Сүннәјә риајәт едирик: өзүнә неҹә гуллуг етмәк лазымдыр

Сүннәјә риајәт едирик: өзүнә неҹә гуллуг етмәк лазымдыр

әввәли гәзетин өтән сајында

Сағ әл јемәк үчүн, сол әл исә – тәмизлик үчүн

Ислам тәшрифаты (етикети) сол әли чирк, кир тәмизләмәк үчүн истифадә етмәји өјрәдир. Мәсәлән, ајагјолундан, фынхырмагдан сонра тәмизләнмәк вә диҝәр нөв тәмизләнмәкләр вә нәҹасәти тәмизләмәк үчүн. Бу һәрәкәтдә, сүннәдән вә ону јеринә јетирдијинә мүкафатдан савајы, тәбабәт нөгтеји-нәзәриндән дә фајда вар. Вә о ондан ибарәтдир ки, јемәк заманы диндар адам фынхыранда ја да өврәт јерини јујанда истифадә етдији әлиндән ағыза инфексија дүшмәсинин габағыны алсын. «Сизләрдән кимсә јејәндә, гој сағ әли илә јесин, вә ичәндә дә гој сағ әли илә ичсин, чүнки шејтан сол әли илә јејир вә сол әли илә ичир» (Мүслим). «Гој һеч ким сизләрдән ајагјолуна ҝедәндә ҹинсијјәт үзүвүнә сағ әли илә тохунмасын вә сағ әли илә өврәтини јумасын» (Мүслим). Әли ибн Әбу Талиб нәгл едир ки, Пејғәмбәр ﷺ сол әли илә фынхырарды (Нәсаи).

Ајаг јолундан сонра тәмизләнмә

Аллаһ рәсулу ﷺ мүсәлманлара «ајагјолу ҝиҝијенасыны» өјрәтди. Пејғәмбәр ﷺ ҝәлинҹә әрәбләр гычларынын арасыны су илә јумаг һаггында билмирдиләр. Бөјүк Аллаһ Мәдинә сакинләрини тәрифләди, чүнки онлар онун өјрәтдикләринә биринҹи олараг риајәт етдиләр. Аллаһ ﷻ онларын барәсиндә бујурду: «Орада – пакланмағы севән кишиләр [әнсарлар] вардыр, вә Аллаһ тәмизләнәнләри, пак оланлары севир» (әт-Төвбә, ајә 108).

Өскүрәк ја да асгырма заманы ағзы өртмәк

Һәлә инсанлар хәстәликләрин һава илә кечәҹәјини баша дүшүнҹә Пејғәмбәр ﷺ бунлары мүсәлманлара өјрәдәрди. Әбу Һүрәјрә нәгл еләјир: «Пејғәмбәр асгыранда әли јахуд да парча тикәси илә өртүнәрди» (Тирмизи).

Сачларын гырхылмасы вә дырнагларын алынмасы

Хәбәр верилир ки, Әнәс ибн Малик демишдир: «Бығлары гысалтмаг, дырнаглары алмаг, гасыгдан вә голтугларын алтындан түкләри тәмизләмәк үчүн Аллаһ Елчисинин ﷺ бизим үчүн мүәјјән етдији вахт мүддәти гырх ҝеҹәдән артыг дејилди» (Мүслим). Аишә нәгл едир ки, Пејғәмбәр ﷺ демишдир: «Дырнагларыны ҹүмә ҝүнү алан һәр кәс ҝәлән ҹүмәјәдәк бүтүн писликләрдән вә јаманлыглардан горунаҹагдыр» (Тәбәрани).

Дөшәји силкәләмәк

Рәсулүллаһ ﷺ дејәрди: «Сизләрдән кимсә јатмаға ҝедәндә гој о өз дөшәјини силкәләсин, чүнки о билмир ки, ону гојуб ҝедәндә ораја ким ҝәлиб» (Бухари). Бу һәрәкәтин фајдасыны бу ҝүн микробиологлар, паразитологлар вә һәкимләр сүбут едирләр.

Палтарын тәмизлији

Абдуллаһ ибн Аббас демишдир: «Бир дәфә Аллаһ елчиси ﷺ ики гәбирин јанындан кечирди вә о, дејир: «Доғрудан да онлар әзаб чәкирләр, вә онлара нәсә ағыр бир шеј үстүндә әзијјәт вермирләр. Бу, сидијин [бәдәнә вә палтара] дүшмәсинә мане олмазды. Бу исә хәбәрчилик едәр, гејбәт јајарды». Сонра о, тәзә палма будағы ҝәтирмәји бујурду, ону ортадан тән јары бөлдү вә һәр ики мәзарын үстүндә торпаға басдырды вә деди: «Мән үмид едирәм ки, бу будаглар гурујана гәдәр онларын әзаблары јүнҝүлләшәҹәкдир». Охшар вариантда Ибн Аббасдан дејилир: «О, сидикдән горунмазды». Әбу Мүавијәнин вариантында исә дејилир: «Сидик (дүшмәсиндән) чәкинмирди…» (Бухари, Мүслим). Пејғәмбәрин ﷺ бүтүн бу төвсијәләри шәхси ҝиҝијенанын ваҹиблијини ҝөстәрир вә мүсәлмана һәр ики дүнјада фајда верир.

ЕЛВИРА СӘДРУТДИНОВА