Үмм әл-Фәдл
Пејғәмбәрин ﷺ әмиси әл-Аббасын зөвҹәси, әсилзадәләрин анасы
Үмм әл-Фәдл Лүбабә бинт әл-Һарис – Пејғәмбәрин әмиси әл-Аббас ибн Абдулмүттәлибин зөвҹәси, мөминләрин анасы Мәјмунә бинт әл-Һарис әл-Һилалинин баҹысы вә алты әсилзадә кишинин анасыдыр.
Бу, Әл-Фәдлдир , әл-Аббасын ән бөјүк оғлу, онун ады илә әл-Аббасы адландырмышлар. О, ҝөзәл иди. Һәҹҹ заманы Рәсулүллаһ ﷺ ону өз архасында һејвана отуртмушду. О, Шамда 366 амвәс тауну заманы нәсил гојмамыш вәфат етмишдир. Абдуллаһ – бу үммәтин танынмыш алимидир. Үбејдүллаһ – әлиачыг, ҹомәрд вә алиҹәнаб иди. О, өзүндән сонра нәсил гојараг Мәдинәдә вәфат етмишдир. Абдүррәһман – Шамда вәфат етмиш, нәсил гојмамышдыр. Гүсам – Пејғәмбәрә охшајан иди. О, Хорасана мүгәддәс мүһарибәјә чыхмыш вә нәсил гојмадан Сәмәргәнддә вәфат етмишдир. Вә Мабәд – о, нәсил гојараг дин уғрунда Африкада һәлак олмушдур.
Үмм әл-Фәдл мүһаҹирәтдән габаг Исламы гәбул етмишдир. О, мөминләрин анасы Хәдиҹәдән сонра Исламы гәбул етмиш илк гадындыр. Онун оғлу Абдуллаһ дејәрди: “Биз анамызла зәиф вә сыхышдырылан гадын вә ушагларын сајында идик”.
Үмм әл-Фәдл һәгигәтә аид олан шејдә ҹәсарәтли, үрәкли иди, о, һеч кимин төһмәтиндән, мәзәммәтиндән горхмазды. Ашағыдакы һадисә бизә буну ҝөстәрир.
Әбу Рәфи, Аллаһ Рәсулунун ﷺ азад олунмуш гулу, данышарды:
“Мән әл-Аббасын гулу идим. Ислам ҝәләндә әл-Аббас дини ҝизлиҹә гәбул етди. Һәмчинин Үмм әл-Фәдл вә мән дә Исламы гәбул етдик. Әл-Аббас өз халгындан горхур, чәкинирди.
Әбу Ләһәб Бәдр дөјүшүндә иштирак етмәмишди. Өзүнүн јеринә о, әл-Ас ибн Һишам ибн әл-Мүғири ҝөндәрмишди. Онлар белә едирдиләр: әҝәр онлардан кимсә иштирак етмәсәјди, о өзүнүн јеринә һансыса бир адамы ҝөндәрирди. Гурејшиләр сајындан Бәдр гурбанларынын хәбәри ҝәләндә Аллаһ ﷻ Әбу Ләһәби әзиб алчалтды. Биз исә ҝүҹ вә фәхр дујдуг. Мән зәиф адам идим, мән Зәмзәм олан јердә чардағын алтында јонуб гәдәһләр дүзәлдирдим. Аллаһа анд олсун, мән әјләшәндә вә јанымда Үмм әл-Фәдл отуранда бу хош хәбәр бизи севиндирди. Онда Әбу Ләһәб гәзәбли һалда сүрүнә-сүрүнә ҝәлиб отурду. О, әјләшәндә адамлар дедиләр:
-Будур, Әбу Сүфјан ибн әл-Һарис ҝәлди.
Әбу Ләһәб деди:
-Ҝәл јаныма! Сәндә, анд ичирәм, хәбәрләр вар. Әбу Сүфјан онун јанында әјләшди, адамлар исә бу заман ајаг үстә дурмушдулар.
Әбу Ләһәб деди:
-Гардашымын оғлу, даныш мәнә ҝөрүм, адамларын ишләри неҹәдир.
Әбу Сүфјан ҹаваб верди:
-Аллаһа анд олсун, биз адамларла растлашанда садәҹә олараг онлары чијнимизә миндирдик, вә онлар истәдикләри кими бизи гырыр, вә истәдикләри кими әсир алырдылар. Аллаһа анд олсун, бунунла белә мән адамлары мәзәммәт етмирдим. Биз ала рәнҝли атларда ағ адамлара раст ҝәлирдик, онлар ҝөј илә јер арасында идиләр. Аллаһа анд ичирәм, онлара гаршы һеч ким давам ҝәтирә билмәди”.
