BOŞAMA NEDİR?
BOŞAMA NEDİR?
Boşama, bir erkeğin nikâh altındaki kadını usulünce serbest bırakarak evlilik bağını çözmesidir. Boşamanın tam sonuçlanmasıyla erkeğin kadın üzerindeki sorumluluğu kalkar, yükümlülüğü biter, iki eş birbirine yabancı olur.
Boşama, zaruret, lüzumu halinde mubah olur; ancak hiçbir sebep yokken boşanmaya gitmek yüce Allah’ın ﷻ en sevmediği bir iştir. Sevilmemekle birlikte yapılabilir, yapılınca geçerli olur.
Dinimizde boşanma tavsiye edilmemekle birlikte yapıldığında birçok edep ve hukuku vardır. Bu işi yapan her müslüman bunlara dikkat etmelidir. Kur’an ve Sünnet’te boşanmanın usulleri yeterince açıklanmıştır. Kur’an’da Talâk sûresi adıyla boşanmayı işleyen özel bir sûre bile vardır. Fıkıh kitaplarımızda bu konuya genişçe yer verilmiştir.
Bir ailenin kurulması ne kadar önemli ise, şartlar gerektirdiği zaman bu aile birliğini hukukuna uygun bir şekilde sona erdirmek de o derece önemlidir. Boşanma işinde kadının yanında, çocukları da ilgilendiren pek çok konu vardır. Biz bunları özetle belirtmeye çalışacağız.
Boşamada Erkeğe Verilen Yetki
Evet dinimizde ailenin reisi erkektir; boşama yetkisi ondadır, fakat bu reis keyfince yaşayan ve boşayan biri değildir. Önce aile reisi yüce Allah’a ﷻ karşı sorumludur. Yuva ona emanet edilmiştir. Bu reis müslümandır, akıllıdır, bulûğa ermiştir, adalet sahibidir; ailesine şefkat gösterecek, sahip çıkacak kadar dengelidir, deli değildir. Yaşı ve başı bu emaneti taşıyacak durumdadır. Sonra bir yuvanın kurulması ve bozulması bir hukuka bağlanmıştır.
Bu işin sınırları yüce Allah ﷻ ve Resûlü ﷺ tarafından belirlenmiştir. Onları çiğneyen, haddi aşan haram işler, zulüm eder, zalim olur. Zalim, tövbe etmezse hesabını yüce Allah ﷻ görür. Gerekli olduğu ve şartlar zorladığı zamanda usulünce boşamaya kimse bir şey diyemez.
Boşama hakkının üç olması da olası bir hatayı gidermek içindir. Eğer bir erkek yersiz, gereksiz ve yanlış bir talakla boşama yapmışsa, iş hemen bitmez, yuva hepten dağılmaz, geri dönme hakkını kullanır, yuva devam eder. Bazan boşanmak, her iki taraf için de en büyük iyilik olur.
Dinimizde, belirli bir vakitte boşanmak niyetiyle evlenmek yasaktır. Belirli bir gün veya ay için nikâh kıymak haramdır. Yani günlük, gecelik, aylık şeklinde süreli bir nikâh yoktur.
Nikâhta niyet, ebediyen bu beraberliğin devam etmesidir. Yani müslüman bir erkek veya kadın ölene kadar değil, ölümden sonra âhirette de eşiyle -inşâllah- cennette beraber olmaya niyet eder. Bütün bu güzel niyet ve hedeflerle beraber, bazan fıtratları ayrı iki eş birbiriyle bir türlü anlaşamaz, kaynaşamaz ve beraberlikten tat alamaz olurlar. Sevginin yerini nefret alıp yuva bir âfete dönüşür. Bazan bu âfet öyle büyür ki sabır bile sabredemez olur. Artık bu yuvanın devam etmesinde hiçbir hayır yoktur. Bu durumda son çare, usulünce boşanmaktır.
Boşamanın Hükmü
Kadına zarar vermek için boşamak haramdır. Bir kadını mirastan mahrum etmek için boşamak helâl değildir. Yine boşanan bir kadın yeme, içme, barınma, geçim ve korunma gibi temel ihtiyaçlarını göremeyecek bir durumda kalacaksa bu durumda kadını boşamak helâl değildir.
Bir kadın boşandığı zaman zina gibi kötü yollara düşecekse, onu boşamak da helâl değildir.
Erkek kadını boşadığı zaman kendisi ve çocukları ciddî boyutta zarar görecekse boşamak yine helâl değildir.
Hiçbir ciddî sebep yokken kadını boşamak mekruhtur. Bu boşamadan yüce Allah razı değildir. Bu konuda Kur’ân-ı Kerîm’de, “Kadınlar size itaat ederlerse (onlara eziyet veya boşama gibi) zararlarına olacak bir yol aramayın” (Nisâ 4/34) buyrulmuştur.
Peygamber Efendimiz de ﷺ konu ile ilgili şöyle buyurmuştur: “Allah katında en sevimsiz helâl iş, (yersiz ve sebepsiz) boşamadır.” (Ebû Davud, Talâk, 3)
Şu tür boşamalar da haramdır:
- Kadını hayız halinde boşamak.
- Kadını temiz olduğu günlerde cinsî ilişkiden sonra boşamak.
- Kadını, bir temizlik devresinde bir defada veya ayrı zamanlarda üç kere birden boşamak.
Haram olmakla birlikte bu şekilde yapılan boşamalar birçok âlime göre geçerlidir.
Sünnete Uygun Boşama
Sünnette tarif ve tavsiye edilen boşama, kocanın eşini temizlik günlerinde cinsî ilişkide bulunmaksızın, bir defa boşayıp, iddet sonuna kadar (yaklaşık üç ay) beklemesidir. Çünkü pişmanlık durumunda eşlerin iddetten sonra da nikâh yenileyerek evliliği sürdürmeleri mümkündür. Bu, kadına en az zarar veren boşama yöntemidir.
