Аслияб гьумералде

Аварагасул ﷺ такъия ва чалма

Аварагасул ﷺ такъия ва чалма

Аварагасул ﷺ такъия ва чалма

Аллагьасул Расулас ﷺ ботIрода лъолаан хъахIаб такъия. Такъиялда тIасан чалмаги жемун букIунаан. Чалма къалаан такъия гьечIого, гIицIаб бетIералдаса тIасанги. Гьесие рокьулаан Йеменалдаса рачIарал тIагърал, гьениса рачIарал рукIунаан щулияб ххамил гьабурал, хъахIал.

 

Цо-цо нухалъ Аварагас ﷺ жиндирго тIагъурги бахъун, гьеб лъолаан как балелъул цебе сутрат хIисабалда, гьедин гьабиялдалъун гIадамал цересан хьвадичIого рукIине. Гьебги гьабулаан цоги лъезе жо батичIеб мехалда ва гьабизе бегьи бихьизабизелъун.

Цо-цо нухалъ, чалма кодобе щвечIони, Аварагас ﷺ нодоялдагун бетIералда жемулаан кинаб бугониги ххам. Ибну ГIаббасидасан бицун буго (цо-цо нухалъ) Авараг ﷺ минбаралде вахунаанин бетIер сверун гъункараб ххамил кесекги жемунилан абун (Бухари).

ГIумар-асхIабасдасан бицунеб буго: «Аллагьасул Расулас ﷺ бетIер сверун чалма жемулаан, цинги гьелъул рагIаллъабиги рукIунаан нахъасан кIиябго гъажалда гьоркьоса гIодоре дализарун», - абун (Тирмизи).

Гьел даларал рагIаллъалабазул халалъи букIунаан гIункIрукьалъул халалъи бугел. Гьединаб халалъи гьабизе суннатаблъунги ккола.

Гьесул ﷺ букIана «Ас-СахIаб» абун цIар бугеб чалма. Хадубккун гьеб ГIалие кьунги букIана. Гьебги ретIун ГIали вачIиндал, Аварагас ﷺ абуна: «Нилъехъе ГIали вачIана ботIрода сахIабги лъун», - абун. Гьелъул магIна ккола накIкI абураб.

ГIалица бицун букIана Аварагас ﷺ жинда чалма къанила, цинги гьелъул рагIаллъаби гъажалда тIадеги разарунилан абун.

ГIалица абуна: «Бадруялъул гъазаваталъул ва ХIунайналда рагъулел къояз Аллагьас ﷻ дие кумек гьабуна, гьеб чалмаялда сверун лъугьун свер-сведулел рукIарал малаикзабаздалъун», - абун.

Имам ТIабаранияс бицун буго, щибаб нухалъ бакIалъул вазирлъун яги цевехъанлъун щив вугониги толелъул, Аллагьасул Расулас ﷺ жиндирго вакиласул ботIрода сверун чалма жемулаанин, цинги гьелъул рагIаллъабиги, нахъасан, гIинда аскIосан кваранаб гъажалде риччалаанин абун.

Жабир-асхIабас бицана: «Макка бахъараб къоялъ Аллагьасул Расул ﷺ шагьаралде лъугьиндал, гьесул ботIрода букIана чIегIераб кьералъул чалма», - абун (Муслим).

Анас-асхIабасдасан бачIараб риваяталда буго: «Макка бахъараб къоялъ шагьаралде лъугьиндал Аварагасул ﷺ ботӀрода букӀана цӀунулеб тӀагъур (шлем)», - абун (Бухари).

ХӀадис-гIелмуялъул гIалимзаби рекъараб пикру буго гьеб кӀиябго. ГIалимзабаз чIезабуна гьеб къоялъ Аварагасул ﷺ ботIрода букIанин шлемги гьелда тIасан жемараб чӀегӀераб чалмаги абун.

Чалмаялъул халалъи-гIеблъи кинаб букIарабали мухIканго лъалеб гьечIо. Цо-цояз абула анкьго гIункIрукьалъул халалъи букIанин (2,5-3 метр), амма цIикIкIун лъалев Аллагь ﷻ вуго.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Якутскиялда «Лъаялъул сордо»

Якутскиялъул аслияб мажгиталда тIобитIана МухIаммад аварагасул ﷺ хIурматалда «Лъаялъул сордо» абураб цIаралда гъоркь тадбир. Гьелда гIахьаллъи гьабуна ДРялъул муфтияталда цебе бугеб регионалияб цебетIеялъул департаменталъул нухмалъулев АхIмад Надирбеговас ва гьесул заместитель ГIизраил...


РакI чIаго гьабулеб

Гьаб заманалда гIемерисеб мехалда дунялалъул ишазда сверун лъугьун рукIиналъ нилъ лъугьунел руго аслияб иш кIочон толеллъун. Нилъер ракI буго черх чIаго гьабун би жиндасан сверулеблъун гуребги иманалъул ракIбацIцIалъиялъул унго-унгоял бусурбабазул хасияталъул бакI ва нилъ Халикъасда ﷻ хурхинарулеб...


Къинал руччабазе малъа-хъваял

Лъимер гьабизе йигеб заман буго цIакъ кIвар бугеб гIуж. Гьеб заманалда, хасго чIужугIаданалъ, жиндирго сахлъи ва рацIцIалъи, кванил ва цогидалъулги низам цIунизе ккола. Гьединго халкквезе ккола тIад ретIунеб ратIлида хадубги. Лъимер ва жийго квачалдаса цIунизе ккола, тIадкъараб ретIел, угъдул...


Учительзабиги кIочон течIо

Хъайтагъ районалда тӀобитӀана РабигIул аввал моцӀалъе сайгъат гьабураб гӀелмияб мажлис. Гьелда гӀахьаллъана районалъул бетӀер ХӀасанов Запир; районалъул имамзабазул советалъул председатель - Салимов ГӀабдулла; Югалъулаб территориалияб округалда Дагъистан Республикаялъул муфтияталъул вакил Рамазанов...


Берцинлъи гьаби

Инсанас ретIулеб ретIелги берцинлъиялъе хIалтIизе гьарулел жалги хIалалал рукIуна, гIаммаб куцалда босани. Кинниги гьезда гъорлъ руго хIалтIизаризеги ва гьездалъун къачIадизеги бегьуларел жалги.   Гьел киналго хIалтIизаризе бегьулел жал руго Аллагьас нилъее дунялалда ругебгIан заманалъ...