Аслияб гьумералде

РатIлилъ балагь

РатIлилъ балагь

Къиямасеб къо гIа-гарлъиялъул гIала-матаздасан ккола руччабаз Аллагьасул дин рехун тей ва гIамалалъул рахъалъан исламалъ гьукъараб жо гьез гьаби. Масала, ратIлил рахъалъан.

 

Абу Гьурайратидасан бицана Къиямалъул къоялъул гIаламатал рехсолаго аварагас ﷺ  абунин: «РетIелги ретIарал ва жалгоги гIицIал руччабаз ретIунеб ретIел баккизе буго», - ян. (МажмугI Аз-Заваид)

Цогидаб хIадисалда буго: «Къиямасеб къо гIагарлъидал гьаб умматалдаса рахъине руго бихьинал чIахIиял кьалабазул (седло) мажгиталда сверухъ жал сверизе ругел ва гьезул руччабиги ретIел ретIараллъун ва гьелдаго цадахъ гIицIаллъунги ругел», - илан. (ХIаким)

Халгьабеха сверухъ, гьеб заман тIаде щун гьечIищ гьанже!? Жакъа нилъеда рихьула чIахIиял машинабаздаги рекIун бихьинал ва гьезул руччаби тIад къараб, рагьараб ретIелгун. 14 гIасруялъ цебе аварагас ﷺ  нилъее бицана гьеб лъугьа-бахъиналъул. Гьебги ккола аварагасул ﷺ  мугIжизаталдасан.

ХIадисалда руччабазе сипат гьабулаго «ретIел ретIарал» абуна, ай ретIел гьез ретIун буго ва амма шаргIалда данде кколареб, тIад къараб, гIаврат цебе лъураб, бихьиназул бер тIаде цIалеб.

Цоги риваяталда аварагас ﷺ  абулеб буго: «Гьезул бутIрузда вараниялъул кьилимугъ гIадаб жо букIине буго», - ян.  (АхIмад)

Расал цере лъураб гIечIого, жеги батIи-батIиял катIараби гьарун, гозо хъитIизабулеб буго. Гьеб кинабгоги бихьиназул берал тIаде цIаялъе сабаблъун ккола.

Жакъа исламалъул нухда ругел бихьиназулгицин гIадат лъугьун буго гьава-бакъ хинлъидал руччабазе щватаби гьечIого ялъуни шаргIалда данде кколареб, кверал, хIатIал, керен цебе лъураб ретIел ретIун хьвадизе изну кьолеб. Рес букIун бихьиназ гьукъизе ккола руччабазе гьедин хьвадизе.

ХIижаб кколаро гIицIго рас бахчи. ХIижаб ккола бихьиназул берал тIаде цIалареб куцалъ тIубанго гIаврат бахчи. Берцинаб мацI бичIчIулеб гьечIони, кьварараб мацI бицунги шаргIалда рекъон руччаби хьвадизаризе хIаракат бахъизе ккола нилъеца, бихьиналлъун ратани.

Аллагьас ﷻ кумек гьабеги.

 

Жабир Мажидов

2026-06-01 (ЗулхIижа 1447 с.) №11.


Мехтарасулгун ккараб

ГIалимзабазул, шагIирзабазул, цIар рагIарал чагIазул шагьар - Багъдад. КIудияв шайих, жиндир заманалъул къутIбу ГIабдулкъадир Жилани вукIана жиндирго муридзабигун шагьаралъул рагIалдасан гIадатияб къагIидаялда свери бахъизе къватIиве вахъун. Жинда сверухъ ракIараразда гьес кидаго малъулаан...


ЗахӀматаб заманалда иман ва хьул

Лъимер камидал ракӀ къварилъуларев чи вукIуневго ватиларо. Исламалъин абуни хасаб кӀвар кьола бищун захӀматал къварилъаби хӀехьезе кколеб куцалде, гурхӀел-рахӀмуялде, сабруялде ва иманалде.   Диналъ къварилъи бахчизе ахӀуларо. МухӀаммад аварагас ﷺ ками хIехьана ва къварилъи загьир гьабуна,...


ШайтIаналдаса гIамал

Ццим бахъин ккола инсанасул тIабигIияб рекIел хIал, нилъер диналда жибги муъминчиясе кIудияб хIалбихьилъун рикIкIунеб. Ццим бахъун лъугьараб заманалда жиндаго тIад кверщел гьабизе бажари ккола, хирияв Аварагас ﷺ абураб кинниги, черхалъул загьирияб гуреб, унго-унгояб къуваталъулаб (рухIияб)...


Бакъбаккул рахъалъул багьадур

ЦIар рагIарав бусурбабазул философ, тохтур, математик, Абу Наср МухIаммад ибн МухIаммад ибн Тархан Аль-Фараби Ат-Турки гьавуна Фараб шагьаралда (гьанже Казахстаналда бугеб Отырарстаналъул Турке районалъул Отрар шагьар) 874 миладияб соналъ. Гьижрияб 260 соналда.   Фарабида лъикI лъалеб...


Аллагьасукьа ﷻ хIинкъарав вац

Цебе заманалда цо бечедав чиясул вукIун вуго лъабго вас. Херлъидал инсул хIукму ккун буго жиндирго бечелъи лъималазда гьоркьоб бикьизе ва гьезда гьоркьоса цоявги вихьизавун, гьесухъ цогидалги гIенеккизе.   КIудияв васас инсуда абун буго, жив кIудияв вугелъул, бетIерлъи жинца гьабилин абун. Инсуца...