Аслияб гьумералде

Аварагас ﷺ махсара гьаби

Аварагас ﷺ махсара гьаби

Аварагас ﷺ махсара гьаби

Махсара кин гьабилебалиги бицун буго шаригIаталъ. Хасго гьелъие мисал бихьизабуна Аварагас . Аварагас махсара гьабуна, амма чиясул хIукъукъалги къадру-къиматги цIунун.

 

МухӀаммад аварагас ﷺ агьлу-хъизамалъеги, цогидазеги махсара гьабулаан, амма кидаго битӀараб бицунаан. ГIемерисеб мехалъ Аварагас ﷺ махсара гьабулаан лъималазе. Махсара гьабулелъулги гьес берал къанщулаан.

Анас ибн Маликица бицухъе, Аварагас ﷺ гьесда абулан: «Я, кӀиго гӀин бугев», - ян. Гьелъул магIна букIана кӀвар кьун гӀенеккулев ва кинабго ракӀалда чIезабулев чи гьев вугин аби. Гьебги букӀана гьесие гьабулеб рецц.

Гьаб хӀадисалъ бихьизабуна Аварагас ﷺ жиндирго асхӀабзабазе махсара гьабулеб букӀин. Бегьулелде гъорлъе ккола шаргӀалъул гӀурхъаби рахунареб ва цогидазе зарал гьечIеб махсара. Гьоркьоса къотӀичӀого махсарабиги гьаризе бегьуларо, гьелъ ракӀ биццат гьабизе рес буго.

Анас ибну Маликица бицана: «Аллагьасул Аварагас ﷺ нижергун махсара гьабулаан. Цо къоялъ гьес дир гьитӀинав вацасда абуна: «Я, Абу ГӀумайр, хIинчIалъе дуца щиб гьабураб?» - ян.

Имам Тирмизияс абуна: «Гьеб хӀадисалдасан бичIчIула Аварагас ﷺ махсара гьабулеб букӀараблъи. Васасдехун вуссун Аварагас ﷺ тӀокӀцӀаралдалъун хитӀаб гьабуна Абу ГӀумайр абун. Гьединго хIадисалъ баян гьабуна лъимадухъе гьитӀинабго хӀинчӀ кьезе бегьулеблъи, гьелъие васас зарал гьабулеб гьечIони. Амма зарал гьабулеб бугони, кьезе бегьуларо, рухIчIаголъабазе зарал гьабизе хӀарамаб бугелъул. Аварагас ﷺ гьесда абула: «Я, Абу ГӀумайр, щиб дуца хIинчIалъе гьабураб?» - ян. Гьедин абиялъе гIиллаги букIана васандулаго гьесухъа хIинчI хун букIин. Вас къварилъун лъугьиндал, Аварагас ﷺ абула: «Я, ГIумайр, щиб дуца хIинчIалъе гьабураб?» - ян.

Абу Гьурайратица бицараб хIадисалда буго: «Гьез (асхӀабзабаз) абула: «Я, Аллагьасул Расул ﷺ, дуца нижергун махсарайищ гьабулеб», - ян. Гьес абула: «У, амма дица гӀицӀго битӀараб гурони бицунаро», - ян.

АсхӀабзабаз гьеб суал кьеялъе чанго гIиллаги буго. Масала, асхӀабзабазе бокьула махсара гьаби аварагзабазул хасият бугищали лъазе. Цоги, асхӀабзабаз гӀажаиблъи гьабула Аварагас ﷺ махсара гьабиялда ва гьезда кколаан аварагзабаз махсараго гьабулеб батиларин абун.

«Вацгун дагӀбадуге, гьесие махсара гьабуге, кквезе кIолареб рагӀи кьоге», - ян абураб хIадисалъ бихьизабулеб буго гӀорхъодаса араб ва гIемер гьабулеб махсараялъ ракI чIунтIиялде рачине бегьулеблъи.

 

 

 

 

хIадис

Абу Гьурайратица бицараб хIадисалда буго: «Гьез (асхӀабзабаз) абула: «Я, Аллагьасул Расул ﷺ, дуца нижергун махсарайищ гьабулеб», - ян. Гьес абула: «У, амма дица гӀицӀго битӀараб гурони бицунаро», - ян.

