Мүбарәк Шабан ајы

Мүбарәк Шабан ајы

Шабан – ән гијмәтли ајлардан биридир ки, онун үчүн Муһәммәд Пејғәмбәрин ﷺ Сүннәтиндә хүсуси тәлиматлар (ҝөстәришләр) тапмаг олар. Сәһиһ һәдисдә дејилир ки, Муһәммәд Пејғәмбәр ﷺ Шабан ајынын чох һиссәсини оруҹ тутарды. Бу оруҹлар онун үчүн мәҹбури (ваҹиб) дејилди, анҹаг Шабан – билаваситә Рамазандан габагҹа олан ајдыр. Буна ҝөрә дә Муһәммәд Пејғәмбәр ﷺ һазырлыг тәдбирләри тәклиф етмишди, ашағыда онлардан бир нечәси садаланыб:

1. Мүбарәк сәһабә Әнас хәбәр вермишдир ки, Муһәммәд Пејғәмбәрдән ﷺ сорушдулар: “Рамазан оруҹларындан сонра һансы оруҹ даһа дәјәрлидир?”. О, ҹаваб верир: “Рамазан шәрәфинә Шабан оруҹлары”. (Тирмизи сөјләјиб, гәриб-һәдис).
2. Мүбарәк сәһабә Усам ибн Зејд демишдир ки, о, Муһәммәд Пејғәмбәрдән ﷺ сорушмушдур: “Рәсулүллаһ, мән сәни Шабан ајында о гәдәр тез-тез оруҹ тутдуғуну ҝөрдүм ки, о бири ајларын һеч бириндә олмадығы кими”. Муһәммәд Пејғәмбәр ﷺ ҹаваб вермишдир: “Бу (Шабан) Рәҹәблә Рамазанын арасында ајдыр ки, адамларын чоху она лагејдлик ҝөстәрир. Вә бу о ајдыр ки, инсанларын әмәлләринин һагг-һесабы каинатын Рәбби гаршысында тәгдим олунур, буна ҝөрә дә мән истәјирәм ки, мәним әмәлләрим мән оруҹ тутдуғум заман тәгдим олунсун”. (Нәсаи. Сүнән).
3. Үммүл-Мөминин Ајишә демишдир: “Муһәммәд Пејғәмбәр ﷺ бүтүн Шабан ајында оруҹ тутмағы адәт етмишди”. Мән ондан сорушдум: “Рәсулүллаһ, Шабан оруҹ үчүн сәнин ән севимли ајындыр?”. О, деди: “Бу ајда Аллаһ бу илдә рәһмәтә ҝедәнләрин сијаһысыны мүәјјән едир. Буна ҝөрә дә мән истәјирәм ки, мәним өлүмүм мән оруҹ тутдуғум вахт ҝәлсин”. (Әбу Јәлә равиләрин етибарлы (һәсән) зәнҹири илә чатдырмышдыр (Мүнзири. Тәрһиб вә тәрхиб. – Ҹилд 2, сәһ. 240).

Мүгәддәс Бәраәт ҝеҹәси

Шабан ајынын там ортасында мүсәлманлар бүтүн дүнјада мүгәддәс лејлат әл-Бәраәти ҝөзләјирләр. Чүнки Бәраәт ҝеҹәсиндә Аллаһ ﷻ диндарларын дуаларына хүсуси илтифат, тәвәҹҹөһ ҝөстәрир. О, рәһмини азалтмадан, Она ﷻ сәмими-гәлбдән инананларын вә ибадәт едәнләрин төвбәләрини гәбул едәрәк инсанларын талејини һәлл едир.

Бајрамын тарихчәси

Бир дәфә ҝеҹә вахты Шабан ајынын ортасында Муһәммәд Пејғәмбәр ﷺ чох вахт намаз илә мәшғул иди. Онун зөвҹәси Аишә ҝөрдү ки, әри сәҹдә вәзијјәтиндә һәддиндән артыг чох галыб вә горхду ки, Пејғәмбәр ﷺ дүнјасыны дәјишиб. О, јахынлашыб онун әлиндәки бармаглара тохунду. Муһәммәд Пејғәмбәр ﷺ бармагларыны тәрпәтди вә гадын баша дүшдү ки, о, намаздадыр. О, намазыны битириб гајыданда Аишә деди: «Мән әввәлләр һеч вахт ҝөрмәмишәм ки, сән бу гәдәр сәҹдәдә оласан». Бунун ҹавабы белә олду: «Билирсәнми, бу һансы ҝеҹәдир?». О, ҹаваб верди: «Аллаһ вә Онун Рәсулу билирләр». О, давам етди: «Бу, Шабанын ајынын јарысыдыр). Бу ҝеҹә Гүдрәтли Аллаһи-тәала өз бәндәләринә мүраҹиәт едир. О, төвбә едәнләри бағышлајыр вә дуа едәнләрә мәрһәмәт ҝөстәрир» (Аишә һаггында Шүаб Әл Иманын дүрүст һәдиси 5/140/3 Әлбәјһаки).

