Аслияб гьумералде

РатIлилъ балагь

РатIлилъ балагь

Къиямасеб къо гIа-гарлъиялъул гIала-матаздасан ккола руччабаз Аллагьасул дин рехун тей ва гIамалалъул рахъалъан исламалъ гьукъараб жо гьез гьаби. Масала, ратIлил рахъалъан.

 

Абу Гьурайратидасан бицана Къиямалъул къоялъул гIаламатал рехсолаго аварагас ﷺ  абунин: «РетIелги ретIарал ва жалгоги гIицIал руччабаз ретIунеб ретIел баккизе буго», - ян. (МажмугI Аз-Заваид)

Цогидаб хIадисалда буго: «Къиямасеб къо гIагарлъидал гьаб умматалдаса рахъине руго бихьинал чIахIиял кьалабазул (седло) мажгиталда сверухъ жал сверизе ругел ва гьезул руччабиги ретIел ретIараллъун ва гьелдаго цадахъ гIицIаллъунги ругел», - илан. (ХIаким)

Халгьабеха сверухъ, гьеб заман тIаде щун гьечIищ гьанже!? Жакъа нилъеда рихьула чIахIиял машинабаздаги рекIун бихьинал ва гьезул руччаби тIад къараб, рагьараб ретIелгун. 14 гIасруялъ цебе аварагас ﷺ  нилъее бицана гьеб лъугьа-бахъиналъул. Гьебги ккола аварагасул ﷺ  мугIжизаталдасан.

ХIадисалда руччабазе сипат гьабулаго «ретIел ретIарал» абуна, ай ретIел гьез ретIун буго ва амма шаргIалда данде кколареб, тIад къараб, гIаврат цебе лъураб, бихьиназул бер тIаде цIалеб.

Цоги риваяталда аварагас ﷺ  абулеб буго: «Гьезул бутIрузда вараниялъул кьилимугъ гIадаб жо букIине буго», - ян.  (АхIмад)

Расал цере лъураб гIечIого, жеги батIи-батIиял катIараби гьарун, гозо хъитIизабулеб буго. Гьеб кинабгоги бихьиназул берал тIаде цIаялъе сабаблъун ккола.

Жакъа исламалъул нухда ругел бихьиназулгицин гIадат лъугьун буго гьава-бакъ хинлъидал руччабазе щватаби гьечIого ялъуни шаргIалда данде кколареб, кверал, хIатIал, керен цебе лъураб ретIел ретIун хьвадизе изну кьолеб. Рес букIун бихьиназ гьукъизе ккола руччабазе гьедин хьвадизе.

ХIижаб кколаро гIицIго рас бахчи. ХIижаб ккола бихьиназул берал тIаде цIалареб куцалъ тIубанго гIаврат бахчи. Берцинаб мацI бичIчIулеб гьечIони, кьварараб мацI бицунги шаргIалда рекъон руччаби хьвадизаризе хIаракат бахъизе ккола нилъеца, бихьиналлъун ратани.

Аллагьас ﷻ кумек гьабеги.

 

Жабир Мажидов

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


Къарзалъе щиб бугониги кьей

Къарзалъе гIарац кьей хирияб ишги нилъер Аварагасул ﷺ суннатги буго. Амма налъи бецӀи ккола тӀадаб жо. КигӀан ритӀухъав вукӀаниги, налъи бецӀизегӀан яги къарз кьурав чи тӀаса лъугьинегӀан, гьеб тӀаса кколаро. Гьединлъидал, бусурбанчиясе рекъола кIванагIан къарзалъе жо босичIого тезе, чарагьечIеб...


ХIикматал махлукъатал

Квокка Квокка ккола унго-унголъунги гIажаибаб ва цIакъ хIикматаб хIайван. Гьелда абула «Ракьалда бищун талихIаб хIайваниланги». Гьаб ккола кенгуруялъул хъизамалдаса гьитIинабго хIайван. Гьелъул кIодолъи-гьитIинлъи буго гIага-шагарго рукъалъул катил гIадаб. Черхалъул халалъи: 40-54 см,...


Лъадул хIакъ цIунизе ккола

Хъизан ккола Аллагьас инсанасе кьурал бищун кIудиял нигIматазул цояб. Исламалъ хасаб кIвар кьола ригьин гьабиялде. Ригьин гьаби рикIкIуна жамгIияб гIадатлъун гуребги, гIибадатлъунги, гьелдалъун цIунула иманги, яхIги, насаб халат бахъинабиги.   Хасго ригьин гьабизе лъикIазул цояб ккола шаввал...


ГIинкъал гIадамалги кIочон толаро

ГӀинкъазул ва гIинда бакIазул ТӀолгороссиялъул жамгӀияталъул Дагъистаналъул регионалияб отделениялъул вакилзаби, гьелъул председатель АсхӀаб Госенакаевасул бетӀерлъиялда гъоркь, щвана Дагъистан Республикаялъул муфти, шайих АхӀмад-афандиясухъе. Данделъиялда гьалбадерица ракӀ-ракӀалъулаб баркала...


Дир гьитIинабго насихIат

Нилъер жаниса рахъ дабагъ лъугьиндал, Хвел-хобалъул хIисаб дарулъун ккола. Дуниял течIого хун унел чагIаз, ГIемераб гъапуллъи нахъе хъамула.   ХъантIун тIагIаталъе цере кколеца, Каранда нилъер ракI хIалтIизабула. Гьунар гьезул гIадин гIечIонаниги, Нилъерго кIарчанлъи...