Үммү Рүмән бинт Әмир
Үммү Рүмән бинт Әмир
Алиҹәнаб гајнана
Үмм Рүмән бинт Әмир – өз әри вә гызы васитәсилә гүсурсузла (Пејғәмбәрлә) гоһумлашмаға бөјүк шәрәфи олан шанлы гадын сәһабәдир, неҹә ки бу барәдә дејиләҹәкдир. Онун адында фикир ајрылығы вар: ја Дад, ја Зејнәб.
Бу сәһабә өзүндә елә уғурлу, бәхтијар хүсусијјәтләр бирләшдирмишди ки, онлар ону бу дүнјанын ән адлы-санлы гадынларындан бири етмишди. Онун језнәси – Аллаһын мәхлугатындан ән јахшысы Мүһәммәд ибн Абдуллаһ ﷺ иди. Онун зөвҹү (әри) – Әбу Бәкр әс-Сиддиг. Онун гызы – әс-Сиддигә, әсСиддигин гызы (Ән доғручу, Ән доғручунун гызы), диндарларын анасы Аишә – бу иҹманын гадынларындан ән мүдрики вә ән биликлиси. Онун оғлу – әл-Мустафа илә олмаг хошбәхлијинә чатмыш алиҹәнаб сәһабәләрдән, Ислам гәһрәманларындан бири Абдүррәһман ибн Әбу Бәкр әсСиддиг. Үмм Рүмән Әрәбистан јарымадасынын әс-Сәрә дејилән јериндә бөјүмүшдүр. О, јахшы әдалара (хасијјәтләрә, гајдалара) вә бәлағәтә (натиглиг мәһарәтинә, ҝөзәл вә ајдын данышмаг габилијјәтинә) малик иди. Она Абдуллаһ ибн әл-Һарис ибн Сәһбәрә евләнмиш, вә о, она әт-Түфејли доғмушдур. Онун әри Абдуллаһ ибн әл-Һарис Мәккәдә јашамаг истәмиш вә онунла вә оғлу илә ораја ҝетмишдир. О заманларда әрәбләрдә белә адәт варды: Ибн әл-Һарис ҝөркәмли шәхсијјәтләрдән кимләсә иттифаг бағламалыјды ки, онун мүдафиәси алтында олсун.
Вә о, Әбу Бәкр әсСиддиглә иттифага ҝирир. Бу, Исламдан өнҹә иди. Бир нечә вахтдан сонра Абдуллаһ ибн әл-Һарис вәфат едир. Вә о вахт гәбул олундуғу кими, мүттәфигинә һөрмәтә ҝөрә она (Үмм Рүмәнә) елчи ҝетмәкдән башга Әбу Бәкрә һеч нә галмырды. Вә Үмм Рүмән онун әри олмаг тәклифини гәбул едир ки, зөвҹүнүн вәфатындан сонра онун гајғысына галсын. Әбу Бәкр бундан габаг евли иди. Онун Абдуллаһ вә Әсма өвладлары варды. Үмм Рүмән исә она Абдүррәһман вә Аишәни доғур. Пејғәмбәрә ﷺ вәһј верилән кими Әбу Бәкр она иман ҝәтирән, она инанан, онун чағырышыны гәбул едән кишиләрдән биринҹиси олду. Сонра о, өз зөвҹәси Үмм Рүмәнә мүраҹиәт едәрәк өзү үчүн сечдији јолдан данышыб ону да бу јахшылыға дәвәт етди. Вә гадын онунла бирликдә иман ҝәтирәрәк Исламы гәбул етди. Артыг баш вермиш бу иши Аллаһ ﷻ сона чатдырмајынҹа әри она буну ҝизләтмәји бујурду. Беләҹә Әбу Бәкрин еви Аллаһ елчиси үчүн нәҹиб сығынаҹаг вә јахшы Ислам еви олду. Илк мүсәлманларын гаршыладыглары о ағыр вә чәтин ҝүнләрдә әри илә чијинчијинә дуруб онун әзијјәтләрини јүнҝүлләшдирән вә она тәсәлли верән мөмин зөвҹә нүмунәси иди Үмм Рүмән.
