СУАЛЛАРЫНЫЗ

Гадына сачларыны ҹалајыб узатмаға иҹазә вармы?

Инсан сачларындан ја да әти јемәк үчүн ишләтмәјә гадаған олунмуш јахуд гадаған олунмамыш, лакин Ислам нормалары илә кәсилмәмиш һејванын јунундан истифадә етмәклә ҹалајыб сачлары узатмағы Ислам гадаған едир. Әрсиз гыза јахуд да әрдә олан гадына әринин иҹазәси олмадан һәр һансы бир үсулла ҹалајыб сачларыны узатмаг гадағандыр. Анҹаг әрли гадын әринин изни илә сачларына ја синтетик (сүни) сач, ја да Ислам нормалары илә кәсилмиш һејванын јунуну ҹалаја биләр, амма һеч бир јолла инсан түкләри олмасын.

Гејд: Гејд еләмәк лазымдыр ки, әҝәр сачлары ҹалајан јапышган јахуд бирләшдириҹи капсул су бурахмырса, онун там дәстәмазы (гүсл) һәгиги олмајаҹагдыр. Әҝәр ҹалама просеси су бурахмаға вә бүтүн түкләри јумаға имкан верән үсулла кечирилибсә, онда там дәстәмаз һәгиги һесаб олунур. Даһа доғрусуну Аллаһ билир.

МӘНБӘ: Бүшрә әл-кәрим, с. 710. Ианәтәт-талибин, ҹ. 2, с. 664.

Кимин сөзләри нәзәрә алынмалыдыр, әҝәр сатыҹы исбат едирсә ки, алыҹы малын пулунун мүәјјән һиссәсини вермәјиб, алыҹы исә бунун әксини тәсдиг едир?

Әҝәр сатыҹы анд ичәрәк алыҹынән малын пулунун мүәјјән һиссәсини вермәдијини иддиа едәрсә, онун иддиасы гәбул олунур. Әҝәр о, анд ичмәкдән имтина едирсә, онда анд ичмә һүгугу алыҹыја кечир, вә о, анд ичәрсә, онда онун сөзләрини гәбул едирләр. Әҝәр алыҹы да анд ичмәкдән бојун гачырса, онда сатыҹынын сүбутуну гәбул едирләр.

Гејд: Јухарыда ады чәкилән гәрар јалныз о һалда һәгигидир ки, әҝәр тәрәфләрин шаһидләри јохдурса. Аллаһ исә даһа јахшы билир.

МӘНБӘ: Түһфәт әл-мүһтаҹ, ҹ. 10, с. 323

Һансы гијмәтлидир: Гураны охумаг јохса она гулаг асмаг?

Әҝәр шәхс Гуранын мәнасыны баша дүшмүрсә, анҹаг әрәб дилиндә ону дүзҝүн охуја билирсә, Гураны охумағын гајда вә тәшрифатыны билирсә, онда башгасынын охумасыны динләјинҹә, онун өзү үчүн Гураны охумаг гијмәтлидир. Гураны динләмәк гијмәтлидир, әҝәр шәхс Мүгәддәс китабын мәнасыны дүзҝүн баша дүшүрсә вә о (динләмә) ајәләрин мәнасы һаггында дүшүшдүрүр, мүтилијә (итаәткарлыға) сәбәб олурса, Гураны охумагдан фәргли олараг. Әкс тәгдирдә охумаг дәјәрлидир. Аллаһ исә даһа јахшы билир.

МӘНБӘ: Әл-минһаҹ Шәрһ Сәһиһу Мүслим, ҹ. 6, с. 413. Дәлил әл-фәлиһин, ҹ. 7, с. 490.

Борҹлу өз әмлакыны башгасына бағышлаја биләрми, әҝәр борҹ илтизамыны вахтында јеринә јетирмәкдән мәһрум олмаг риски, тәһлүкәси варса?

Өз әмлакыны там ја да гисмән сәдәгә кими вермәк вә ја бағышламаг борҹлуја гадағандыр, әҝәр бунун нәтиҹәсиндә о, өз борҹуну өдәмәк имканындан мәһрум ола биләрсә, чүнки борҹу өдәмәк биринҹи дәрәҹәли вәзифәдир, вә ону ҝеҹикдирмәк ағыр ҝүнаһа аиддир.

Белә бағышламанын ганунилијинә (ганунаујғунлуғуна) даир Ислам һүгугшүнаслығы нөгтеји-нәзәриндән алимләрин арасында полемика (мүбаһисә) вар.