Мүсәлманлар үчүн Бәраәт ҝеҹәсинин әһәмијјәти

Әрәб дилиндән тәрҹүмәдә бәраәт сөзүнүн мәнасы «һеч бир шејлә әлагәдә олмама», јахуд «тәмизләнмәдир», даһа да ону дуалар, ҹаваб, пај вермә (Аллаһ һәр кәсә өз пајыны верир), хејир-дуа вә бәрәкәт ҝеҹәси адландырырлар. Лејлат әл-Бәраәт – Рәббин бөјүк рәһми, мәрһәмәти вә ҝүнаһлардан тәмизләнмә ҝеҹәсидир. Бир дүрүст һәдисдә дејилир: «Бу ҝеҹә Аллаһ ﷻ бәндәләринин вәзијјәтинә бахыр, бүтләрә ибадәт вә нифрәт едәнләрдән башга төвбә едәнләрин һамысыны бағышлајыр». Диҝәр бир һәдисдә дејилиб: «Шабан ајынын ортасында Аллаһ ﷻ өз мәрһәмәтини Јер үзәринә ҝөндәриб сајы Кәлб (Гәлб) нәсли (гәбиләси) гојунларынын дәрисиндәки түкләрдән (јун телиндән) чох олан инсанларын ҝүнаһларыны бағышлады». Амма о, һамыны әфв етмәјәҹәк, һәдисләрдә дејиләнләрә әсасән, белә инсанлар бағышланмајаҹаглар: чохаллаһлылар (бүтпәрәстләр), мүсәлманлара нифрәт едәнләр, тәкәббүр (тәшәххүс) ҝөстәрәнләр (топугдан ашағы либас ҝејәнләр, валидејнләринә сөз гајтаранлар, гоһумларла әлагәләри позанлар, зинакарлыг едәнләр, алкогол (спиртили ичкиләр) ичәнләр, бөһтан (шәр) атанлар, ифтира едәнләр.

Бәраәт ҝеҹәсини неҹә кечирмәли, нә етмәк лазымдыр?

Пејғәмбәримиз ﷺ сәһабәләринә демишдир: «Шабан ортасынын ҝеҹәси ҝәлдими, ону дуаларда кечирин, ҝүндүз исә оруҹ тутун». Чүнки Аллаһ-тәала јер үзүнә мәрһәмәтини ҝөндәрир вә мүраҹиәт едир: «Вармы төвбә ејләјәнләр? Мәрһәмәтими диләјәнләр вармы? Әзаб (изтираб) чәкәнләр вармы?» вә дан јери ағарана (сөкүләнә) кими инсанларын јалварышларыны динләјиб онлары нәзәрә алыр. Бу бәхтијар ҝеҹәдә мүсәлманлар Аллаһа ﷻ мүраҹиәт едир, Она шүкр едир, онларын хејирхаһ әмәлләрини гәбул етмәји, бүтүн ҝүнаһларын бағышланмасыны диләјирләр.

Мүсәлман өз һәјаты вә ил әрзиндә етдикләри әмәлләр һаггында дүшүнмәлидир. Әҝәр онун бүтүн әмәлләри (ишләри) јахшы (хејирхаһ) олмајыбса, төвбә еләјиб үзр истәмәк вә даһа сәһв етмәмәк лазымдыр. Әҝәр ил әрзиндә сиз кимисә инҹидиб хәтринә дәјмисинизсә, ја да киминлә күсүлүсүнүзсә, гардашлар кими үзр истәјиб барышмаг лазымдыр, ахы, биз һамымыз гардашлрыг.

Һәр бир дүшмәнчиликдән, әдавәтдән, киндән, худпәсәндликдән, тәшәххүсдән, валидејнләрин үзүнә ағ олмагдан даһа белә ҝүнаһа батмамаг нијјәтилә имтина етмәк ваҹибдир. Әкс тәгдирдә онлар (бу һәрәкәтләр, әмәлләр) бизи Бәраәт ҝеҹәсиндә тәмизләнмәдән, сафлашмадан, пак олмадан узаглашдыраҹаглар. Һәр шејдән јахшысы одур ки, бу ҝеҹә намаз гыласан, Гуран охујасан вә дуа едәсән. Мәрһумлары јада саласан вә онларын руһуна дуа охујуб Аллаһдан онлара мәрһәмәт вә ҝүнаһларынын бағышланмасыны арзулајасан. Валидејнләрә, јашлылара (бөјүкләрә) еһтирам ҝөстәрмәк, ушаглара мүгәддәс әл-Бәраәт ҝеҹәсинин ваҹиблијини данышмаг (баша салмаг) јахшыдыр.

Бу ҝүндә тәбрикләр лазымдырмы?

Бу ҝүн - мүсәлман бајрамларына аид дејил, бу тарихин шәрәфинә күчәләри ишыглы фәнәрләрлә бәнзәтмирләр, хүсуси јемәкләр һазырламырлар. Мәҹлисләр вә үмуми намазлар кечирилмир. Бу ҝеҹә – дүшүнмәк, әмәлләрини јенидән дәрк етмәк, төвбә етмәк, тәмизләнмәк үчүндүр. Бу јадда галан (унудулмаз) тарих (һадисә) јениликдирми? Хејр, Лејлат әл-Бәраәт – јенилик дејил: ону намаз гылмагла кечирмәк вә сәһәрә кими оруҹ тутмаг – сүннәтдир. Шабандан сонра Рамазан ҝәлир ки, бу ајда Аллаһ ﷻ инсанлара мүгәддәс Гураны назил етмишдир.