 

 

 

 

ГӀабдуллагь абулев гIалхун гIарабияс Аварагасе ﷺ сайгъатал кьуна. Цо къоялъ гьоцӀоги нахги босун вачӀуна гьев ва абула: «Я, Аллагьасул Расул ﷺ, дуца дие гӀарац кье», - ян. «ГӀабдуллагьица сайгъаталъухъ гIарац тIалаб гьабулеб буго», - янги абун Авараг ﷺ гьимула ва кколеб гӀарац кьола.

ХIасанидасан бицана: «Цо херай гӀадан ячӀуна Аварагасухъе ﷺ ва абула: «Я, Аллагьасул Расул, дуца дие дугӀа гьабе, Аллагьас ﷻ дун алжаналде лъугьинайизе», - ян. Гьес абула: «Я, эбел! Херал руччаби алжаналде лъугьунаро», - ян. Гьей нахъе уна магIил бералги цIун. Аварагас ﷺ абула гьелда абейин, херал руччаби гIолохъанлъулин ва цинги унин алжаналдеян.

Цо-цояз абуна «херай гӀадан» Аварагасул ﷺ ункъгIал Сафият бинт ГӀабдулмутӀалиб йикIанинги. «Я, эбел! Херал руччаби алжаналде лъугьине гьечӀо» абурал рагӀаби рукIана махсара гьабун абурал. Херал руччаби гӀолохъанлъизеги гIолохъанлъун лъугьине ругелъул алжаналде. Абула гьезул лъебералда лъабго сон букӀине бугиланги.

Цере рукIарал салафу-салихIуназги махсара гьабулаан. Абула ГӀалицаги махсара гьабулаанин абун.

 

Шамил МухIаммадов

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


ГурхIел-рахIму

Нилъер иманалъул къиматаб жавгьаразул цояб ккола гурхӀел-рахӀму. Гьеб цIакъ беццараб тIабигIатги буго. Иман щулалъиялъе, рухӀияб рахъ цебетӀеялъе, напс квегъизе гьарулел аслиял жалазул цояблъун ккола гурхӀел-рахӀму.   Гьеб ккола инсанасул цогидал гIадамаздехун бугеб хинлъи-рокьи, лъикIаб...


ХIикматал махлукъатал

Тюлень   Дунялалда руго гIага-шагарго 30-гIанасеб батIияб тайпа тюленазул. Крабал кваналел тюленазул цаби руго гIажаибал. ГIемерисел тюленал, бихьиналищ яги цIуялищали ратIарахъизе кIоларо. ГIумруги гьез, масала, бихьиналъ - 20-25 соналъ, цIуялъ - 30-35 соналъ гьабула. ТIинчIги гьабула 1-3....


ЧIор речIчIиялъул турнир

ГӀахвахъ районалъул гӀадамазда гьоркьоб «Лучник» клубалда тIобитIана чIор речIчIиялъул турнир.  Турниралъул хӀурматиял гьалбаллъун рукӀана МахӀачхъалаялъул централияб мажгиталъул имам ГӀиса Салимсултанов, Шамсудин Шамсудинов - ГӀахьвахъ районалъул имамзабазул советалъул председатель ва «ГIахьвахъ...


Суал-жаваб

ХIежалъ гIисинал ва чIахIиял мунагьал чурулищ? ГIемерисел гIалимзабазда аскIоб хIежалъ гIисинал мунагьал чурула, амма кIудиял мунагьал ва гIадамазул хIукъукъал чуруларо. Бухари ва АхIмадица бицараб хIадисалда буго: «ХIеж гьабураб мехалда жинца абичIони квешаб рагIи ва гьаричIони фискъуялде...


Жиндир тIабигIат - Къуръан

ХӀадисазул тӀахьазул аслиял мурадазул цояблъун ккола МухӀаммад аварагасулﷺ шамаилал тIиритIизари, ай гьесул вукIа-вахъин, тIабигIат. Къокъго абуни, Аварагасда ﷺ хурхарабщинаб. Гьелъие гIиллалъун ккана МухIаммад Авараг ﷺ камилав, жиндаса мисал босулевлъун вукIиналъ.   ТIадегIанав Аллагьас ﷻ...