Аслияб гьумералде

Аварагасул ﷺ цIарал

Аварагасул ﷺ цIарал

Ахиралда вахъарав вугониги нилъер авараг ﷺ  ккола, Адам авараг хIащудаса гьавизегIанго авараглъун вукIарав. БетIергьанас ﷻ жив нужер БетIергьан вугищ абун заррабазда цIехараб къоялъ, тIоцебе «Мун вуго нижер БетIергьан», - абун жаваб гьабуравги ккола нилъер авараг ﷺ . Гьаб дунял-гIалам жиндие гIоло бижаравги вуго МухIаммад ﷺ .

Аварагасул ﷺ  «МухIаммад» абураб цIар хъван буго Аллагьасул ﷻ ханлъиялда гъоркь бугебщиналда, ГIаршалда, анкьабго зобалазда, Алжаналда ва гьениб жаниб киса-кибего. Малаикзабазги гьеб цIар кидаго такрар гьабулеб букIуна. Адам аварагасул какде ахIиялъулъги гьеб цIар хIалтIизабулеб букIун буго. Аллагьас ﷻ рагIи босарабги букIана Адамидаса байбихьун киналго аварагзабаз гьесда ﷺ  иман лъелин ва гьесие ﷺ  кумек гьабилин абун. Нилъер умматалде щвезегIан церехун рукIаразде рещтIарал тIахьазулъги МухIаммад ﷺ  авараг вахъине вукIиналъул, гьесул ﷺ  сипатазул, асхIабзабазул, халипзабазул умматалъул биценги букIана. 

Аварагасул ﷺ  цIаралдаса ккола «Гьуда» абураб. Гьелъул магIна буго битIаралде тIоритIел гьабулевин абураб. «МагIсум» - мунагьаздаса цIунарав, «Халифату» - Аллагьасул ракьалда вугев халифа. «Важигь» - къадруяв, «Василат» - Аллагьасде щвезарулев гьоркьохъан, «ал-ГIафувву» «ас-СафухIу» - (кIиялъулго магIна) тIаса лъугьунев, «ал-ГIатIуфу» - гурхIулев, ургъел-къварилъи гIахьал гьабулев, «Гьади» - битIаралде тIоритIулев, «Мукъаддис» - гIайибаздаса вацIцIадав, «Бургьан» - хIужа, «ал-ХIанифу» - цоги мекъал диназдасаги вуссун, вацIцIадго Аллагьасда ﷻ божулев.

«Халил» - (Аллагьасул ﷻ) гьудул, «Макин» - гучав, къвакIарав, «Сафвату» - тIаса вищарав, лъикIав, «Садикъ» - ритIухъав, «Масдукъ» - жив ритIухъ гьавулев, «СахIибу хIавзил мавруд» - къиямасеб къоялъ жинда тIаде чагIи рачIунеб хIавзалъул бетIергьан, «СахIибу макъамил махIмуд» - беццараб макъамалъул бетIергьан, «СахIибу ливаъ», - байрахъалъул бетIергьан, «СахIибул мужизат» - мужизаталъул (гIадаталдаса бахъараб иш лъугьинабиялъул) бетIергьан.

«МифтахIул жаннат» - Алжаналъул кIул, «Расулу ар-рахIмат» - рахIматалъул авараг, «Набию тавбати» - тавбугун вачIарав авараг, «Имамул хайри» - лъикIлъиялъул цевехъан, «Имамул муттакъин» - Аллагьасдаса ﷻ хIинкъаразул имам, «Имаму ан-набийин» - аварагзабазул имам, «Акраму а-наси» - гIадамазул бищун хирияв, «ХатIибул анбияъ» - аварагзабазул вагIзачи, «Хайрул барият» - халкъалъулго лъикIав, «Хиратуллагь» - Аллагьасул ﷻ тIаса вищарав.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


ХIежалъул хIакъалъулъ цIияб тIехь

ДРялъул муфтияталъул гӀелмияб отделалъ къватӀибе биччан буго хӀежалъул тIадал ишал тӀураялъул къагӀидабазул бицараб цӀияб тӀехь. Гьеб басма ккола хӀежалде ине хӀадурлъулел бусурбабазе чара гьечIеб мажмугI. ЦӀияб тӀехь ккола «Дир зиярат» абураб сериялъул бутӀа, гьелда гъорлъе уна...


Тавбуялде рачIун лъикI

Нижеда тIаса лъугьа, тIадегIанав БетIергьан, ТIабигIиял балагьал рикIкIад гьаре, я Аллагь. Ниж, щибниги лъаларел, лъавукъал муъминзаби, Лълъел балагьал тIаде щун, тIерхьинаруге, Аллагь.   Жакъа Дагъистаналде бачIараб къварилъиялъ, БичIчIана киназдаго дур хIалкIолъи, БетIергьан. Хинаб...


Сафия бинт ХӀуяйя

Сафия гьаюна ва гӀуна Мадинаялъул жугьутӀазда гьоркьой. МухӀаммад аварагасул ﷺ йикӀинесей чӀужуялъул тухум букӀана Муса аварагасул вац Гьарун аварагасул наслуялъул чагӀи. ЯгIкъуб аварагасулги цӀар буго гьезул умумузда гъорлъ. Гьелъул эмен вукӀана Мадинаялда гӀумру гьабулеб букӀараб Бану Назир...


ИсмагIиловас гIахьаллъи гьабуна

ДРялъул муфтияталъул председатель Мурад ИсмагIиловас гIахьаллъи гьабуна республикаялъул гIелмиябгун практикияб конференциялда. Гьеб тIобитIана Юстициялъул тIолгороссиялъул пачалихъияб университеталъул базаялда – Северияб Кавказалъул институталда (МахIачхъала шагьар). Гьениб кIалъазе вахъарав...


Муъминчиясул хасият

Иман щулалъиялъе, рухIияб рахъ камиллъиялъе ва напсалъул гIодорегIанал хасиятал лъикIлъиялъе квербакъи гьабулел аслиял жалазул цояб ккола гурхIел-рахIму гьаби.   Гьеб ккола инсанасул цогидаздехун бугеб гурхIел лъикIлъи, лъикIал къасдал рихьизариялъе бищунго тIадегIанаб хаслъи....