Нијә тојдан әввәлки севҝи аиләни дағыдыр?
Нијә тојдан әввәлки севҝи аиләни дағыдыр?
Ашкар олмушдур ки, ҝәнҹләр тојдан әввәл нә гәдәр узун мүддәт ҝөрүшмүшләрсә (ики, үч ил вә даһа чох), бир о гәдәр онларын никаһы гыса олмушдур.
Лев Толстој өзүнүн “Анна Каренина” әсәрини бу сөзләрлә башлајыр: “Бүтүн хошбәхт аиләләр бир-биринә бәнзәјир, һәр бәдбәхт аилә өзү кими бәдбәхтдир”. Бу сөзләрдән ајдын олур ки, бүтүн хошбәхт аиләләри хошбәхтлијин үмуми сәбәби бирләшдирир. Бу мәгаләдә мән бу әлагәли сәбәби мүәјјәнләшдирмәјә чалышырам.
Бәзи статистик мәнбәләр ҝөстәрир ки, Русијада орта һесабла гејдә алынмыш никаһларын сәксән фаизи бошанма илә баша чатыр. Бу, чох бөјүк вә горхудуҹу ҝөстәриҹидир. Ҝүман едә биләрәм ки, Русијанын мүсәлман бөлҝәләриндә бүтүн никаһларын ЗАГС-да (вәтәндашлыг вәзијјәти актларыны гејд едән шөбәдә) гејдијјата алынмамасы вә бунун статистик һесабламаны чәтинләшдирмәси сәбәбиндән ҝөстәриҹи даһа јахшы дејил.
Сон үч ил әрзиндә апардығым арашдырмалар ҝөстәрди ки, аиләдә ән чох гејри-сағлам атмосфер никаһа ҝирән ҝәнҹләрин бир-бирләринә гаршы ҝүҹлү һиссләри олан һалларда мүшаһидә олунур. Јәни севҝи илә бағланан никаһларын даһа аз сабит олдуғу ортаја чыхыр. Вә бу, принсипҹә диҝәр мүәллифләрин охшар арашдырмаларына ујғундур.
Бундан әлавә, ашкар олмушдур ки, ҝәнҹләр тојдан әввәл нә гәдәр чох ҝөрүшмүшләрсә (ики, үч ил вә даһа артыг), издиваҹлары бир о гәдәр гыса олмушдур. Белә һадисә ән чох романтик дөврдә ҝәнҹләрин бир-бирләри һаггында сабит јанлыш тәсәввүр јаранмасы вә нәтиҹәдә тәрәфдашын ҝәләҹәк давранышы илә бағлы бирҝә үмидләр системи илә әлагәләндирилир. Бу, онларын о гәдәр дә чох вахт ҝөрүшмәдикләри (бирликдә јашамаға аиддир) вә бу дөврдә өзләрини ән јахшы ҝөстәрмәјә чалышдыглары үчүн баш верир.
Мәнҹә, никаһын рифаһында ән әһәмијјәтли амил, бир тәрәфдән - партнјорун бу вә ја диҝәр вәзијјәтдә ҝөзләнилән әхлаг (рәфтар, давраныш) системи, диҝәр тәрәфдән - диҝәринин өз давранышына ҝөзләнилән реаксијасыдыр.
Изаһ едирәм. Никаһа ҝирән гызын, арвадын өзүнү неҹә апармасы барәдә үмуми консепсијасы вар. Бунун нәтиҹәсиндә, о, өз һәрәкәтләринин мүсбәт гијмәтләндирилмәсини ҝөзләјир, чүнки һәјат јолдашынын ондан мәһз белә рәфтар ҝөзләдијини ҝүман едир. Оғлан тәрәфиндән дә буна охшар мәнзәрә мүшаһидә олунур.
Һармоник аилә, әр-арвадын мүхтәлиф вәзијјәтләрдә әрин (арвадын) неҹә давранмасы фикринин даһа чох ујғун олмасы илә фәргләнир.
Һәјат јолдашларындан бири сәһвән өз давранышынын мәһз тәрәфдашын еһтијаҹ дујдуғу шеј олдуғуна инандыгда башга мәнзәрә мүшаһидә олунур. Беләликлә, бир мәнфи һадисә диҝәринә сәбәб олдугда гапалы дөврә јараныр вә буну дүзәлтмәк тәшәббүүсү даһа да аҹынаҹаглы нәтиҹәләрә сәбәб олур.
Белә мисал ҝәтирмәк олар: гыз әрә ҝедәндә, ҝәләҹәк әри үчүн евдә тәмизлијин вә вахтында, кејфијјәтли јемәк һазырламағын биринҹи јердә, хариҹи ҹәлбедиҹилик вә интим мүнасибәтләр кими мәгамларын ахырынҹы јердә олдуғуну дүшүнүр. Әрә исә бунун там әкси лазымдыр.
Беләликлә, арвадын әринин еһтијаҹ дујдуғу фикирләрә ҝөрә даврандығы вәзијјәт јараныр, анҹаг өз һәрәкәтләринин ҝөзләнилән мүсбәт гијмәтини алмадан сәһв рәфтарында чашыб галыр вә ҹидди-ҹәһд ҝөстәрмәјә башлајыр.
Белә вәзијјәтдән чыхыш јолу әр вә арвадын бир-бириндән нә ҝөзләдикләринин ачыг мүзакирәси вә приоритетләрин бирҝә гојулушу олар. Тәәссүф ки, практикада бу, әр-арвадын һәр биринин диҝәринин ҝөзүндә јарарсыз ҝөрүнмәкдән горхмасы, сәһв баша дүшүлмәк горхусуну һисс етмәси вә нәтиҹәдә һәјат јолдашында инҹиклик вә ја тәҹавүзә сәбәб олмасы сәбәбиндән чәтиндир. Башга чыхыш јолу мәсләһәт үчүн пешәкар психолога вахтында мүраҹиәт етмәк олар. Әҝәр бунларын һеч бири гәбул едилмәзсә, онда һеч олмаса өз давранышымызын гаршы тәрәфин биздән ҝөзләдијинә нә дәрәҹәдә ујғун олдуғуну дүшүнмәк лазымдыр. Өз һәрәкәтләримизин дүзҝүнлүјүнә шүбһә етмәк, диҝәринин бизә ујғунлашмасыны вә бизи анламаға чалышмасыны ҝөзләмәмәкдә һәмишә мәна, фајда вар. Һәр шејдән әввәл дүзҝүн баша дүшүлмәк үчүн нә етдијимизи дүшүнмәк лазымдыр; мүмкүндүр ки, аиләдәки проблемләрин көкләри әтрафымыздакы адамларда јох, өзүмүздәдир.
