Аслияб гьумералде

Аварагасул ﷺ цIарал

Аварагасул ﷺ цIарал

Аварагасул цIараздасан буго «ан-Набию ва ррасулу» абурабги. Абула гьеб кIиялъулъго гIалимзабазда гьоркьоб хилаф бугин, цо магIнайищ гьезул бугеб яги кIиго батIаябищ бугебин абун. Цояз абуна кIиялъулго магIна цо бугин. Цогидаз абуна «ан-Набию» цIар бугин аварагас ﷺ жинцаго гьабизе кколелдалъун вахIюги рещтIун, таклиф жинда гьабуравин абураб. «Расул» бугин жинца гьабизе кколелдалъунги цогидазухъе щвезабизе бугелдалъунги вахIюялдалъун таклиф гьабуравин абураб.

 

 

Аварагасда ﷺ абула «Набиюл малахIим» абунги. «МалахIим» рагIиялъул магIна ккола рагъ абураб. Гьеб цIаралъул магIнаги бачIуна, нилъер авараг ﷺ вугин гъазаватал гьарун, халкъ битIараб нухде ахIулевин абураб. Цоги буго аварагасул ﷺ «Мукъиму суннати» абураб цIар. Гьелъул магIна ккола Аллагьасул ﷻ нух, шаргI, суннат ракьалда билълъанхъизабулев абураб.

Буго «ГIабдуллагь», ай Аллагьасул ﷻ лагъ абурабги цIар. БетIергьанас ﷻ гьеб цIар аварагасда ﷺ тана бищунго хириял гьесул макъамал баян гьарураб бакIалда. Хан-авараглъунищ вукIине бокьилеб яги лагъ-авараглъунищ абун Бичасул Расуласе ﷺ тIаса бищизе ихтияр кьедал, гьес ﷺ къабул гьабураб букIана лагъ-авараглъун вукIине бокьи.

Гьесул ﷺ цIараздасан буго «Мазмаз» абурабги. Гьеб цIаралъул магIна Бану-Исраилаздаса бусурбанлъарав цо гIалимчиясдасан бицана, «лъикIаб, лъикIаб» абураб магIна бугин абун.

Цоги буго «БаракълитI» абунги - «хIакъалдаги батIулалдаги гьоркьоб батIалъи гьабулев» абураб магIна жиндир бугеб.

«ХIамтIая» абурабги буго. Абу-ГIамрица бицана цо нухалъ жинца ягьудиязул бусурманлъарав чиясда гьикъанила гьеб рагIул магIнаялъул хIакъалъулъ. Гьес абунила  «Аллагьас ﷻ хIарам гьабуралдаса цIунулев ва хIалал гьабуралда рекъолев» абураб магIна бугин гьелъулин абун.

Гьесул ﷺ буго «УхIида» абурабги цIар. Аварагас ﷺ абуна: «Къуръаналда дида цIар МухIаммад абун буго, Инжилалда – АхIмад, Тавраталда – УхIида. «УхIида» абун цIарги дида тана дица умматалдаса жужахIалъул цIа нахъчIвазе букIиналъе гIоло», - ян.

«Къасимун», ай «ЛъикIлъаби рикьулев». «Сайид» – бетIер, хан, цевехъан. «Нур» – нур, канлъи абураб магIна.

«Сиражу» ва «МисбахIу». КIиялъулго магIна буго чирахъ абураб. «Мунирун» – нур базабулев. «Нажму» – цIва. «Къамарун» – моцI. «Шамсун» – бакъ. «СагIид» – талихIаллъун гьарулев. «МасгIуд» – талихIав. «Рашид» – битIаралде тIоритIулев. «Хабиру» – балъгоябги, тIатарабги лъалев. «Музаккиру» – битIараб, хIакъаб малъулев, гьеб ракIалде щвезабулев. «Мубаллигъу» – БетIергьанас ﷻ тIадкъараб авараглъи жинца ﷺ махлукъаталъухъе щвезабулев. «Муяссиру» – умматалъе бигьалъаби гьарулев. «Мубаширу» – мутIигIазе рохел бицунев. «Мунзиру» – гIасиязе хIинкъи кьолев.

Аллагьас ﷻ нилъ гьареги аварагасул ﷺ нух ккураздасан ва гьесул ﷺ шафагIат щолездасан! Амин!

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


ГIибадатлъун жиб кколеб

ДугIа ккола инсанасдаги Аллагьасдаги гьоркьоб бугеб рухIияб кьо. Кьоялда тIасан цогидаб рахъалде щвезе кIолебгIадин, гьанибги Аллагьасде ﷻ ахIи базе ва Гьесде гIагарлъизе кIола.   Аварагасул ﷺ хӀадисалда буго: «ДугӀа ккола гӀибадаталъул нах», - ян (ат-Тирмизи). ДугӀаялъул...


ТалихIаллъун рукIине ккани…

Исламалъ нилъеда малъула ТIадегIанав Аллагьас кьураб, кигIан гьитӀинабги нигIматалъухъ шукру гьабизе. Нилъедайин абуни, Аллагьас Жиндир рахIмуялдалъун кьураб нигIмат, нигIматлъунцин бихьулеб гьечӀо. Аллагьас Къуръаналда абун буго (магIна): «Нужеца шукру гьабуни, Дица нужее цIикIкIинабила,...


РухӀияб централда мажлис

Дагъистаналъул муфти, шайих АхӀмад-афанди ва муфтиясул гӀакълучи ГIайна ХIамзатова гӀахьаллъана ГӀиса аварагасул цIаралда бугеб РухӀияб централда Щулани росдал гӀадамаз гӀуцӀараб шукруялъул мажлисалда. Гьеб тадбир гIуцIун букIана МухӀаммад аварагасул ﷺ цIаралда бугеб мажгиталъуб чIабар...


ЛъикIалъе аслу

Аварагас ﷺ абунин имам Муслимидасан бицун буго: «БетIергьан Аллагь ﷻ вацIцIадав вуго, бацIцIадаб гурони Жинца къабулги гьабуларо. Аллагьас ﷻ муъминзабазде, расулзабазда амру гьабуралдалъун амруги гьабуна “Ва, гьал расулзаби, нужеца бацIцIадаб кванай ва лъикIал гIамалалги гьаре”,...


ГIибадаталъулъ кIвахIаллъи

Имам Гъазалияс «ИхIяу гIулуму ддин» абураб тIехьалда хъван буго: «Гьелъие кумек гьабулеб алатлъун ккола гIибадаталъе хIаракат бахъулел гIадамазул лъикIлъабазул хIакъалъулъ бицунел харбазухъ гIенекки. Гьелдасаги лъикIаб – гьединал гIадамазулгун гьудуллъи гьаби (кинаб гIамал,...