Даһа доғру рәјә ҝөрә, алан шәхс саһиб олур. Чохлу алимләрин, о ҹүмләдән имам Ибн Һәҹәрин өзү дә тәрәфдары олдуғу икинҹи рәјә әсасән исә, бағышлама һәгиги дејилдир, вә алан шәхс саһиб олмур. Даһа доғрусун Аллаһ билир.

МӘНБӘ: Түһфәт әл-Мүһтаҹ, ҹ. 7, с. 181. Бүшрә әл-Кәрим, с.537.

Ушаглар гардаш вә баҹы оларса бир чарпајыда јата биләрләрми вә онлара башгаларындан ајры јатаг јери вермәк лүзуму вармы?

Кишијә киши илә (һәтта әҝәр онлар гардашлар, ата вә оғул олсалар да), гадына гадынла (һәтта әҝәр онлар баҹылар, ана вә гыз олсалар да), кишијә гадынла (һәтта әҝәр бунлар баҹы вә гардаш, ана вә оғул, ата вә гыз олсалар да), бир јердә, бир дөшәкдә, бир өртүк алтында (јәни сәдд олмадан) чылпаг узанмаг Исламда гадағандыр, һәтта әҝәр онлар бир-биринә тохунмасалар да. Әҝәр онлар чылпаг дејилләрсә, онда јухарыда дејиләнләрә изин вар. Он вә даһа артыг јашына чатмыш өвладлара да белә гәрар аиддир.

Буна ҝөрә бу јаша чатанда онлара башгаларындан ајры јатаг јери вермәк лазымдыр, јәни ушағын ајрыҹа чарпајысы вә и. а. олмалыдыр. Аллаһ даһа јахшы билир.

МӘНБӘ: Ниһајә әл-мүһтаҹ, ҹ. 6, с. 200.

Аллаһын ады јазылмыш үзүк вә и. а. илә ајагјолуна ҝирмәк олармы?

Нәгл олунур ки, Пејғәмбәрин «Мүһәммәд – Аллаһын Рәсулудур» сөзләри јазылмыш үзүјү варды, вә ајагјолуна ҝедәндә о, бу үзүјү чыхарармыш. Демәли, һаҹәтханәјә, санитарија говшағына, ванна отағына, һамама вә и. а. Аллаһын һәр һансы бир ады, пејғәмбәрләрин, мәләкләрин, сәһабәләрин, мөминләрин адлары ја да Гуран ајәләри јазылмыш үзүк вә диҝәр шејләри апармаг јахшы дејил. Арзуолунмазлыг һәтта јухарыда дејиләнләр јазылмыш пуллара да аиддир (мәсәлән сәудијјә риаллары), она бахмајараг ки, онлар нә иләсә өртүлмүш јахуд да нәјәсә бүкүлмүшдүр.

Әҝәр һәр һалда шәхс билә-билә ја да унутганлыгдан белә үзүклә, мәсәлән, санитарија говшағына ҝирәрсә, онда ону әли илә өртсә, јахуд ҹибинә гојса ја да һәр һансы башга бир үсулла ҝизләтсә јахшыдыр. Әҝәр (јазылар олан) үзүк сол әлин бармағына тахылыбса, онда һәр еһтимала гаршы она нәҹис (натәмизлик) дүшмәсин дејә, гычларынын арасыны јумамышдан габаг ону бармағындан чыхармалыдыр. Аллаһ даһа јахшы билир.

МӘНБӘ: Түһфәт әл-мүһтаҹ (има Әш-ширванинин субшәрһләри илә), ҹ. 1, с. 160.

Фәрз намазы гылмаг үчүн јатмыш адамы ојатмаг лазымдырмы?

Јатмышы намаза ојатмаг һөкмәндмр, әҝәр билсән ки, о адам намаз вахты ҝәләндән сонра јухуја ҝетмишдир, ҝүман едәрәк ки, намаз вахтынын сонуна кими намаза ојанмаз.

Диҝәр һалларда јатмыш адамы намаза ојатмаг арзуолунандыр. Јухарыда дејиләнләр једди вә даһа артыг јаша чатмыш ушаглара да аиддир, чүнки бу јашда онлара намаз гылмағы бујурмаг лазымдыр. Доғрусуну Аллаһ билир.

МӘНБӘ: Ниһајә әл-мүһтаҹ (имам әш-Шәбрәмәллисинин субшәрһләри илә) ҹ. 1, с. 373.