Аслияб гьумералде

Аварагасул ﷺ цIарал

Аварагасул ﷺ цIарал

Аварагасул ﷺ цIарал

Аварагасул ﷺ цIарал ругониги, тIокIцIар, сипатал ратаниги, гьезул къадар, цо-цо гIалимзабаз рикIкIарал ва гIурхъи гьабурал руго кIинусиде гIагарун. Жалалудин ас-СуютIияс жиндирго тIехьалда данде гьарурал гьел щунусгогIанасел руго. Амма суфизабаз абула гьел азаргоялде гIагаралцин ругин абун.

Аварагасул ﷺ цIараздасан буго «ал-Хатиму» абурабги. Гьелъул магIна ккола «ЛъугIизабурав» абураб. БетIергьанас ﷻ гьесдалъун лъугIизаруна аварагзаби ритIи, ай гьесдаса хадув тIокIав авараг вахъинчIо ва вахъинеги гьечIо.

Буго «аз-Загьиру» абурабги цIар. Гьелъул магIна ккола «Загьирав, загьирлъарав» абураб. Гьев ﷺ загьирлъана киналниги загьирал жалазда тIад, гьесул динги загьирлъана цоги диназда тIад.

Гьесул ﷺ буго «ал-БатIину» абурабги цIар. МагIнаги буго «БатIиналде, балъголъабазде ваккулев» абураб. БетIергьанас ﷻ вахIю гьабиялдалъун авараг ﷺ ваккулаан балъгоял амрабазде.

«Ар-Рауфу ррахIим» абураб цIарги буго аварагасул ﷺ. Къуръаналда бицен гьабун БетIергьанас ﷻ тараб цIар буго гьеб аварагасда ﷺ. Гьелъул магIна ккола «Жив мутIигIазда, мунагьал гьарулезда цIакъ гурхIулев» абураб.

Буго «ал-ХIакъкъу» абураб цIарги. Гьелъул магIна ккола «Унго-унгояв, хIакъав» абураб. «Ал-Мубину» абураб цIаралъул магIна ккола «Аллагьасул ﷻ рахъалъан бачIараб жинца баян гьабулев, жиндир амруги рисалатги баян гьабулев» абураб.

«Ал-Жаббару» цIаралъул магIна ккола «ХIал гьабун халкъ хIакъалде тIобитIарав ва купруялдаса гьеб нахъчIварав» абураб. Къази ГIиязица абун буго БетIергьанас ﷻ аварагасдаса ﷺ чIухIиялдалъун хIал гьабулевлъун вукIин абураб жо нахъчIванин.

Аварагасул ﷺ цIараздасан буго «ал-Музамил» абураб. Гьелъул магIна ккола «Жиндир вегулеб ратIлилъ вегун чIарав» абураб.

«Ал-Мудасир», гьабги буго цебеселъулалдаго гIадаб магIна релълъараб, «РетIелги тIаде рехун, ратIлилъ вахчарав» абураб. Гьединал цIарал аварагасда ﷺ БетIергьанас ﷻ тана ХIираъ нохъода вахIю рещтIун, ЖабрагIил малаикги жиндирго ﷺ сураталда вихьизавун хадуб, авараг ﷺ хIинкъун, черхалда сири бан рокъове щведал, Хадижатида вахчизавеянги абун гьев ﷺ вахчараб мехалъ.

Жеги буго «Накъиб» абурабги. Гьелъул магIна ккола «Къавмалъул хъаравул, нугI, гьезие гъоркь чIарав» абураб.

«ГIазим» абурабги буго. МагIна - «Къадру кIудияв».

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


КIванагIан хех гьабе

Жакъа унтараб суал буго гьабураб къотIи-къай тIубангутIи ва кьураб рагIи ккунгутIи. Гьеб сабаблъун цоцада гьоркьоб гьуинлъи ва цолъи хола. Инсанас, Аллагьас ﷻ абухъе, цогидасул хIакъ тIубани ва Аварагас ﷺ хIадисалда абухъе жидиего гьабизе бокьулеб гIадин цогидасеги гьабуни, букIинищ гьениб...


Мунагьалдаса тавбуялде руссин

Нилъеда лъала гьаб дунялалда щивго чи чIаго хутIуларевлъи ва киналго хвезе рукIин, ай хIисаб-суал кьезе Аллагьасда цере чIезе рукIинги. Гьединлъидал, нилъеца хIалкIун тавбу гьабун, квешлъиялдаса лъикIлъиялде руссине хIаракат бахъизе ккола.   Мунагь кколарев чи вукIунаро, амма щиб мунагь гьабун...


«Кавказалъул рагъул бахӀарчияб эпос – АхӀулгохI»

Дагъистаналъул гуманитарияб институталда тӀобитӀана Кавказалъул рагъул аслиял лъугьа-бахъиназул цояблъун кколеб АхӀулгохIалъул рагъул хӀакъалъулъ бицараб данделъи. Гьеб тадбиралда гIахьаллъана экспертал, тарих бокьулел, студентал. Данделъи нухда бачана ДГИялда цебе бугеб «Тарихалъул...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Цадахъ гIуна   Дица дирго лъимер ясли-ахалде битIичIо. Гьеб кидаго дида цадахъ букIуна. Ниж цадахъ хIала, цадахъ кванала. Дица лъимер сундасаго цIунула. Гьанжейин абуни вас школалде ине ккола. Дунги гьечIого гьенив вукIине ккола гьев. Гьебин абуни нижее захIмалъизе буго. Щибдай гьабун лъикI?...


«Юсуф» сура

ТIадегIанав Аллагьас хирияб Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Дуца бице, Авараг ﷺ, дурго къавмалъе Юсуф аварагас жиндир эмен ЯгIкъуб аварагасде абураб: «Я, дир эмен, дида бихьана макьилъ анцIила цо цIва ва бакъги моцIги. Дида гьел рихьана зодоса гIодореги рещтIун, дие сужда...