Аслияб гьумералде

Асаразул баракат

Асаразул баракат

Асаразул баракат

Бусурбанчиясда лъала Аллагьас ﷻ гурони лъикIлъи тIаде бачIинабулареблъи ва квешлъиги нахъчIвалареблъи, баракатги гьебго къагIидаялъ гIицIго Аллагьас ﷻ кьола.

 

Нилъеда лъала асхIабзаби Аллагьасда ﷻ цере цIакъ кIудияб даражаялда ругеблъи, Живго Аллагьас ﷻ тIаса рищана гьел Аварагасе ﷺ асхIабзабилъун рукIине. ШаргIалъул бищун камилаб тарбия тIолго аварагзабазул тIаса вищарас жидее кьурал чагIи ккола гьел.

Къуръаналъулаб камилаб тарбия щварал асхIабзабаз кутакалда кIодо гьавулаан Авараг ﷺ ва баракат тIалаб гьабулаан гьесде гIунтIарабщинаб жоялдалъун.

 

Аварагасул ﷺ хобалдалъун асхIабзабаз баракат тIалаб гьаби

Давуд бину Абу-СалихIидасан бицана. Цо къоялъ Марванида ватана цояв, Аварагасул ﷺ хобалда тIаде къулун, гьелда тIад гьумерги лъун. Марваница гьев, габуралдасаги ккун, тIаде ворхана ва гьикъана: «Дуда лъалищ дуцаго гьабулеб жо?» - ян. Дов чияс, лъалаянги абун, Марванидехун гьумер буссинабуна. Марванида вихьана гьев асхIабзабазул бищун машгьурал ва лъай бугезул цояв Абу-Муса АшгIари вукIин. «Дида лъала дицаго гьабулеб жо, дун ганчIихъе вачIун гьечIо, дун вачIун вуго Аварагасухъе ﷺ. Дида рагIун букIана Аварагас ﷺ абулеб: «Нуж гIодуге нужер диналда тIад, нужеда тIаде мустахIикъал чагIи ккедал. Нуж гIоде, нужеда тIаде мустахIикъал гурел чагIи ккедал», - ан. (АхIмад)

Къази ГIиязица бицана: «ГIадамалги нахъе ун, Аварагасул ﷺ мажгиталда жанир асхIабзаби жалго хутIидал, гьез Аварагасул ﷺ хобалда дандбитIун бугеб минбаралъул набалдашникалда (гIансил бетIер гIадаб бакI) кверал хъвалаан, цинги гьез, квералги эхеде рорхун, къиблаялдеги руссун, дугIа гьабулаан», - илан.

Авараг ﷺ накълулъун хадуб нилъеда лъала Билал-асхIаб Шамалде гочараблъи. Гьелдаса хадуб чанго сон гьоркьоб индал, Билалида Авараг ﷺ макьилъ вихьана: «Ле, Билал, гьаб щиб дур цIорон чIей? Заман щвечIищ дуе дихъе зияраталъ вачIине?» - ян абурал магIнаялъул рагIаби абуна гьесдехун. Хадусеб къоялъ Билал рекIине хIайванги къачIан Мадинаялде ине къватIиве вахъана. Аварагасул ﷺ хабада аскIове вилъун гьениве тIадеги къулун Билал гIодана ва гьоркьо-гьоркьоб жиндирго гьумерги цвизабуна Аварагасул ﷺ хобалда тIад. Гьесда аскIоре рачIана ХIасан ва ХIусен. Билалица гьел цин цояв цинги цогидав дандеги къан къвалал рана гьезда. Цинги гьез Билалида гьарана Аварагасул ﷺ заманаялъ ахIулеб букIараб гIадин, жидеда рагIизе как ахIейилан. Билал-асхIаб, мажгиталъул тIохдеги вахун, цеве чIолев вукIараб бакIалда чIана ва Аллагьу акбар абун как ахIизе лъугьана.

 

Аварагасул ﷺ расалдалъун баракат тIалаб гьаби

КьучIаб хIадисалда буго: «Аварагас , чIинхалги рехун (хIеж гьабулаго), къурбанги хъун хадуб, жиндир бетIер кIкIвалев вукIарав МагIмар бину ГIабдуллагь АлгIадавиясухъе цин бетIералъул кваранаб рахъ кIкIвазе кьуна. Гьес гьеб кIкIвайдал, Аварагас гьел расал Абу-ТIалхIатил Ансариясе кьуна. Цинги кьуна МагIмарихъе бетIералъул квегIаб рахъ кIкIвазе. Гьениса щварал расалги Абу-ТIалхIатихъе кьуна ва абуна гIадамазе рикьеян», - абун. (Байгьакъи, Тирмизи Муслим)

