Үммү Атијә әл-Әнсаријјә
Ислам һүгугундан башы чыхан, чох әзбәр билән гадын
Үмм Атијә әл-Ә саријјә лајигли тәрәфдар гадынлардан бири, мүгәддәс мүһарибәдә, Ислам һүгугунда, мәлумат өтүрмәкдә јахшы ишләрлә гадынлар тарихини ишыгландыранлардан биридир.
Онун ады Нүсәјбә бинт әл-Харис әл-Әнсаријјәдир.
О, Исламы әнсарлар сајындан илк гадынларла бирликдә гәбул етмишдир. Вә вурушма чөлләриндә гылынҹларын көлҝәси алтында әсҝәрләрә су верәрәк, онларын јараларыны бағлајараг, ган ахмасыны сахлајараг, јемәк һазырлајараг дөјүшән ордунун карванлары илә бирликдә ҝетмишдир.
Нәгл олунур ки, о демишдир:
“Мән Пејғәмбәрлә бирликдә једди һәрби сәфәрдә иштирак етмишәм. Мән мал-әшјаны мүһафизә етмәјә галар, јемәк һазырлајар, јаралылары мүалиҹә едәр, хәстәләрә бахардым”.
Хејбәр савашында Үмм Атијә мүгәддәс мүһарибәјә ҝөрә мүкафат арзулајараг Аллаһ Рәсулу ﷺ илә бирликдә чыхмыш ијирми гадын сајында иди.
Үмм Атијә Пејғәмбәрин ﷺ гызы Зејнәби гүсл етмишдир (јумушдур). Нәгл олунуб ки, Үмм Атијә демишдир:
“Рәсулүллаһын гызы Зејнәб вәфат едәндә Пејғәмбәр ﷺ деди: “Ону тәк сајда гүсл един: үч вә ја беш, сонунҹу дәфә исә – камфара (кафур) илә вә ја бир аз камфара әлавә един. Јујуб гуртаранда мәнә дејин”. Биз ону јујандан сонра о, белинин ашағысыны өртдүјү парчаны өзүндән чыхарыб бизә верди вә деди: “Ону буна ҝејиндирин”.
Аллаһ Елчисинин ﷺ вахтында Үмм Атијә Бөјүк Аллаһ-Тәаладан әвәз вә мүкафат алмаг үмиди илә мәрһум гадынлары гүсл едәрди (јујарды).
Үмм Атијәнин һәм дә Ислам һүгугундан башы чыхыр, әзбәр чох билирди. О, гырх һәдис нәгл етмиш, онлардан 6-сы һәр ики “Сәһиһдә” верилмиш, даһа бири – јалныз әл-Бухаридә вә даһа бири – тәкҹә Мүслимдә.
Онун һәдисләрини дөрд “Сүнән” тәртибчиләри вермишләр. Сәһабәләрдән онун мәлуматларыны Әнас ибн Малик ﷺ нәгл етмишдир. Тәбиинләрдән онун һәдисләрини Мүһәммәд ибн Сирин, онун баҹысы Һәфсә бинт Сирин, Үмм Шәраһил, Әли ибн әл-Әкмәр, Абдулмалик ибн Үмәјр, Исмаил ибн Абдүррәһман нәгл етмишләр.
Аллаһ Рәсулунун ﷺ габ-гаҹағыны јумаг һаггында онун мәлуматы “Сәһиһдә” мәлумдур, неҹә ки бу барәдә ибн Һәҹәр демишдир.
Бир чох ардыҹыллар бу мәлуматдан гәрар ҝөтүрмүшләр.
Өмрүнүн сонунда Үмм Атијә Бәсрәјә көчмүш, вә орада адамлар онун билик вә дини дәрк етмәсиндән чохлу фајда ҝөтүрмүшләр. Бәс башга ҹүр неҹә ола биләр? Ахы о, Пејғәмбәрдән ﷺ нәгл едәрәк демишдир: “Рәсулүллаһ әмр етди ки, һәр ики бајрама ҝәнҹ вә пәрдә архасында отурмуш гызлар чыхсын”. Даһа бир һәдис: “Пејғәмбәр биздән анд ҝөтүрдү ки, биз мәрһумларын үстүндә ағы демәјәк”. Вә һабелә һәдис: “Гарамтыл вә сарамтыл суја биз диггәт вермирдик”. Вә һәдис: “Ҹәназә архасынҹа ҝетмәк бизә гадаған олунмушду, анҹаг гәти сурәтдә јох”.
О, демәк олар ки, 70 илә гәдәр јашамышдыр. Аллаһ ондан разы галсын вә ону разы етсин!
