Аслияб гьумералде

Дунял-ахираталъул талихI

Дунял-ахираталъул талихI

Дунял-ахираталъул талихI

Дунявиял ишазде машгъуллъиялъ, гIемерисеб мехалда, нилъеда кIочон батула хвезе рижарал рукIинги, хун хадуб гурони унго-унгояб гIумру букIунареблъиги. Дунялалда нилъ руго гьалбал, гьанир ралел къоялги цIакъго дагьал жал руго ахираталда букIине бугеб абадияб гIумруялде данде ккведал.

Лъимералда гьитIинго малъараб жоги, ганчIида бахъараб накъищ буго

Дагьаб заманалъ гурони гьаниб гIумру гьабизе гьечIониги инсанас лъазабизе ва цIализе кколебщиналъухъ халгьабе. Гьоркьохъеб 65 сонил гIумрудул халгьабуни, ясли-ахалдаса байбихьун институт-аспирантура лъугIизегIан чиясул лъабго бутIаялъул цояб гьелда тIад инехъин буго. Гьебги буго чияс жиндир дунявияб гIумру берцинаб букIинелъун гьабулеб. Гьеб битIарабги буго, щайин абуни, гIумру гьабизе ккани лъай гьечIого гIоларелъул.

Гьанже пикру гьабе абадияб ахираталъул, дунялалда лъикIги рукIун, жужахIалде ккезе рекъараб букIинищ?! ХIадисул къудсиялда ТIадегIанав Аллагьас ﷻ абун буго: «Ле, Адамил лъимер! Дуца гIелму тIалаб гьабе. ГIелму гьечIев чиясул гIакълу букIунаро, гIакълу гьечIев чиясул динги букIунаро, дин гьечIесе ахираталда алжанги букIунаро», - ян. Гьалдаса битIараб щиб букIинеб! Амма гьел дагьал соназ гурони дунялалда гIумру гьабизе гьечIониги, 20-гIанасеб сон гьелъиеги хвезабун, ахираталъулаб гIелму рехун тани, гьалаглъиялде ккеларищ.

АлахIамдулиллагь щибаб рецц Аллагьасе ﷻ, ракI бохулеб, черхалъе гьайбатаб асар лъугьунеб букIараб буго риидалил гIодоркъоязда Къуръан цIализе, как бай, тIабигIат берцин гьаби гIадал диниял дарсазде хьвадун лъималаз мажгитал цIун рукIараб заман.

Лъимералда гьитIинго малъараб жоги, ганчIида бахъараб накъищ буго

Лъимал руго нилъер берзул канлъаби, рухI кьунги гьезие кинабго лъикI букIине гьабула умумуз. РакIчIун абизе кIола, гьитIинаб къоялдаса нахъе гьединаб гIамалалде лъимал ругьун гьарурал умумул дунял-ахираталда гьездаса рохизе ругин. Аварагасул ﷺ машгьураб хIадисалда буго, лъикIаб тарбиялдаса къиматаб жо инсуца лъимералъе кьоларин абураб. Цогидаб хIадисалда буго, киниялдаса бахъараб лахIтуялде щвезегIан гIелму тIалаб гьабейиланги абун. Цинги, гьелде лъимал гьитIинго ругьун гьаризе ккеларищ!

Лъимералда гьитIинго малъараб жоги, ганчIида бахъараб накъищ буго. ГанчIида бикIараб гIасрабаз тIагIунареб кинниги, гьитIинго лъимералда малъараб гьелъги босула, ракIалда чIола, лъикIаб гьабиялде гьесизабула. Квешаб гьабизе хиял ккедал, гьелъухъ гьабизе бугеб тамихI ракIалде щун, гьелдаса нахъеги къала.

ГIелму лъазабиги лъай тIалаб гьабиги буго щивав бусурбанчиясда тIадаб борч. Лъимералда малъараб гIелму, лъикIаб-квешаб бичIчIизаби ккола хадубккун гьеб канлъуде рачунеб нух. ГIемерисеб мехалъ лъималаз квешлъи, къваригIел гьечIеб пиша гьабула сундасаго регIун, щибго хIалтIи-пиша гьечIого ругеб заманалда. Гьелъин абулеб лъимер регIун тезе бегьуларин, дунял-ахираталъе пайда бугелде буссинабизе кколин. Исламалъ бихьизабухъе лъималазул тадбир гьабуни, гьел нилъехъ гIенеккула, малъарабги босула, рокьа-хинлъиялда, баркатгун гIумруги тIамула. Амма тарбия кьеялъулъ кIарчанлъани, хадубккун нилъецаго бетIер кквезе ккола.