ГIусман бину ГIабдуллагь бину Мавгьибица бицунеб буго: «Рукъалъул агьлуялъ дун витIана, гIарцул гьитIинабго суркIа Умму-Сулайматихъе тIадбуссинабизе. (Умму-Сулайм ккола Абу-ТIалхIат Ансариясул хъизан). СуркIаялъуб букIана лъим ва лъелъ – Аварагасул ﷺ расал. Бер ялъуни батIияб унти ккедал, гIадамаз цониги чи витIулаан Умму-Сулаймихъе, цIарагIги босун гьенибе Аварагасул ﷺ расал жанир рукIараб лъим тIезе, гьеб лъедалъун дару гьабизе. Гьелъул доба дида бихьана цIумуралъул сипаталда гьабураб гIарцул тIагIел, гъоркь бугеб жо цIунизелъун тIад лъолеб, гьенир рукIана Аварагасул ﷺ расал», - абун. (Бухари)

Нужеца халгьабе, хIурматиял бусурбаби, асхIабзабаз кин баракат тIалаб гьабулеб бугеб, цохIо расаздаса гуребги, расал жанир рукIараб лъедасаги!

Ярмукалъул къоялъ Халид бину Валидил тIагъур билана. Гьес жиндирго боялде амру гьабуна гьеб балагьеян, амма батичIо. Гьес кIиабизеги тIамуна гьел тIагъур балагьизе ва кодобе щвана. Гьеб бугоан басрияб тIагъур. Халид-асхIабас абуна: «Аварагас ﷺ хIеж гьабидал, бетIер кIкIвана. Киналго гIадамаз, гIедегIун, жидеего росана Аварагасул ﷺ бетIералъул хьибилалдаса расал. Гьесул надалда бугеб рас тIалаб гьабиялъулъ дун цогидазда цеве ккана ва гьел дица лъуна дир тIагъуралъул цебесеб рахъалда. Гьеб тIагъурги лъун дун кинаб гъазаваталда гIахьаллъаниги, Аллагьас ﷻ дие бергьенлъи кьолаан», - абун. (ТIабарани)

ГIубайдату Салманияв абулев чияс абун буго: «Ракьулъги ракьалда тIад бугебги тIолго месед-гIарацалдасаги цIикIкIун дие ТIагьаясул ﷺ цохIо рас щвезе бокьилаан», - абун. («Муснаду АхIмад бину ХIанбал», 13710)

 

МухIаммад Багьавудинов

 

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


КIванагIан хех гьабе

Жакъа унтараб суал буго гьабураб къотIи-къай тIубангутIи ва кьураб рагIи ккунгутIи. Гьеб сабаблъун цоцада гьоркьоб гьуинлъи ва цолъи хола. Инсанас, Аллагьас ﷻ абухъе, цогидасул хIакъ тIубани ва Аварагас ﷺ хIадисалда абухъе жидиего гьабизе бокьулеб гIадин цогидасеги гьабуни, букIинищ гьениб...


ГIицIцIаллъун рачIуна ва уна

Цо нухалъ Абу Язид БастIамияв лъугьана пуланаб бакIалъул мажгиталъуве ва гIодов чIана цо факъигьасда сверун гьабураб горсвериялда гьоркьов. Данделъараз гьев гIалимасе кьолел рукIана батIи-батIиял суалал. Цояс цIехана пуланабги пуланабги жо нахъеги тун хварав чиясул ирсалдасан.   Цинги гьев...


Мунагьалдаса тавбуялде руссин

Нилъеда лъала гьаб дунялалда щивго чи чIаго хутIуларевлъи ва киналго хвезе рукIин, ай хIисаб-суал кьезе Аллагьасда цере чIезе рукIинги. Гьединлъидал, нилъеца хIалкIун тавбу гьабун, квешлъиялдаса лъикIлъиялде руссине хIаракат бахъизе ккола.   Мунагь кколарев чи вукIунаро, амма щиб мунагь гьабун...


Куркъиялъул пайда

Риидалил заман тIаде щведал базараздагун тукабазда загьирлъула бищунго хириял нигIматазул цояб - куркъи. Гьелъул къимат гьабула лъикIаб махIалъухъ, гьуинаб ва беэнаб тIагIамалъухъ. Амма куркъи ккола тIагIамаб гьуинлъи гуребги, сахлъиялъе гIемерал пайдаял жал гъорлъ бугеб къиматаб кванил...


Суал-жаваб

Улул гIазмаби абурал аварагзаби щал кколел ва гьеб рагIул магIна щиб? УлулгIазми абураб рагIул магIна ккола, кутакаб цIакъ бахъиялъулги, сабруялъулги, цIодорлъи-бегIерлъиялъулги бетIергьаби, ай гьел хасиятал жиделъ рукIарал чагIи абураб. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда нилъер хириясде ﷺ хитIаб...