Чорхол къуватгун рухIал ричун щвараб хIалхьи
ХIурматиял бусурбаби, гьале саламатал сонал ана советияб хIукуматалъул диналда тIад букIараб зулмуги тIаса ун, Аллагьасе гIибадат гьабизе халкъалъе эркенлъи щваралдаса. 1990-абилел соназул авалалда исламияб лъаялъул рахъ цIакъго загIиплъун, тIун ине хIадурараб квасул куналда релълъун, жагъалго хутIун букIана. Аллагьасе рецц, Дагъистаналда гIемер гьечIониги гIараб лъалел гIалимзаби хутIун рукIана. Гьез кьуна бергьун кIудияб къуват халкъалда гьоркьоб бугеб жагьлу тIаса инабиялъе. КигIан сурсатал гьечIониги рагьана мадрасаби, цIализаруна лъималгун чIахIиял. Гьедин, дару гьабунагIан сахлъулев чиясда релълъун цебетIезе байбихьана исламияб гIелмуялъул рахъ.
Гьайгьай, гьеб эркенлъи щвеялдаго цадахъ цIакъ хехго рахъана исламалда жанир ругел батIи-батIиял рикьалабазул вакилзабиги. Гьезде вагьабиялин, салафиялин яги харижиталин абуниги мурад цо букIана, гьебги щибха букIинеб, парахатго жидерго динги, хIалкIвараб магIишатги гьабун ругел гIадамал исламалъул цIаралда гъоркьги рахчун питнаялде ахIи. Жидер мекъаб пикруялде жагьилал гIадамал руссинаризе гьезие гIемерго захIмалъулеб букIинчIо. Щайгурелъул диналъухъ гIащикълъун бугеб халкъ гьединал гIадамазул макруяб кIичIикье ккезе ресал гIемер рукIана.
Гьединаб иш тIаде бачIиндал, жидерго хIалтIи гьабулел рукIарал гIалимзаби хIалтIизе ккана, гьезул мекъаб пикру халкъалда бичIчIизабиялда тIадги. ХIатта гьелде тIаде кьезе ккана цIакъго кIудияб къуват. Халкъ гьезул питнаялдаса хвасар гьабиялъе кьучI лъуразул цояв ккола ЧIикIаса СагIид-афанди. «Суал-жаваб» абураб гьесул мажмугIалда жаниб букIараб «Щал чагIи кколел вагьабиял» абураб суалалъе кьураб жавабалъ хвасар гьабунин абизе бегьула тIолабго Дагъистан. Щайгурелъул, гьеб букIана халкъалда жаниб исламалъул бичIчIи лъугIун ккараб мех. Гьединаб лахIзаталда бокьарав чи гуккизе рес букIуна диналъулин абун жо бицун вачIарав чиясул маргьабаз. Шайихасул нухдасан ана Дагъистаналъул муфти СайидмухIаммад-хIажи, муфтиясул наиб КъурамухIаммад-хIажи ва цогидалги гIемерал гIалимзаби.
Мадрасабазда дарсал кьеялда, мажлисазда вагIзаби гьариялда, исламиял тIахьал данде гьариялда цадахъ бачана гьез жидерго хIалтIи. Гьедин бугониги хадур гъоларого, цо баккараб масъала гъорлъ къинабилалде цоги баккизабун, батIияб жоялде регIизе толел рукIинчIо рикьалаби тIиритIизарулел гIадамаз.
Гьединги бергьине бажаричIеб заманалда, исламалъул тушбабаз байбихьана гьел жидеда данде ругел, халкъ махсароде кквезе толарел гIалимзаби ва цогидалги церехъаби гIумруялдаса ратIа гьаризе. Гьезул тIоцевесев къурбанлъун ккана Дагъистаналъул муфти СайидмухIаммад-хIажи. Гьев мубаракас, гIумруялдаса ватIа гьавизе рес букIин лъалеб бугониги, щибго къуркьичIого хIалтIи гьабуна жеги цIикIкIун. Дагьабги заман араб мехалда гIумруялдаса ватIалъана КъурамухIаммад-хIажи. Гьев мубаракас гьабураб хIалтIи чанго чиясда тIад бикьун гурони бажарилароан.