Хириял диналъул агьлу, гьаниб дие абизе бокьун буго школалда ругониги, институтазда ратаниги лъимал эркенаб заманалда исламиял дарсаздеги хьвадизареян. Гьеб гIемераб жо гуро, гьоркьохъеб школалда цIалулел лъимал, эркенаб заманалда, мажгиталде Къуръан цIалиялъулгIаги дарсиде ритIулел ругони, гьезие гьеб захIматаб иш гуро. Динияб рахъ гьезулъ куцаялъе кIудияб жо буго. ГьитIинго гьелда ругьунал лъималазда бичIчIула как-диналъул кIвар, хадубккунги толареллъун рукIуна. Школалда ругьун гьарун ругони, лъималаз институтазде ун хадуб жидецаго гIамалги гьабула, диниял дарсалги гьоркьор риччаларо. Гьелде руссинарун ругониги-гьечIониги лъималазул гьеб цо сагIатгIанасеб заман расандунги уна. Амма хадубккун щибго исламияб лъай гьечIого шагьаралде цIализе вачIарав гIолохъанчи гIемер хIажат гьечIеб бакIазде ккола, гьалмагъзабиги гьесул живго гIадал рукIуна.

Инсан инсанлъун гьавулеб жо ккола исламияб дин, жиндилъ бугеб берцинаб тIабигIат. ТIабигIат-гIамал гьечIевги, жиндир вукIа-вахъиналъулъ хIайваналда релълъаравлъун лъугьуна. Исламияб лъайги бугев, тIабигIат-гIамалги берцинав чи, кинаб махщалие цIалун, кив хIалтIулев вугониги, гьесул тIубараб рагъа-рачари, гьабулеб гIамал - гIибадатлъун букIуна.

ХIурматиял умумул, пикру гьабе кинаб талихIдай лъималазе лъикIаб букIинайин абун. БичIчIа, лъималазул жавабчилъи тIоцебе нилъеда, эбел-инсуда тIад бугеблъи.

Аллагь гурхIаги, баракатаб ахираталда талихI босараб наслу гIеги щивасул! Амин!

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


Суал-жаваб

ХIежалъ гIисинал ва чIахIиял мунагьал чурулищ? ГIемерисел гIалимзабазда аскIоб хIежалъ гIисинал мунагьал чурула, амма кIудиял мунагьал ва гIадамазул хIукъукъал чуруларо. Бухари ва АхIмадица бицараб хIадисалда буго: «ХIеж гьабураб мехалда жинца абичIони квешаб рагIи ва гьаричIони фискъуялде...


Ахирисел хириял къоял

ТIаде щолеб бугеб иргадулаб моцI ккола ЗулхIижа. Гьеб ккола исламалда жаниб Ражабгун, ЗулкъагIидагун ва МухIаррамгун цадахъ, ункъабго хирияб моцIалъул, цояб. Гьел моцIазда жаниб ТIадегIанав Аллагьас ﷻ хIарам гьабуна рагъ-кьал, тунка-гIусиял, би тIей.   Гьеб моцIалъул тIоцебесеб анцIго...


ЦIияв ректор

Саида Сиражудинова тӀамун йиго Дагъистаналъул гуманитарияб институталъул ректорлъун. Республикаялъул муфти, шайих АхӀмад-афандиясул рахъалдасан баркала загьир гьабуна цеве ректорлъун вукӀарав НухӀкъади БахIмудкъадиевасе, гьес гьабураб хӀалтӀухъ. Баркалаялъул гӀаламат хӀисабалда гьесие сайгъат...


Тасаввуф - цересел гIалимзабазул цIадирабазда

Исламалъул машгьурал имамзабазул яги гIалимзабазул цонигияс суфизмалда кигIан дагьабниги гIайиб чIвачIо. Ункъабго мазгьабалъул имамзабазги гьезда нахърилълъарал гIалимзабазги, тафсиралъул, хIадисалъул гIалимзабазги тасаввуф рикIкIана исламалъул рухIлъун ва ракIлъун.   – СагIид ХIаваца...


КIудияб гIидалъул байрам

Ассаламу гIалайкум ва рахIматуллагьи ва баракатугьу, хириял диналъул вацал ва яцал!   РакI-ракIалъ баркула нужеда тIаде щвараб Къурбаналъул байрам. Гьеб баракатаб къоялъ нилъеца кидаго ракIалде щвезабула Ибрагьим аварагасул тIадегIанаб мисал, гьесул ТIадегIанав Аллагьасе ﷻ букIараб...