Аслияб гьумералде

Къиямасеб къоялъул гIаламат

Къиямасеб къоялъул гIаламат

Магьди ккола Аварагасул яс ПатIиматил наслуялдаса, гьев загьирлъараб мехалъ гIадлу-низамалъул рахъалъ дунялго цIола. Дажал вуго капурав, халкъ къосинабулев, цояб бер беццав, кIиябго бералда бакьулъ капурчийин хъварав, жив Аллагь вугилан чIарав, жинда нахърилълъарал жалго толев, нахърилълъинчIезе гIакъуба кьолев, талихIкъарав гьесул рахъалда чIола, талихI кьурас гьесде инкар гьабула.

 

Гьес цIад баян абуни, цIад бала, чIайин абуни, чIола. ГIиса авараг рещтIуна Дамаскалъул хъахIаб минараялде, малаикзабазул куркьбазда кIиябго кверги лъун, Магьдица имамлъи гьабун, гьесда хадуб какги бала ГIиса аварагас, МухIаммад аварагасул ﷺ шаригIаталда рекъон хIукмуги къотIула. Гьес Дажалги чIвала, баракатал цIадалги гIемерлъула, дунялги гIатIилъула, гьес чIужуги ячуна, гьезие лъимерги гьабула, кIикъого соналъ гIадлуги билълъанхъизабун, Магьди хвараб мехалъ Байтул Мукъадасалда гьевги вукъула, живгойин абуни Мадинаялда хола, гьенив Аварагасда ﷺ, Абубакар Ссидикъасда аскIовги вукъула.

Яъжуж-маъжуж абун цIар бугеб цо къавм баккизе буго, жидер рикIкIен гIемераб, ракьалда пасалъи гьабулеб, халкъ гъурулеб, мугIрул-гохIаздаса хехго рачIунел. Гьез ГIиса аварагги гьесда иман лъуралги ТIур магIарда сверун кквезе руго. Байтул мукъаддас кодоб босизе буго, нижеца ракьалъул халкъ гъурана, зобалазул агьлугун рагъулел ругиланги абун, зодоре чIорал рехизе руго. ГIиса аварагги цадахъ ругелги Аллагьасда ﷻ гьардон, Аллагьас гьезул магIазукъалахъе хIутIал-тIутIал лъугьинарун, гьел киналго хвезе руго. Цинги варанабазул гIадал гарбал ругел хIанчIиги тIаде риччан, гьел киналго Аллагьасе ﷻ бокьараб бакIалде рачун рехизе руго.

Дабатул арзи абулеб цо хIайван баккизе буго, жинда хадув чи гъолареб, тIурун жиндихъа чиги ворчIулареб, кинабго халкъалда гьеб жиде-жидер рахъалдаги бихьулеб, муъминчиясул гьумер гвангъизабулеб, капурчиясул гьумер чIегIер гьабулеб, бусурбанчиясде «ле, бусурбанчиян» ахIулеб, капурчиясде «ле, капурчиян» ахIулеб, цоясде мун Алжаналъул агьлу вугилан абулеб, цогидасде мун жужахIалъул агьлу вугилан абулеб, ислам тун батIиял динал батIулал ругилан кIалъалеб.

БакътIерхьудасан бакъ бакки. Гьеб баккизе буго ГIиса авараг хун хадуб. Зоб бакьулъеги щун, нахъбуссун инеги буго. Лъабго къоялъ тIерхьунги букIине буго, гьеб мехалъ тавбуялъул кавуги къазе буго.

Дунялго цIолеб кIкIуйги баккизе буго, кIикъого къоялъ ракьалдаги букIине буго, капурчиясул ургьибеги лъугьун, гьесул киналго картIаздаса къватIибеги бачIине буго, бусурбанчи грипп щварав гIадин вукIине вуго.

ГIаднуялда баккараб цIаялъ гIадамал Шамалде къотIизе руго, гьел къаси кьижараб ва сордо бараб бакIазда гьезда цадахъ букIине буго.

Къуръан ракIаздасаги, мацIаздасаги, тIанчаздасаги бацIцIине буго. Ракьалда Къуръаналъул щибго жо хутIизе гьечIо.

КагIба биххизе хIабашиял лъугьине руго, гьеб мехалъ Къиямасеб къоги чIезе буго.

 

ХIабиб МухIаммадов

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


«Кавказалъул рагъул бахӀарчияб эпос – АхӀулгохI»

Дагъистаналъул гуманитарияб институталда тӀобитӀана Кавказалъул рагъул аслиял лъугьа-бахъиназул цояблъун кколеб АхӀулгохIалъул рагъул хӀакъалъулъ бицараб данделъи. Гьеб тадбиралда гIахьаллъана экспертал, тарих бокьулел, студентал. Данделъи нухда бачана ДГИялда цебе бугеб «Тарихалъул...


Жиндир ругъун нахъе хутIулеб

Абугьурайратица бицун буго цо нухалъ Аварагасухъе ﷺ вачIанин цояв ва абунин: «Я Аллагьасул ﷻ расул ﷺ, цо кинаб бугониги малъа-хъвай гьабе дие», - ян. Абулелъулги гьев чи ццим бахъун вукIинчIо, гIодове виччан вукIана.   Аварагас ﷺ абуна: «Ццим бахъине биччаге», - ян. Гьев чи вукIана жеги...


НухIил тIупан

НухӀ аварагасул заманалда тIолабго дунялалдагойищ тIупан тIун букӀараб? ГӀемерисел гӀалимзабазул ва Къуръаналъул тафсирчагӀазул пикруялда рекъон, тӀолабго дунялалдаго тIупан тIун букӀун буго. Гьелъие далил хӀисабалда гьез рачана гьеб лъугьа-бахъиналъе сипат гьабулел аятал.   ТIадегIанав...


Куркъиялъул пайда

Риидалил заман тIаде щведал базараздагун тукабазда загьирлъула бищунго хириял нигIматазул цояб - куркъи. Гьелъул къимат гьабула лъикIаб махIалъухъ, гьуинаб ва беэнаб тIагIамалъухъ. Амма куркъи ккола тIагIамаб гьуинлъи гуребги, сахлъиялъе гIемерал пайдаял жал гъорлъ бугеб къиматаб кванил...


ГIалимчи вукIун гIоларо

Абу Язид БастIамиясулгун лъеберго соналъ гьалмагълъи гьабун вукIун вуго цо гIалимчи, къад кIалал ккун, къаси сардал гIибадаталда рорчIун. Цинги цо къоялъ гьес абун буго Абу Язидида: «Я дир сайид! Дица дуе хъулухъги гьабуна, дуеги мутIигIлъана, кинниги дие загьирлъичIо БетIергьан Аллагьас ﷻ...