Аслияб гьумералде

Аварагасул ﷺ такъия ва чалма

Аварагасул ﷺ такъия ва чалма

Аварагасул ﷺ такъия ва чалма

Аллагьасул Расулас ботIрода лъолаан хъахIаб такъия. Такъиялда тIасан чалмаги жемун букIунаан. Чалма къалаан такъия гьечIого, гIицIаб бетIералдаса тIасанги. Гьесие рокьулаан Йеменалдаса рачIарал тIагърал, гьениса рачIарал рукIунаан щулияб ххамил гьабурал, хъахIал.

 

Цо-цо нухалъ Аварагас ﷺ жиндирго тIагъурги бахъун, гьеб лъолаан как балелъул цебе сутрат хIисабалда, гьедин гьабиялдалъун гIадамал цересан хьвадичIого рукIине. Гьебги гьабулаан цоги лъезе жо батичIеб мехалда ва гьабизе бегьи бихьизабизелъун.

Цо-цо нухалъ, чалма кодобе щвечIони, Аварагас ﷺ нодоялдагун бетIералда жемулаан кинаб бугониги ххам. Ибну ГIаббасидасан бицун буго (цо-цо нухалъ) Авараг ﷺ минбаралде вахунаанин бетIер сверун гъункараб ххамил кесекги жемунилан абун (Бухари).

ГIумар-асхIабасдасан бицунеб буго: «Аллагьасул Расулас ﷺ бетIер сверун чалма жемулаан, цинги гьелъул рагIаллъабиги рукIунаан нахъасан кIиябго гъажалда гьоркьоса гIодоре дализарун», - абун (Тирмизи).

Гьел даларал рагIаллъалабазул халалъи букIунаан гIункIрукьалъул халалъи бугел. Гьединаб халалъи гьабизе суннатаблъунги ккола.

Гьесул ﷺ букIана «Ас-СахIаб» абун цIар бугеб чалма. Хадубккун гьеб ГIалие кьунги букIана. Гьебги ретIун ГIали вачIиндал, Аварагас ﷺ абуна: «Нилъехъе ГIали вачIана ботIрода сахIабги лъун», - абун. Гьелъул магIна ккола накIкI абураб.

ГIалица бицун букIана Аварагас ﷺ жинда чалма къанила, цинги гьелъул рагIаллъаби гъажалда тIадеги разарунилан абун.

ГIалица абуна: «Бадруялъул гъазаваталъул ва ХIунайналда рагъулел къояз Аллагьас ﷻ дие кумек гьабуна, гьеб чалмаялда сверун лъугьун свер-сведулел рукIарал малаикзабаздалъун», - абун.

Имам ТIабаранияс бицун буго, щибаб нухалъ бакIалъул вазирлъун яги цевехъанлъун щив вугониги толелъул, Аллагьасул Расулас ﷺ жиндирго вакиласул ботIрода сверун чалма жемулаанин, цинги гьелъул рагIаллъабиги, нахъасан, гIинда аскIосан кваранаб гъажалде риччалаанин абун.

Жабир-асхIабас бицана: «Макка бахъараб къоялъ Аллагьасул Расул ﷺ шагьаралде лъугьиндал, гьесул ботIрода букIана чIегIераб кьералъул чалма», - абун (Муслим).

Анас-асхIабасдасан бачIараб риваяталда буго: «Макка бахъараб къоялъ шагьаралде лъугьиндал Аварагасул ﷺ ботӀрода букӀана цӀунулеб тӀагъур (шлем)», - абун (Бухари).

ХӀадис-гIелмуялъул гIалимзаби рекъараб пикру буго гьеб кӀиябго. ГIалимзабаз чIезабуна гьеб къоялъ Аварагасул ﷺ ботIрода букIанин шлемги гьелда тIасан жемараб чӀегӀераб чалмаги абун.

Чалмаялъул халалъи-гIеблъи кинаб букIарабали мухIканго лъалеб гьечIо. Цо-цояз абула анкьго гIункIрукьалъул халалъи букIанин (2,5-3 метр), амма цIикIкIун лъалев Аллагь ﷻ вуго.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


МичI ва гьелъул пайда

МичI ккола некIо заманалдаго гIадамаз дару-сабаб гьабизе ва квен-тIехалъе хIалтIизабулеб букIараб пер-хер. Гьанже гьарурал цIех-рехазда лъазарун руго гьелъул витаминазул ва хIалтIизабизе бегьизабун буго батIи-батIиял сабабазе.   Ихдал кванил нигIматал дагьлъараб мехалъ, гьелъул хъархъаздасан...


Гьалаглъиялде рачунеб

Исламалда хъантIи рикIкIуна какарал тIабигIатазул бищунго захIматал, хъубал жалазул цояблъун, дунялалъул лазатаздехун гIорхъолъа араб рокьиялъул кьалбалги жиндир бугеб. Гьеб хасияталъ инсанасул рухIияб гIумру хвезаби гуребги, гьев дунялалда талихI къосиналъеги ахираталда тамихIалъе сабаблъунги...


ГIараб мацI лъаялъул мажлис

Дагъистаналъул исламияб университеталда тIобитIана гIараб мацI лъаялъул мажлис. Гьебги тIобитIана бацIцIадаб гIараб мацIалда. Мажлис тIобитIиялъе гIилла букIана студентазул гIараб мацIалде рокьи цIикIкIинаби, гьезда гьеб лъалеб куцалъухъ балагьи ва гьелде кьолеб кIвар цIикIкIинаби. Мажлисалда...


Ингушазул кумек

ТIабигIияб балагьалъул хIаси-лалда къварилъиялде ккарал дагъистаниязухъе кумекалъулаб квер бегьаразда гьоркьор руго ингушалги. Дагьал церегIан къоязда Ингушетиялдаса Дагъистаналде кумекгун рачIун рукIарал ингушазул цо къокъаялда гьоркьор СурхIахIи росдал имамасул наиб ГIумар Нальгиев ва жамагIатчи...


Муъминчиясул хасият

Иман щулалъиялъе, рухIияб рахъ камиллъиялъе ва напсалъул гIодорегIанал хасиятал лъикIлъиялъе квербакъи гьабулел аслиял жалазул цояб ккола гурхIел-рахIму гьаби.   Гьеб ккола инсанасул цогидаздехун бугеб гурхIел лъикIлъи, лъикIал къасдал рихьизариялъе бищунго тIадегIанаб хаслъи....