О, әрини дәстәкләјәр, онун шөвгүнү, руһ јүксәклијини бөлүшдүрәр вә чағырыша (дәвәтә) көмәк јолунда онун сәјләринә јардым ҝөстәрәрди. Әбу Бәкр Мәдинәјә көчүб ҝедәндә о, аиләсини Мәккәдә гојду ки, онлар сонра она бирләшсинләр. Бүтүн әмлакыны өзү илә апаран әринин мүһаҹирәтиндән сонра Үмм Рүмән һәјат чәтинликләринә дөзүр, таб ҝәтирирди. Лакин ону бу нараһат етмирди, о јалныз арзу едирди ки, бүтпәрәстләрин әлиндән вә онларын зәрәриндән Аллаһ Елчиси ﷺ тәһлүкәсизликдә олсун. Аллаһ Рәсулунун ﷺ Мәдинәјә сағ-саламат чатмасы хәбәрини ҝәтиринҹә о, горхуја дөзүрдү. Вә Пејғәмбәр ﷺ адамлар ҝөндәрди ки, онун зөвҹәләри вә гызларыны, һабелә Әбу Бәкрин арвадыны вә онун аиләсинин диҝәр үзвләрини апарсынлар. Мүһаҹирләр карваны Мәдинәјә јола дүшдү. Јолда диндарларын анасы Аишәјә бөјүк тәһлүкә баш верди. Онун анасы илә отурдуғу дәвә бирдән јүјүрүб гачды. Үмм Рүмән гышгырды: “Вај, гызым!” Аишә данышарды: “Мән бирдән ешитдим ки, неҹә кимсә гышгырды: “Ҹилову бурах!”. Мән ҹилову бурахдым, вә дәвә Аллаһын изни илә дајанды. Аллаһ (Гүдрәтлидир вә Бөјүкдүр О) бизи хилас етди”. Мүһаҹирләрин карваны Мәдинәјә чатды.
Онун өнүндә Үмм Рүмән иди. О, Әбу Бәкрин һазырладығы евдә дајаныр. Мүтәал Аллаһ Өз Елчисини Бәдр дөјүшүндә шәрәфләндирәндән сонра Пејғәмбәр ﷺ Аишәјә евләнир. Бу, Ислам тарихи илә шәввал ајынын икиси олду. Илләр кечди. Вә бир дәфә Үмм Рүмән онун ишыглы өмрүнү бүтөв бир аја кәдәрләндирән дәһшәтли бир сынагла растлашды. Бу, ријакарларын башчысы ибн Сәлүлүн тәһрик етдији бөһтан һадисәсинин сәбәби үзүндән иди. Бу бөјүк сынаг (имтаһан) вә горхулу бәла заманы Үмм Рүмән диндар гадын мөвгејини тутду ки, һәссас, гајғыкеш вә вә меһрибан ана ролуну ифа еләсин. Билән вә Мүдрик Аллаһ ријакарларын гәзәб вә һиддәтини дәф едиб гуртулуш вермәјинҹә о, бунларын һамысына дөзүр вә мүкафата үмид едирди. Аллаһын әмри исә әввәлҹәдән мүәјјән олунмуш гәрар иди. Бөһтан булудлары дағыландан сонра Үмм Рүмәнин үрәји јенә дә ишыглы һәјата кечди.
Аллаһ (О, Гүдрәтли вә Бөјүкдүр) Әбу Бәкр әс-Сиддигин евинә еһтирам ҝөстәриб мөминләрин анасы Аишә һаггында да Дирилмә ҝүнүнә кими охунаҹаг Гуран ајәләри назил етди. Бу, ән илк ҝүндә Исламы гәбул едән вә өзүнү, өз әмлакыны Аллаһ вә Онун Елчиси наминә гыјмајан инсана Гүдрәтли вә Мүдрикин лајиги әвәзи (мүкафаты) иди. Онун вәфаты тарихиндә фикир ајрылыглары вар. Бәзиләри һесаб едирләр ки, о 6 илдә вәфат етмишдир, бәзиләри исә, и. т. 8 илиндән сонра, вә ибн Һәҹәр бу фикри даһа дүзҝүн сајырды. Гој Аллаһ ондан разы олсун вә ону разы еләсин! Вә гој О, бүтүн мүсәлманлардан она ән јахшы әвәз версин!
