Аслияб гьумералде

Авараг накълулъи

Авараг накълулъи

Авараг накълулъи

Авараг накълулъи асхIабзабазе цIакъ захIмалъана, хIатта цоял лъавудаса ана, цогидал кIалъазе кIвечIого хаган хутIана.

 

ГIумар ибн ХатIабги божичIо гьеб хабаралда ва Авараг хванин абулев чиясул бетIер къотIизе бугин кIалъана. ГIусман-асхIабцин хаган хутIана, дагьав хадув лъавуде вачIаниги. ГIали-асхIаб щиб гьабилебали лъаларого хутIана. Билал-асхIабида кIвечIо Мадинаялда чIезе ва гочун ана.

Ибн ГIабасидасан бицун буго: «Аварагасухъе вахIю 13 соналъ Маккаялда ва 10 соналъ Мадинаялда рещтIана. Гьаб дунял Аварагас тана 63 сон байдал», - ян. Гьединго ГIаишатидасан бицана Авараг 63 сон байдал накълулъанин абун.

Жарир ибн ХIазимияс бицана МугIавиятица хутIба гьабулелъул абулеб рагIанин: «Авараг накълулъана 63 сон байдал, гьединго, Абубакарги ГIумарги. Диеги буго 63 сон», - ян.

ХутIба гьабулеб заманалда МугIавиятие 63 сон букIана, амма гьес 80 сон бана. Гьесие бокьун букIана хвалилъцин Аварагасда ва умматалъул бищун лъикIазда релълъенлъи гьабизе. ГIусман-асхIаб гьес рехсечIо, 82 сон бараб мехалда чIван вукIиналъ. ГIали-асхIабги рехсечIо, гIемераб хилаф букIиналъ гьесул хвелалда тIасан. Кинниги кьучIаб рагIи буго ГIали-асхIаб 63 сон байдал хванин абураб.

Аллагь лъарал цо-цо вализабазе цIакъ бокьулаан гьеб заманалъул ригьалда хвезе. Гьелде гIагарлъулеб мехалъ гьез кутакаб хIадурлъиги гьабулеб букIана.

Анас ибн Маликица бицана: «Ахирисеб нухалда дун валагьидал, Къуръаналъул тIанчазда релълъун букIана Аварагасул гьумер. Гьеб мехалъ Абубакарида хадуб рогьалил как балеб букIана гIадамаз. Гьел рагъа-рачаризе лъугьана Аварагасе мадар лъугьанинги ккун. Амма Аварагас гьезде ишара гьабуна ругеб бакIалда чIаян ва гьезул имам Абубакар вукIине вугилан. Хадуб пардав гIодобе биччана ва Авараг накълулъана гьеб къоялъул ахиралда».

Абубакар как базе цеве вахъана Аварагасул амруялда рекъон. Аварагасда хвалил унти чIвана бетIер унтиялдалъун. Щибаб къойил гьеб цIикIкIунебги букIана. Унтун Аварагас бана 13 къо, гIалимзабазул гIемерисеб рагIиялда рекъон. Унти байбихьадал Авараг Маймунатил рокъов вукIана. Хадуб унти хIалуциндал, гьесул гьариялда рекъон, руччабазухъа изнуги босун гьев вачана ГIаишатил рокъове.

Хвелалде цебе ахиралда рещтIараб сура букIана «ан-Наср». Гьеб сура рещтIиндал Аварагасда якъинго бичIчIана жив дунял тун уневлъи. Гьедин букIараблъи тафсиралъул агьлуялъги абуна. Ахирисеб соналъ Аварагас кидаго такрар гьабулаан жив гьаб соналъ дунял тун ине вугин. Ахирисеб къо-лъикI гьабиялъул хIежалда Аварагас абуна: «Гьалдаса хадуб рес буго нужеда дун вихьичIого вукIине», - ян. Гьелъ, ахирисеб соналъ Аварагас гIибадат гьабизеги цIакъ хIаракат бахъана. Мисалалъе, цебе Аварагас ЖабрагIил малаикасе щибаб соналъ цо нухалда Къуръан цIалулеб букIана. Ахирисеб соналъ гьес ЖабрагIил малаикасе кIиго нухалъ Къуръан цIалана. Щибаб соналъ рамазан моцIалъул ахирисеб анцIго къоялъ игIтикаф гьабулаан. Ахирисеб соналъ къого къоялъ игIтикаф гьабуна. Гьелда цадахъ зикраби ва истигъфар цIикIкIинабуна. Авараг накълулъана рабигIул аввалалъул 12-абилеб итни къоялъ. Бергьараб рагIиялда рекъон, Авараг накълулъана зухIаялъул гIужалъ, ай къалъулеб заманалда.

 

Шамил МухIаммадов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


ХIафиз ибн Башкъул КъуртIуби

Имам, хIафиз, факъигь, тарихчи Абулкъасим Халаф ибну ГӀабдулмалик ибну МасгӀуд ибну Муса ибну Юсуф ибну Дакъагь ибну Наср ал-Ансари ал-Хазражи ал-Андалуси. Гьесул тIокIцIар ккола ибну Башкъул КъуртIуби. Гьев гьавуна гьижрияб 494 соналъ.   Ибну Башкъулица гӀелму босизе байбихьана гӀолохъанаб...


ХIежалъул хIакъалъулъ цIияб тIехь

ДРялъул муфтияталъул гӀелмияб отделалъ къватӀибе биччан буго хӀежалъул тIадал ишал тӀураялъул къагӀидабазул бицараб цӀияб тӀехь. Гьеб басма ккола хӀежалде ине хӀадурлъулел бусурбабазе чара гьечIеб мажмугI. ЦӀияб тӀехь ккола «Дир зиярат» абураб сериялъул бутӀа, гьелда гъорлъе уна...


ХIурматиял лъимал!

Нужецаго рахъарал суратал, кучIдул ва цогидал жал гьаб номералде +7 988 458 16 63 ритIизе бегьула!         ГIабдулаева ХIалимат, 7 сон, Зило росу. ГIабдурахIманова Меседо, 8 сон, КIудиябросо. ГIабдулгIазизов АхIмад, 6 сон, Ленинаул росу. Дадаев Исрафил, 11 сон, Хубар росу. Давудбегова...


Тавбуялде рачIун лъикI

Нижеда тIаса лъугьа, тIадегIанав БетIергьан, ТIабигIиял балагьал рикIкIад гьаре, я Аллагь. Ниж, щибниги лъаларел, лъавукъал муъминзаби, Лълъел балагьал тIаде щун, тIерхьинаруге, Аллагь.   Жакъа Дагъистаналде бачIараб къварилъиялъ, БичIчIана киназдаго дур хIалкIолъи, БетIергьан. Хинаб...


Иманалъул бутIа

Сабру ккола инсанасул тӀабигӀаталъул бищун берцинал гӀаламатазул цояб. ЗахӀматаб ахӀвал-хӀалалде ккарал гӀадамазе заман къваригӀуна жидерго ракӀ гIодобе биччазабизе. Гьединаб заманалда сабру гьаби ккола нилъер иманалъул чара гьечIеб бутIалъун.   Аварагас ﷺ Абу-Гьурайратидасан бицараб...