KADINLARIN ÖZEL HALLERİ

KADINLARIN ÖZEL HALLERİ

Yüce dinimiz kadın ve erkek farklılığına göre bazı hükümler belirlemiştir. Hanımların özel halleri dediğimiz hayız, lohusalık ve istihaze hallerine ait şeyler bu hükümlerdendir. İslam’da hayız ve lohusalık hali hükmi kirlilik olarak değerlendirilir. Bu sebeple hayız ve lohusa halini yaşayan bir kadının bazı ibadetleri yapması haram kılınmıştır. Hayız ve lohusalık halinin bitiminden sonra hanımların guslederek temizlenmesi ise farz kılınmıştır.

Doğru ve fıkha uygun bir ibadet hayatı için bir müslümanın kendine lazım olan dini bilgileri bilmesi çok önemlidir. Yaratılıştan gelen bu farklılık ibadet hayatında farklı hükümler gerektirdiği için her yetişkin kızın hayız, nifas ve özür halleriyle ilgili meseleleri öğrenmeleri farzdır.

Hayız Nedir?

Ergenlik çağına ulaşmış bir kadının rahminden belli günler içinde gelen kana “hayız kanı” denir. Bu kan normalde ayda bir geldiği için ona “aybaşı hali” ve her ay belirli ve yerleşik günlerde tekrarladığı için “âdet görme” de denir.

Aybaşı demek, kadın her ayın başında kan görecek manasında değildir. Kadın ayın başında olduğu gibi ortasında ve sonunda da hayız kanı görebilir. Aybaşı, bir temizlik süresinden sonra yeni hayız halinin başladığı dönem demektir. Bu dönem bazı kadınlar için her ay yaşanır; bazı kadınlar için de birkaç ay arayla meydana gelir. Hatta senelerce hayız kanı görmeden temiz kalan kadınlar da olabilir.

Hayzın Başlama ve Bitiş Süresi

Hayzın başlama dönemi dokuz-on beş yaşları arasında olur. Hayız hali en çok elli beş yaşına kadar devam eder. Genellikle kırk beş-elli yaşlarında sona erer.

Aybaşı kanamaları, normal olarak her ay üç ile on gün içinde gözükür. Genelde beş veya yedi gün olur; bu sabit bir sayı değildir.

Kadının iki hayız arasındaki temizlik süresi en az on beş gündür, fakat en çoğu için bir süre yoktur. Bir kadın aylarca hatta yıllarca hiç hayız görmeden temiz kalabilir. Gebelik esnasında hayız kanı kesilir. Kan gelirse özür kanı kabul edilir.

Hayız Hali Bir Hastalık Değildir

Hayız için pislik veya hastalık demek doğru değildir. Bu dönemdeki kadını da pis veya hasta görmek yanlıştır. Yüce Allah hayız için sadece, “O bir eziyetli dönemdir” (Bakara 2/222) buyurarak, bu dönemin kadın için biraz sıkıntılı ve biraz da eziyetli olduğunu haber vermiştir.

Bu âyet kadınların muhatabı ve sorumlusu olan aileye ve özellikle kocalara bir uyarıda bulunmaktadır. Bu eziyetli dönemde onlara yardımcı olunması ve sıkıntılarının paylaşılması istenmektedir.

Bunun için hayız halinde cimâ yasaklanmıştır; fakat cimânın haricinde her türlü ilgi, sevgi, yakınlık, aynı yatağı paylaşma, beraber yeme içme aynen devam etmektedir.

Bilgi ve İlgi İsteyen Dönem

Aile büyüklerinin, özellikle annelerin bulûğ çağına yaklaşan kızlarına bu hususta gerekli bilgileri vermesi gereklidir. Genç kıza kan görme olayını, bunun sebeplerini, onu tanıma ve takip usullerini, ondan temizlenme şeklini anlatmalıdır. Bütün bunlar farz olan ilmihale girer.

İlk defa hayız lekesi gören bir kız, şâyet bu hususta bilgisiz ise endişeye kapılabilir. Hâlbuki bunun endişe edilecek bir hali yoktur. Normal vücutta olan her kızın-kadının, aybaşı âdetlerinin devam etmesi, sıhhat ve olgunluk alâmetidir. Bu, bütün kadınlara mahsus bir haldir.

Aybaşı halindeki kadınların, en çok dikkat etmesi gereken bir mesele temizliktir. Temizliğe dikkat edilmediği takdirde hoş olmayan durumlar ve kokular ortaya çıkabilir.

Bu dönemde kadınların yorucu işlerde çalışması veya çalıştırması doğru değildir. Bu haldeki ağır işler kadının beden ve ruh sağlığını sıkıntıya sokmaktadır. Bu sıralarda kadınlarda rahatsızlık, sıkıntı ve sinirlilik halleri görülebilir. Bunun için aile veya koca bu devrelerde karşı tarafa çok sabır ve anlayışla davranmak zorundadır. Zira çeşitli âile geçimsizlikleri, çoğunlukla bu zamanlarda baş gösterir.

Bir de âdetten kesilme döneminde kadınlarda sinir buhranları çok görülür. Âdetten kesilmeye tıpta “menopoz” denir. Bu kırbeş-elli yaşları arasında gerçekleşir. Bu dönem de sabır ve hoş görü ister.

Hayzın En Az Süresi

Hayız akıntısı müddetinin en azı -geceleriyle beraber- üç gün, yani tam 72 saat; en çoğu da on gün, yani 240 saattir. Kanama üç günden az olduğu takdirde aybaşı sayılmaz, özür kanı sayılır. On günden çok olması halinde ise, on güne kadar olanı hayız sayılır, gerisi özür kanıdır. Şâfiî mezhebine göre, hayzın en az süresi bir gün bir gece, en çoğu on beş gündür.

Hayız müddeti içinde akıntı, mutlaka sürekli olarak akmaz; umumiyetle kesintili olur. Bu durumda kan gelmeyen günler de hayız halinden sayılır.

Temizlik Hali ve Süresi

İki hayız arasındaki zamana “temizlik hali” veya “temizlik dönemi” denir. Bunun müddeti en az on beş gündür. En çoğu ise sınırlı değildir. Temizlik döneminin süresi, kimi kadınlarda aylarca-yıllarca sürebilir. Normal ve yerleşik bir âdetten sonra en az on beş gün geçmeden kanama olsa bakılır: Şayet kanama on günü geçmişse, âdetinden sonraki günlerde gelen kan özür kanıdır. Bu durumda kadın normal temizlik günlerindeki gibi ibadetlerini yapar. Ancak özürlü abdesti alır. Bir hayızdan sonra en az on beş gün temiz kalınmadıkça yeni hayız dönemi başlamış olmaz.

Hüseyin Şamil Baysultan