмызы-михәјијә гәдәр дәјишир. Мејвәләрдән, ҝиләмејвәләрдән, чахырдан, гәһвәдән, чајдан, косметикадан ләкәләр оксидләшир. Мүасир јујуҹу васитәләр әксәр һалларда тәзә ләкәни галыгсыз тәмизләјирләр. Лакин бәзи ләкәләр, әҝәр онлары әввәлҹәдән тәмизләмәсән, палтарда гала вә һәтта јујулма заманы мәһкәмләнә биләрләр. Ләкәләрлә уғурлу мүбаризә үчүн евдә олмалыдыр: спирт, нашатыр спирти, сиркә, крахмал (нишаста), асетон, бензин, глисерин. Бу реактивләрин һамысыны аптекдә әлдә етмәк олар.

Һәр ҹүрә әмәлә ҝәлән ләкәләри тәмизләмәк үчүн үмуми гајдалар

Бу вә јахуд диҝәр әридиҹиләри истифадә едәркән јадда сахламаг лазымдыр ки:

• Спиртләр вә туршулар бәзи бојалары дағыдыр.
• Асетон вә сиркә туршусу асетат ипәјиндән парчалары дағыдыр.
• Хлорлу әһәнҝ иплик парчалары дағыдыр.
• Гәләви вә ағардыҹы маддәләр јалныз ағ парчаларын емалы үчүн тәтбиг едилир (ишләдилир).
• Ләкәни емал етмәздән әввәл әшјаны мүтләг сәлигә илә тоздан тәмизләмәк лазымдыр.
• Ләкәләрин емалындан габаг бојаманын мөһкәмлијини јохламаг – мүтләгдир. Әшјаја тикилмиш парча тикәсиндән истифадә етмәк олар. Әҝәр о, кәсилиб итирилмишсә – ҝизли тәфсилатда.
• Ләкәни гырагларындан ортасы истигамәтдә емал етмәк лазымдыр.
• Ләкәнин алтына астардан (парчанын тәрс үзүндән) бир нечә гат бүкүлмүш тәмиз ағ әски гојурлар.
• Араланма вә һалә әмәлә ҝәлмәсин дејә ләкәнин әтрафында парчаны су, бензинлә ислатмаг ја да талк (техникада вә тәбабәтдә ишләнилән јағлытәһәр јумшаг ағ порошок), нишаста (крахмал) сәпмәк лазымдыр.
• Ләкәтәмизләјиҹиләри кичик ләкәләрә пипет (дамҹытөкән) ја да тахта чубугла гојмаг голајдыр. Тәмизләјәндә памбыг, парча, кобуд фырча ја да шоткадан истифадә едирләр.

От вә јарпаглардан ләкәләр

• 1 литр сују вә 1 хөрәк гашығы нашатыр спиртини гарышдырмалы вә бу мәһлулла ләкәни гурутмалы. Јумалыдыр.
• Ләкәни спиртлә бир аз ислатмалы, сонра исә әшјаны јумалыдыр.
• Тәзә ләкәләр јујанда итәҹәкләр.

Гандан ләкәләр

Сојуг суда јахаламалы, сонра исә 30-40 С температурда јумалыдыр.

Дондурмадан ләкәләр

• Ләкәни бензиндә исладылмыш тампонла гурутмалы, сонра исә јумалыдыр. Мејвәләрдән, ширә-ләрдән вә ҝиләмејвәләрдән ләкәләр
• Тампону сиркәдә (чахырда јох) ислатмалы вә онунла ләкәни гурутмалы. Сојуг суда јахаламалы.
• Тәзә ләкәјә хөрәк дузу сәпмәли (дуз нәмишлијин бир һиссәсини өзүнә чәкир вә ләкәни јајылмаға гојмур). Јумалы.
• Ағ ја да диҝәр түләмәјән парчада ләкәјә дағ су (гајнар су) төкмәк олар. Гәһвә вә чајдан ләкәләр јујулма заманы ҝедәҹәкдир.

Какао вә шоколаддан ләкәләр

• Тәзә ләкәјә дуз сәпмәли вә су илә ислатмалыдыр. Јумалы.
• Исти 1,5 фаизли нашатыр спиртинин мәһлулу илә ишләмәли.
• Ағ рәнҝли јун вә ипәк парчалардан ләкәләри бир аз исидилмиш глисеринлә јујуб тәмизләјирләр. 15 дәгигәдән сонра исти су илә јумалыдыр.
• Сиркә вә спирт мәһлулу илә ишләмәли.