Гьелдаса хадуб гьезул къурбанлъун ккана гIезегIаналго: ГIалишаев ГIабдуллагь-хIажи, ТIагьаев АхIмад-хIажи, МухIаммадвакилхIажи, ГIабдулгъапурил ГьитIинамухIаммад - хIажи , Макъсуд-хIажи ва ЧIикIаса СагIидафандиги. Гьанир цIар рехсечIелги росабазул ва районазул имамзаби, гIалимзаби, полициялъул ва цогидал хъулухъазул хIалтIухъаби ва жамгIиял хIаракатчагIи къурбаналлъун ккана гьел вахIшиял пикрабазул лагъзадерил.
Гьезда гьоркьоса гIемерисел ккана август моцIалда. Гьаб макъалаялда гьаб масъала ракIалде щайин щвезабурабин абизеги бегьула. Рецц Аллагьасе, дагьаб гIодобе биччай бачIана гьаб заманалда. ТIаса ана щибаб къойилго гIадин гьанив цо чи чIван вуго, дова имам кьвагьун вуго, гьанивехун полициялъуласе гъара гьабун бугин абурал «цIиял харбал» рачIунеб букIараб заман. Гьанжеги щибго гъапуллъизе рес гьечIо, ай гьабулеб хIалтIи гъоркь тезе бегьуларо. Щибаб къойилго гIадин ургъулел ратула батIи-батIиял рикьалаби ва цогидалги питнаби.
Нилъеда киданиги кIочене бегьуларо гьадинаб заман тIаде щвеялъе гIоло хIалтIарал гIалимзабазул гъинги гьезул бахIарчилъиги. Гьезда гьоркьор дунял тун арал, жидер рухIал къурбанлъун кьурал ругелго гIадин жеги чIаго ругел, жеги жидер хIалтIи чIезе течIелги руго кигIанги. Гьезул аслияб хIалтIиги ккола дагIват гьаби, халкъалда жаниб исламияб лъай цIикIкIинаби.
Балагье нилъго, кинабгIаги лъай гьечIев чи гуккизе, кверде восизе, жидерго нахъегIанал мурадазда хIалтIизавизе кигIан рес бугебали. Амма жиндир лъай бугев чиясде аскIорего къазе кIолареб куцги. Рецц Аллагьасе, мадрасабиги руго, мутагIилзабиги руго, гьенир цIалун рахъаралги руго, амма жеги лъималазда Къуръангицин малъичIелги камулел гьечIо. Гьелдасаги тату хвараб хIал кинаб букIине рес бугеб? Гьалгощинал мадрасабиги рукIаго, мажгитазда малъулебги букIаго гьелъул щибго милат гьабунгутIиялдаса кIудияб тасамахIлъи кинаб букIинеб?
РачIа балагьизин цоги рахъалдеги. Масала, гIалимзабаз щибго хIалтIи гьабичIого тун букIарабани кинаб хIасил ккезе рес букIараб? Гьединазеги чанго мисал буго нилъер. Жидеда жаниб хIалтIи гьабичIолъиялъул хIасилалда щварал питнаби, камиял ва цогидалги рахIатхвеязул кьогIлъи чIамулел жамагIатал руго мисал босизе бокьани. Гьединго мадугьалихъ ругел бусурбабазул республикабазул хIалбихьиязде балагье. ГьабсагIат диналъул кигIанасеб даража гьениб бугищалиги борце.
Дагъистаниял руго БетIергьанас цогидаздаса тIаса рищарал гIадамал, ай нилъеда жанир гIалимзаби ва тIарикъаталъул устарзаби цIуниялдалъун. Гьелдаса кIудияб давла нилъее цоги щвезе ресги гьечIо. Амма нилъеда гьеб бичIчIани, гьелдаса кIвараб пайдаги босани, гьелъул адабги гьабуни, хьул буго гьеб нигIмат жеги цIикIкIинабилин БетIергьанасин абураб. Аллагьас балагьал риччан сабру гьабизе тIамулел гурел, нигIматалги кьун шукру гьабизе рес кьураллъун, гьел нигIматал цIикIкIинарулеллъун гьареги нилъ киналго!
Амин!
