Аслияб гьумералде

Мунагь теялде рачунел ишал

Мунагь теялде рачунел ишал

ГъалатI ккеялдаса инсан цIунарав гьечIо. ТIадегIанав Аллагьас инсан вижун вуго мунагьалде кколевлъун.

 

Мунагь гьабиялда цоял къанагIатлъула, цогидал гIемерго даимлъула. Кинниги мунагь гьабиялдалъун инсанасул Аллагьасул ﷻ гурхIелалдаса хьул къотIизе бегьуларо. КигIан захIматал ишазулъгицин хвасарлъиялъе нух букIуна. Бищун кIвар бугелдасан ккола рекIелъ иман цIуни ва Аллагьасда цебе ракI рагьи. Аллагьас ﷻ Къуръаналда абун буго (магIна): «Мунагьаздаса тавбу гьабулел, гъаплаталдаса ракIалги рацIцIад гьарулел чагIи Аллагьасе рокьула», - ян. (Суратул «Бакъарат», аят 222).

Напсалъе бокьараб гьабун мунагьалъукье ккедал гьал хадур рехсарал нухазда тIадчIей гьабизе инсанасда тIадаб буго:

ТIоцебесеб иргаялда, гьабураб мунагьалдаса ракI бухIизе ккола, вохизе ва гьелда ракI разилъизе бегьуларо. Гьебгун цадахъ хIинкъизе ккола жеги гьелдаса кIудияб мунагь гьабиялдаса.

Гьабураб мунагьалда даим-лъунгутIи. Мунагь гьабидал хIаракат бахъизе ккола, Аллагьас ﷻ нилъее кьурал хIалалал нухалги хIалтIизарун, гьеб мунагьалде цIидасан нахъвуссунгутIизе.

Гьабураб мунагьалдаги тавбуялдаги гьоркьоб, гьоркьохъеб къадар цIунизе ккола. Чара гьечIого тавбу гьабулеб мехалъ цIакъ ракI бакъван, Аллагьасе хIелун вукIине ккола. ТIаса бихьиялъе даимго гьабулеб жоялда релълъун букIине бегьуларо тавбу. Тавбу гьабиялдасаги мунагь гьабизе инсанасе бигьалъула. Кинниги цIидасанги мунагь гьабиялде кколев вугони, тавбу гьабиялда кIарччанлъи ккезеги тезе бегьуларо.

Инсанасда лъазе ккола жинца гьабураб жо мунагь букIин. Гьесул бадиб гьеб гьитIи-бикъинаб жолъун букIине бегьуларо. Гьелъул магIнаги ккола гьабураб мунагьалъе, гIиллаби рачинчIого, гьеб мунагь букIин чIезаби. ХIалалаб жо хIарамаблъун ва гьединго хIарамаб жо хIалалаблъун чIезабулев чи куфруялде кколевлъиги нилъеда лъала.

 

Шамил МухIаммадов

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


«Кавказалъул рагъул бахӀарчияб эпос – АхӀулгохI»

Дагъистаналъул гуманитарияб институталда тӀобитӀана Кавказалъул рагъул аслиял лъугьа-бахъиназул цояблъун кколеб АхӀулгохIалъул рагъул хӀакъалъулъ бицараб данделъи. Гьеб тадбиралда гIахьаллъана экспертал, тарих бокьулел, студентал. Данделъи нухда бачана ДГИялда цебе бугеб «Тарихалъул...


ГIалимчи вукIун гIоларо

Абу Язид БастIамиясулгун лъеберго соналъ гьалмагълъи гьабун вукIун вуго цо гIалимчи, къад кIалал ккун, къаси сардал гIибадаталда рорчIун. Цинги цо къоялъ гьес абун буго Абу Язидида: «Я дир сайид! Дица дуе хъулухъги гьабуна, дуеги мутIигIлъана, кинниги дие загьирлъичIо БетIергьан Аллагьас ﷻ...


ХIикматал махлукъатал

Крокодилал ккола чIахIиял, лъелъги ракьалдаги гIумру тIамулел рухIчIаголъаби. Гьел ккола дунялалда ругел хIайваназул бищун церегосезул цоял.   Абула крокодилазул 28-гIанасеб тайпа бугин. Гьелги рикьула лъабго хъизамалде: - ХIакъикъиял крокодилал: бищунго гIемераллъун кколел, жидер...


Абу Юсупил эбелалъулгун АбухIанифал ккараб

АбухӀанифал мутагӀил Абу Юсупица абуна: «Дир эмен, Ибрагьим ибн ХӀабиб хвана, дун гьитӀинаб лъимерлъун эбелалда аскӀовги тун. Цо заманалдасан эбелалъ дун хӀалтӀизе витӀана партал хъахI гьарулеб тукаде. ХӀалтӀудаса дун унаан АбухӀанифал дарсазде, амма эбел кидаго хадуй ячӀунаан, дида нахъа...


Сахлъиялъе зарал гьечIеб тIагIам

Инсанасул сахлъи бараб буго квана-гьекъолеб жоялда. Гьаб заманин абуни буго кванилъ химия гIемерлъараб мех. Гьединлъидал цIакъ захIмалъулеб буго экологиялъул рахъалъ рацIцIадал кванил нигIматал ралагьизе. Ленинкет поселокалда гIумру гьабун вугев Шамил районалъул Гьоориса ХIасаница рагьун буго...