Аслияб гьумералде

Рухсаби кьун руго

Рухсаби кьун руго

Рухсаби кьун руго

АлхIамдулиллагь, гьале тIаде щвана хирияб рамазан моцI. Гьаб буго умматалъул моцIин жинда абулеб, нилъее лъикIал гIамалал жеги цIикIкIун гьаризе бигьаяб, рохалилаб моцI. Гьаб моцIалъ кIал кквей щивав балугъав, гIакъилав, сахав бусурбанчиясда тIадаблъун гьабунги буго.

 

Амма жидер черхалъул сахлъи гьечIел яги цогидал шаргIалъ бегьизабурал гIузраби ругел чагIазе ихтияр кьун буго кIал ккунгутIизе. БетIергьанас ﷻ хирияб Къуръаналда абун буго (магIна): «Аллагьас ﷻ чиясда тIадкъаларо гьесда хIалкIолеб жо гурони», - ян (суратул «Бакъара» 286 аят). Гьединлъидал, шаргIалъ хIалал гьабуна рамазан моцIалъ цо-цо гIузраби ругел чагIазе кIал биччай.

КIал кквечIого чIеялъе яги гьеб биччаялъе руго гIузраби.

Унти. Цо чиясул кIал кквеялдалъун унти цIикIкIиналда яги халатбахъиналда хIинкъи бугони, унтиги кутакаб, жиндалъун рахIатхвей кколеб бугони, гьединав чиясе гIузру буго кIал кквечIого чIезе. Амма хадуб бецIизе тIадаб буго. Гьев (кIал биччазе гIузру бугев) чи кIал кквезе бажарулареб хIалалда вукIин шартI гьечIо, кIал кквеялдалъун кутакаб захIмалъи кколеб бугони гьесие гIузру буго кIал биччазе. Амма дагьа-макъаб унти бугев чи вугони, кIал кквеялдалъун чорхое зарал ва кутакаб гIакъуба-захIмалъи кколарев, гьединав чиясе кIал биччазе гIузру гьечIо. Кутакаб, кIал кквеялдалъун гьалаглъиялде яги чорхое кIудияб зарал ккеялда хIинкъи бугеб унти бугев чиясда тIадаб буго кIал биччазе ва хадуб рес ккарабго бецIизе.

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ хирияб Къуръаналда абун буго (магIна): «Нужеца нужерго напсал чIваге (гьел дунялалда яги ахираталда гьалаглъиялде рачунеб кинаб бугониги жо гьабиялдалъун), хIакълъунго, Аллагь ﷻ нужеда гурхIулев вуго», - ян (сурату «ан-Нисаъ» 29 аят).

Сапар. Рамазан моцIалъ шаргIалъ бегьизабураб хIалалаб сапаралда вугев чиясеги ихтияр буго кIал биччазе. Хадуб бецIизеги тIалъула. Гьединасе шартI буго рогьел баккилалде сапаралде вахъун вукIин. Радал кIалги ккун рокъов вукIарав чи къад сапаралде вахъани, гьесие сапаралда вугин абураб гIузруги бачун кIал биччазе изну гьечIо, амма бегьула захIмалъулеб, бажарулареб хIал батани. ЗахIмалъи кколеб гьечIони, гьесие хирияб буго сапаралда кIал кквезе.

Сапаралдаса вуссун рокъове щвани, гьев чиясе хирияб буго къоялъ гIужалъул хIурмат гьабун, имсак гьабун чIезеги (квана-гьекъонгутIизе).

КIал кквеялдаса гIажизлъи. Херал чагIи ялъуни сахлъиялде хьул гьечIев чи вугони, кIал кквезе бажаруларев, гьединазда кIал кквеялдалъун хIал гьабуларо. Гьезда тIалъула щибаб биччараб кIалалъул бакIалда муд кьезе. ХIехьон кIал ккуни, муд тIаса ккола.

КIал кквезе бажаруларел чагIи ратани, мискинал жидер гьеб муд кьезе рес гьечIел, гьездаса мудги тIаса ккола.

Лъимаде йикIин ва лъимер хахизаби. Къинай ва лъимер хахизабулей гIаданалъеги рухса кьун буго кIал биччазе. Гьединал руччабазда тIалъула хадуб гьеб бецIизе. Гьез кIал жидерго черхалъе зарал ккеялдаса хIинкъун биччан батани, гьезда кIалал рецIи гуреб жо тIалъуларо. Гьединабго хIукму буго гьез кIал жидедаго ва лъимералда хIинкъун биччан батани. Амма гьез кIал гIицIго лъимер цIуниялъе гIоло яги рахь дагьлъун лъимералъе зарал ккеялда хIинкъун биччан батани, гьезда кIал бецIигун цадахъ тIалъула щибаб биччараб кIалалъухъ муд кьезеги.

Къинай яги лъимер хахизабулей чIужугIаданалъ сапаралда йикIун яги унтун кIал биччани, гьелда кIал бецIи гурони муд тIалъуларо, гьелъ кIал лъимералда хIинкъун биччанигицин.

Аллагьас ﷻ кумек гьабеги щивасе гьаб хирияб моцI Жив разилъуледухъ тIамизе.

 

АхIмад Къурбанов

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


Суал-жаваб

Улул гIазмаби абурал аварагзаби щал кколел ва гьеб рагIул магIна щиб? УлулгIазми абураб рагIул магIна ккола, кутакаб цIакъ бахъиялъулги, сабруялъулги, цIодорлъи-бегIерлъиялъулги бетIергьаби, ай гьел хасиятал жиделъ рукIарал чагIи абураб. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда нилъер хириясде ﷺ хитIаб...


УФСИНалъулазулгун дандчӀвай

ДРялъул муфтияталъул председатель Мурад ИсмагIилов дандчIвана Россиялъул УФСИНалъул ДРялда бугеб идараялъулгун гьоркьорлъаби гьарулеб муфтияталъул вакил МухIаммад Къурбандибировгун ва УФСИНалъул начальникасул кумекчи  Шамил Хъарагищиевгун. Гьединго данделъиялда гӀахьаллъана рухӀиябгун тарбия...


Куркъиялъул пайда

Риидалил заман тIаде щведал базараздагун тукабазда загьирлъула бищунго хириял нигIматазул цояб - куркъи. Гьелъул къимат гьабула лъикIаб махIалъухъ, гьуинаб ва беэнаб тIагIамалъухъ. Амма куркъи ккола тIагIамаб гьуинлъи гуребги, сахлъиялъе гIемерал пайдаял жал гъорлъ бугеб къиматаб кванил...


Бицунелда хадуб халккве

НекIсиял египеталъулазул букIун буго хвалда хурхун абулеб берцинаб рагIи: хварал чагIи Алжаналъул кавабахъ ратаразда дандчIвайдал гьезие кьолеб букIун буго кIиго суал, цинги гьезул жавабазда рекъон, хIукму гьабулеб букIун буго Алжаналде лъугьине гьезие ихтияр кьелищ яги кьеларищ абун: «1)...


«Кавказалъул рагъул бахӀарчияб эпос – АхӀулгохI»

Дагъистаналъул гуманитарияб институталда тӀобитӀана Кавказалъул рагъул аслиял лъугьа-бахъиназул цояблъун кколеб АхӀулгохIалъул рагъул хӀакъалъулъ бицараб данделъи. Гьеб тадбиралда гIахьаллъана экспертал, тарих бокьулел, студентал. Данделъи нухда бачана ДГИялда цебе бугеб «Тарихалъул...