Рос-лъади ва дагIба-рагIи
Рос-лъади ва дагIба-рагIи
ДагIба-рагIи гьаби буго гIадатияб жо. Хасго гьеб гIемер букIуна рос-лъадуда гьоркьоб. Амма лъазе ккола гьелъ лъикIалде рачунареблъи ва хIаракатги бахъила кIванагIан цIодорго, гIакъилго рукъалъул иш цебе бачине.
ХIАДИС Анас асхIабас бицараб хIадисалда абулеб буго, цо нухалъ Аварагас ﷺ абунин: «Ццим бахъараб мехалъ гьеб къинабулев чиясдаса, Аллагьасги ﷻ жиндирго гIазаб нахъе чIвала. ХIажат гьечIеб бициналдаса жиндир мацI цIунулесулги, Аллагьас ﷻ квешлъаби рахчула», - ян (ГIукъайли).
ГIемерисеб мехалда дагIба-рагIи ккола гIиси-бикъинаб жо сабаблъун. Ва гьелъул хIасилалдалъун, хIатта ригьин биххиялдецин бачIуна иш. Гьединлъидал хIаракат бахъизе ккола сундулъго гьоркьохъеб хIал цIунизе, жив битIарав вугин чIечIого, заман, бакI, хIал бихьун къун чIезеги лъазе ккола.
БачIинахъего кьвагьани…
ГIемерисезда гуро кIолеб ццим бахъиндал сабру гьабизе. Цо-цоязин абуни ракIалде щвезабула цебе араб ва байбихьула питна биццат гьабизе. Бицуна къваригIел бугебги гьечIебги. Гьединлъидалин лъикIаб гьечIеб араб ракIалде щвезабизе, кIочон тарал масъалабазде ракь хъван тезе беццарабги буго. Ццим бахъараб мехалда гьабулеб дагIба халалъула, гьединлъидал, хIаракат бахъизе ккола ццим чучараб заманалда суалал тIуразаризе. Аварагас ﷺ хIадисалда абулеб буго: «Нужеца цIуни гьабе ццим бахъиналдаса. Щайин абуни, гьеб буго Адамил лъимадул рекIел боркьун баккараб тIурччи. Ццим бахъараб мехалъ нужеда бихьуларищ кин гьесул тIом багIарлъулеб ва бидурихьалги понцIон рачIунелали», - ян (Абу-Давуд).
РуцIцIунчIеялъул хIасил
ГIемерисел рос-лъадул букIунеб жо буго, дагIба-къец ккедал, цоцадаса рикIкIалъун чIолеб ва киназ рекъел гьабизе бугебали бихьизелъун цоцазул хIалбихьи гьабулеб. Гьебги бегьулареб жо буго. Гьелъ жеги квешаб бакIалде рачуна. Ццим чучидал, берцинго гIодорги чIун кIалъани, бокьараб масъала роцIцIинабизе кIола. Ццим бахъин буго чиясулъ би гьалдон, дандияздаса рецIел босиялде рачунеб гIамал.
РакI-ракIалъулаб гьари
КIалцIураб рагIиги абун, цинги тIаса лъугьаян абиялъги хIасил кьоларо. ТIаса лъугьайин абилалде цебе рекъараб буго жиндирго хасияталда тIад ургъизе, гьеб иш ккеялъе гIилла бичIчIизе ва хадурккун гьединал дагIба-къецал лъугьунгутIиялъе кумек гьабулел нухал ралагьизе.
ХIакъир гьари
ДагIба-къец ккедал, рекъечIел рагIабиги абун лъади хIакъир гьайиялъ иш жеги квешалде бачуна. Гьедин гьабиялъ цоцада гьоркьоб бугеб рокьиги хвезабула. Кинаб хIалалде кканиги, инсанас абизе бегьуларо жиндиего бокьулареб рагIи.
ХIинкъизари
ГIемерисеб мехалда гьединал хIалазулъ руччабазда кIоларо жидецаго бицунелъул пикру гьабизе ва сабру гьабун чIезе. Психологазги абулеб буго, кинаб хIал бугониги, чIужугIаданалъе бегьуларин росасул ццим бахъинабун, гьев гьалаглъараб заман халгьабун, гьесухъа рагIи бахъизе, хасго «дун кидаго мекъай йикIуна», «цIар тIаме», «нахъе ина, «дида гьаб хIехьезе кIоларо» абурал гIадал рагIаби. Гьединаб каламалдаса хадубги рес буго ригьин биххизе.
ДагIба-рагIи ккараб мехалъ хIаракат бахъе, данде кIалъачIого руцIцIун чIезе, кигIан захIматго бугониги тIаса лъугьайин абизе. Гьебги бажарулеб гьечIони, аскIоса нахъегIаги ине.
Авараг ﷺ гIадав рос вукIине бокьарай чIужуялъ хIаракат бахъизе ккола жийгоги Хадижат гIадинайлъун йикIине. Гьелъул гIаксалдаги.
Аллагьас ﷻ киназего бичIчIи кьеги.
