Үммү Әјмән Бәрәгә бинт Сәләбә
Јахшы тәрбијәчи гадын
О – Бәрәгә бинт Салабә, Рәсулүллаһын ﷺ азад етдији гулдур. Бу гул Пејғәмбәрә ﷺ атасындан мирас галмышды, о Хәдиҹәјә евләнәндә Бәрәгәни азадлыға бурахыр. Әри Үбејддән олан оғлунун ады илә ону Үмм Әјмән адландырырдылар, неҹә ки бу барәдә дејиләҹәкдир. Она һәм дә Үмм ә-Зыба да дејирдиләр.
О, Пејғәмбәрин ﷺ тәрбијәчиси иди вә Пејғәмбәрин ﷺ истәклиси Зејд ибн Һәрисәнин зөвҹәси, АллаһI уғрунда фәда олмуш Әјмән ибн Үбејдә әлҺәзрәҹинин анасы вә Үсамә ибн Зејдин анасы олмушдур.
Пејғәмбәрин ﷺ анасы Әминә бинт Вәһби бану ә-нәҹҹар тајфасыны, ана тәрәфиндән бабасы Абдулмүттәлибин гоһумларына баш чәкмәк үчүн Мәккәјә ҝедәндә онунла бирҝә мәһз Үмм Әјмән олмушдур. Әминә Мәккәјә гајыданда исә о, јолда хәстәләнмиш вә әл-Әбва дејилән јердә вәфат етмишдир. Үмм Әјмән Пејғәмбәрлә ﷺ бирликдә гајыдыр вә онун тәрбијә верәни олур. О өзүнү онун тәрбијәсинә, она гајғыја һәср етмиш вә бабасы Абдулмүттәлиб кими ону өз севҝиси илә әһатә етмишди. Абдулмүттәлиб тәрбијәчијә дејирди: “Бәрәгә, оғлуму диггәтсиз гојма. Мән ону ушагларла шанаҝүлләнин (ҝөлдә битән чичәкли битки) јанында ҝөрмүшәм. Әһли-китаб елә билир ки, мәним бу оғлум – бу үммәтин пејғәмбәридир”. Абдулмүттәлибин вәфатындан сонра Аллаһ Елчиси бәрк кәдәрләнир. Үмм Әјмән данышырды: “О ҝүнү мән ҝөрдүм неҹә Рәсулүллаһ ﷺ Абдулмүттәлибин јатағы (дөшәји) јанында ағлајырды”.
Пејғәмбәр ﷺ бөјүјәндә Үмм Әјмәнин гәдрини билир вә она һөрмәт едирди. Чүнки мәһз о, Пејғәмбәрин ﷺ мәсәләләри вә ишләри илә мәшғул олур, она јахшы гајғы ҝөстәрирди. Рәсулүллаһ ﷺ Хәдиҹәјә евләнәндә Үмм Әјмәни азадлыға бурахыр, она Убејд ибн Зејд әл-Һәзрәҹи евләнир. О, әри үчүн Әјмәни доғур. Бу Әјмән – шанлы сәһабәләрдән биридир. О, Һүнејндә өлдүрүлмүшдү. Диндарларын анасы Хәдиҹәнин Зејд ибн Һәрисә адында гулу варды. Пејғәмбәр ﷺ хаһиш етди ки, Зејди она бағышласын. Вә о (Хәдиҹә) Зејди бағышлајыр. Зејд Аллаһ Рәсулунун севимлиси олду, ону азадлыға бурахды, сонра исә Үмм Әјмәнә евләндирди. Вә о әринә Усамәни доғур, ону онун ады илә чағырдылар. Јашынын чохлуғуна бахмајараг, Үмм Әјмән нәјин баһасына олурса-олсун Аллаһ Елчиси ﷺ илә бирҝә мүгәддәс мүһарибәдә иштирак етмәк истәјирди. Белә ки, Үмм Әјмән гадынларла Үһүд дөјүшүнә чыхыр. Онун вәзифәси јаралылары мүалиҹә етмәк вә онларын гајғысына галмаг, сусузлугдан әзаб чәкәнләрә су вермәк иди. Хејбәр савашына Пејғәмбәрлә ﷺ бирликдә ијирми гадын чыхмышды, онларын арасында Үмм Әјмән дә вар иди. Оғлу исә галмышды, чүнки онун аты хәстәләнмишди. Бундан өтрү анасы ону горхаг (ағҹијәр) адландырыр. Һәсән ибн Сабит кишинин ҹәсурлуғуну (иҝидлијини) вә онун анасынын ләјагәт вә фикрини гејд едәрәк демишдир: Әјмәнә анасы дејәндә ки: “Сән горхагсан вә сән Хејбәрин атлы гошунунда олмамысан”,
- Әјмән горхмады, анҹаг онун аты Корланмыш јем јејиб хәстәләнди.
Вә әҝәр атла бу баш вермәсәјди, О, ат үстүндә зәһмәт чәкмәдән дөјүшәрди. Амма атын башына ҝәлән она мане олду, Вә бу, онун үчүн чох ағыр иди. Ҝүнләр тез өтүшүрдү. Аллаһы Рәсулу ﷺ вәфат етди. Инсанларын гәлбләри ағрыды. Үмм Әјмән дә кәдәрләнди.
О, Рәсулүллаһдан ајрылдығы үчүн ағлајырды. Әнасдан нәгл олунмушдур ки, о, демишдир: “Рәсулүллаһын ﷺ вәфатындан сонра Әбу Бәкр Өмәрә дејир:
“Ҝедәк Үмм Әјмәнә баш чәкәк, неҹә ки она Рәсулүллаһ ﷺ баш чәкирди”. Онлар онун јанына ҝәләндә о, ағлады. Онлар она дедиләр: “Сән нијә ағлајырсан? Аллаһда олан Онун Рәсулу үчүн даһа јахшыдыр”. Үмм Әјмән ҹаваб верир: “Мән она ҝөрә ағламырам ки, мән Аллаһда оланын Онун Рәсулу үчүн даһа јахшы олдуғуну билмирәм. Анҹаг мән она ҝөрә ағлајырам ки, ҝөјдән вәһј кәсилди”. Вә о, онларын икисини дә ағламаға вадар етди”. Үмм Әјмән Рәсулүллаһын ﷺ вәфатындан беш ај кечәндән сонра өлмүшдүр, јахуд да алты ајдан сонра. Бәзиләри дедиләр ки, о, Өмәрдән сонра ијирми ҝүн кечәндә өлмүшдүр. Вә ибн Һәҹәр бу фикри ҝүҹлү адландырмышдыр. Гој Аллаһ ондан разы олсун вә ону да разы етсин.
Материал “Пејғәмбәрин гадын сәһабәләри” адлы китабдан ҝөтүрүлмүшдүр