Әбу Рәфи давам етди:
“Мән әлимлә чадырын ипини (кәндирини) галдырыб дедим:
-Бунлар, Аллаһа анд олсун, мәләкләрдир.
Онда Әбу Ләһәб әлини галдырыб сифәтимә ҝүҹлү зәрбә вурду. Мән она гаршы һәрәкәт етдим, о исә мәни галдырыб јерә вурду. Сонра о, мәни дизләри илә басыб дөјмәјә башлады. Мән исә зәиф адам идим. Үмм әл-Фәдл онда чадырын сүтунларындан биринин јанында дуруб ону тутду вә онунла бир дәфә Әбу Ләһәбә зәрбә ендирди, онда тәһлүкәли јара јаратды. О (гадын) деди:
-Онун саһиби олмајанда сән она һүҹум едирсән!
Онда Әбу Ләһәб дурду вә тәһгир олунмуш һалда ҝетди. Вә, анд олсун Аллаһа, о тәкҹә једди ҝүн јашады, сонра Аллаһ ону өлүмүнә сәбәб олан чибан илә ҹәзаландырды”.
Диндар гадын Аллаһын дүшмәни илә белә рәфтар етди: онун тәкәббүрүнү боғуб ләјагәтини палчыгла ләкәләди.
Үмм әл-Фәдл һаггында һекајәтләрдән бирини ”Тәбакәт”дә ибн Сад вермишдир.
Бир дәфә Үмм әл-Фәдл гәрибә бир јуху ҝөрүр вә дәрһал Рәсулүллаһын ﷺ јанына ҝедиб дејир:
-Ја Рәсулүллаһ, мән јухуда ҝөрмүшәм ки, елә бил мәним евимдә сәнин бәдәнинин бир һиссәси вар.
Аллаһын Елчиси дејир:
-Сән јахшы јуху ҝөрмүсән. Фатимә оғлан доғаҹаг. Сән исә оғлун Гүсам илә ону дөшүндән әмиздирәҹәксән.
Үмм әл-Фәдл бу гијмәтли хәбәрдән севинәрәк ҝедир. Вә гыса вахтдан сонра Фатимә әл-Һүсејн ибн Әлини доғур. Үмм әл-Фәдл ону једиздирмәјә башлады.
Үмм әл-Фәдл данышарды:
“Мән ону Рәсулүллаһын ﷺ јанына ҝәтирдим. О, көрпәни јырғалајыб өпмәјә башлады. Вә бирдән ушаг Рәсулүллаһын ﷺ үстүнә ишәди. Пејғәмбәр ﷺ деди:
-Үмм әл-Фәдл, оғлуму тут, о, үстүмә ишәди.
Мән ону ҝөтүрүб елә чимдикләдим ки, ушаг ағлады. Мән дедим:
-Сән Аллаһын Рәсулуна нә етдин? Сән онун үстүнә ишәдин! Оғлан ағлајанда Рәсулүллаһ ﷺ деди:
-Үмм Фәдл, оғлумдан өтрү сән мәни инҹитдин: сән ону ағламаға мәҹбур етдин.
Сонра о, су ҝәтирмәји хаһиш етди вә үстүнә төкдү. Сонра о, деди:
-Әҝәр оғлан олса, үстүнә су төкүн, әҝәр гыз олса, онда јујун”.
Бу да Үмм әл-Фәдлин мүдриклијини ҝөстәрән һекајәтләрдән биридир.
Әрәфат ҝүнү Пејғәмбәрин ﷺ сәһабәләри мүбаһисә етдиләр ки, о, оруҹ тутаҹагмы? Бириләри дедиләр: “О, оруҹ тутаҹагдыр”. О бириләри дедиләр: “Тутмајаҹаг”. Онда Үмм әл-Фәдл она сүд касасы ҝөндәрди, о исә бу вахт дәвәнин үстүндә отурмушду. Вә Пејғәмбәр сүдү ичди. Өзүнүн һәрәкәти илә Үмм әл-Фәдл адамларда әмәлә ҝәлмиш анлашылмазлығы арадан ҝөтүрдү.
О, Осман ибн Әффанын һакимијјәти дөврүндә вәфат етмишдир.
Гој Аллаһ-тәала Үмм әл-Фәдли әфв етсин! Гој Аллаһ алты әсилзадә кишинин анасындан, Исламда диҝәрләрини габагламыш ҹәсарәтли мөминдән разы олсун!
