Аслияб гьумералде

БацIадаб ниятгун

БацIадаб ниятгун

Муса аварагасул заманалда гIумру гьабун вукIана цо динияв чи. Гьес Аллагьасе гIибадат гьабулаан, рукъалъул тIохда гIемерал какал ралаан. Цо къоялъ гьесухъеги рачIун цояз бицана гъотIое гIадамаз сужда гьабулеб ахил хIакъалъулъ. Гьебги рагIун, гIащтIиги босун, гъветI къотIизе къасдгун къватIиве вахъана гьев.

 

Нухда херав чиясул сипаталда шайтIаналъ гьесда гьикъана: «Щиб дуда гьабизе ракIалда бугеб?» - абун. Гьев чияс жаваб кьола ширк лъугIизабизелъун гъветI къотIизе унев вугилан. ШайтIаналъ абула: «Щай мун гьоркьове лъугьунев, Аллагьасе бокьани, гьес жинцаго хвезабилаан гьеб гъветI», - ян. Амма гьев чи гIенеккичIо.

Гьез байбихьана дагIба гьабизе, хадуб рагъизе. Гьев такъваяв чияс шайтIан ракьалда кьабун, чIвазехъин букIуна. Цинги шайтIаналъ абула: «Дун виччай, дица дуе щибаб къойил кIиго динар кьела, дуца мискинзабазе кумек гьабизе бегьула, дуего цо-цо босе, гьеб гъветI цIуне», - ян. Гьев чиги разилъун, рокъове вуссана.

Нахъисеб къоялъ гьесда унго-унголъунги жиндирго къандалъоялда гъоркь кIиго динар батула ва гьел мискинасе кьола. Амма цо къоялдаса хадуб гIарац тIокIаб батичIо. Гьедин, нахъеги гIащтIиги босун, гъотIохъе унаго, шайтIан нахъеги бачIуна аскIобе ва гьесда абула дуда щибго гьабизе кIоларин. ЦIидасан рагъизе лъугьуна ва гьаб нухалда шайтIаналъ бергьенлъи босула.

ГIажаиблъун инсанас гьикъула мун бергьиналъе гIилла щибилан абун. ШайтIаналъ абула: «Цебесеб нухалъ мун бергьана Аллагьасе гIололъун вагъулев вукIиналъ. Гьаб нухалда мун гIарцуе гIоло вагъулев вукIиналъ дур чорхолъа хIал тIагIана», - ян.

ТIоцебесеб нухалъ гьесул ният Аллагьасе гIололъун бацIцIадаб букIана. КIиабизейин абуни, гьесул пикраби гIарцуда рукIана. Гьединлъидал, гьесул рухIияб къуват тIагIана ва шайтIаналъ бергьенлъи босана.

МухIаммад аварагасул ﷺ заманалда тушбабазул 10 азарго рагъухъан бусурбабазда тIадкIанцIизе хIадурлъулел рукIана. Бусурбабазул къадар гIезагIан дагь букIана. Тушбабаздаса цIунизелъун гьез жидедаго сверун кIудияб гвенд бухъана. Тушбабазда гьоркьов вукIана цо къуватав чи. Гьесда цIарги ГIамр бин ГIабдулвуд букIана. Гьев гвандида тIасанги кIанцIун, бусурбабазда гьоркьове щвана.

Гьевгун вагъизелъун ГIали-асхIаб вахъана. ХIалуцараб рагъулъ Аллагьас ﷻ бергьенлъи ГIали-асхIабасе кьуна. Гьес тушман ракьалда лъуна ва заманалдасан тушманас гьесде хIацIу туна. Сверухъ ругезда ккана гьанже ГIали-асхIабас гьев чIвазе ватулин абун, амма ГIали-асхIаб, вугелъув тушманги тун, тIаде вахъана. ЦIидасан рагъизе журана ва ГIали-асхIабас тушман чIвана.

Гьелда гIажаиблъун гIадамаз ГIали-асхIабида цIехана щай тушман доб мехалъго чIвачIевин абун. Гьес жаваб кьуна: «Аллагьасе ﷻ гIололъун гьев чIвазе дун жувайдал, гьес хIацIуги тун, дир ццим бахъинабуна. Ццимгун дица гьев чIван вукIаравани, гIицIго Аллагьасе ﷻ гIололъун гуреб, дирго ццималъе гIололъун букIинаан. Гьединлъидал дица гьев виччан тана. ТIаде вахъиндал дир ццим нахъе ана ва цинги дица гьевги чIвана», - ян.

Гьелдасан бичIчIула бокьараб хIалтIуда цебе нияталъухъ халгьабизе кколеблъи. Жигар бахъизе ккола ният бацIцIадаб гьабун, Аллагьасе ﷻ гIололъун киналго пишаби гьаризе. Гьайгьай, гьеб бигьаяб иш гуро, амма бажарулеб жо буго.

Аллагьас кумек гьабеги.

 

Камил МухIаммадов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Ракьулъ бижулеб гIурдахIан

Камъат (гIараб мацIалда факъгI абунги лъала, гIурус мацIалда трюфель) ккола ракьулъ бижулеб кваназе бегьулеб гIурдахIан. Хасго гьеб гIемер батула ГIагараб Машрикъалъул ва Шималияб Африкаялъул авлахъазул гIатIилъабазда, гьениб гьеб загьирлъула цIад бан хадуб. Гьеб гIажаибаб ракьалъул нигIматалъе...


Тохав чиясул нух

Абу-Гьурайратидасан Бухарияс бицараб хIадисалда аварагас ﷺ абулеб буго: «Аллагьас ﷻ абуна, щив чи вугониги дир валиясе зарал гьабун (жинца гьев тушманлъун ккун, гьесда ццим бахъун), дица гьев чиясда рагъ лъазабула», - ян. Жинда Аллагь ﷻ гурхIаяв Факигьанияс абуна: «Щив чи вугониги...


Аллагьас ﷻ цIунула

Балагь, рекIее хIалхьи толарел ахIвал-хIалал ва захIмалъаби тIаде рачIуна нилъер щивасде. Гьаб дунялалъул рукъ гьедин гIуцIарабги буго. Амма нилъер гIумруялъул аслулъун бугеб мурад ва гьаб дунял жидее щиб бакI бугебали бичIчIи бугез дандчIварал къисматалъул киналго захIмалъаби къвакIун хIехьола....


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...


КIудиял мунагьал

МацIихъанлъи гьаби ккола цо чияс абураб жо цогидасда бицин, гьелъ жинда бицарав чиясул жиндаса бицарав чиясдехун дагьабниги рокьукълъи, ракIхвей бижизабулеб бугони. Къуръаналда мацIихъан какун вуго. ХIадисалдаги буго мацIихъан Алжаналде лъугьинарин абун.   Гьел ккола Аллагьасул бищун ццим...