PADİŞAHLARIN İNTİSAP ŞECERESİ
“Osmanlı padişahlarının tasavvufla olan bağlantıları merak uyandıran konuların başında gelmektedir. İntisapları hakkında pek çok rivayet bulunan padişahların ruh haritası diyebileceğimiz bu tablonun bütünü görülmeli ve padişahları değerlendirirken göz ardı edilmemelidir.”
– Osman Gazi bilindiği üzere Vefaiyye yolunun Ahî kolundan olan Şeyh Edebalî’ye (k.s) intisaplıdır. Babası Ertuğrul Gazi’nin istişare ve dualarına çok kıymet verdiği Şeyh Edebalî (k.s) aynı zamanda Osman Gazi’nin kayınpederidir. Kumral Abdal adındaki hâl ehli bir zat ile gönül bağı olan Osman Gazi, neslinin sahip olacağı devletin müjdesini bu zattan almıştır.
– Şeyh Edebalî’nin (k.s) feyiz ve dualarından istifade eden Orhan Gazi, Şeyh Ahî Hasan’dan (k.s) da faydalanmıştır. Tarihî kayıtlarda Orta Asya’dan Anadolu’ya gelen pek çok Allah dostuyla görüşüp sohbet ettiği de rivayet edilir.
– Murat Hüdavendigar’ın, Şeyh Postinpûş adıyla meşhur, Tebrizli Allah dostu Seyyid Mehmed Hammârî’nin (k.s) bağlılarından olduğu rivayet edilir. Sultan Murat, mürşidi için Bursa Yenişehir’de bir tekke inşa ettirmiştir. Ayrıca Ahî Musa ile yakınlığı vardır.
– Yıldırım Bayezid, Nurbahşiyye tarikatının büyüklerinden olan damadı Seyyid Emir Buharî’nin (k.s) sohbetlerinde bulunmuştur. Ayrıca Halvetîliğin bir kolu olan Zeyniyye tarikatına intisap ettiğine dair rivayetler vardır.
– Osmanlı Devletinin ikinci kurucusu sayılan Çelebi Sultan Mehmet Han, Emir Sultan (k.s) hazretlerinin desteğini esirgemediği padişahlardandır. Ayrıca Sultan Mehmet Ekberiyye/Zeyniyye yolundan icazetli Şemseddin Molla Fenarî’nin (k.s) bağlıları arasında gösterilir.
– Sultan II. Murat Han’ın Hacı Bayram Velî’ye (k.s) muhabbet ve hürmeti aşikârdır. İstanbul’un fethinin evladına nasip olacağı müjdesini bu büyük veliden alan Sultan II. Murat, Mevlevî mürşidi Emir Âdil Çelebi’ye (k.s) intisap etmiş, ondan da feyz almıştır.
– İstanbul’u fethederek Peygam-ber’in (s.a.v) müjdesine nail olan Fatih Sultan Mehmet Han, Hacı Bayram Velî’nin (k.s) halifesi Akşemseddin (k.s) tarafından yetiştirilmiştir. Pek çok Allah dostunun duasını alan Fatih Sultan Mehmet, Nakşibendî büyüklerinden Hace Ubeydullah Ahrar hazretlerinin (k.s) özel himmetlerine mazhar olmuştur.
– Tasavvufla olan münasebeti sebebiyle “veli” unvanıyla anılan II. Bayezid, Halvetiyye yolunun mürşitlerinden Çelebi Halife’ye (k.s) intisap etmiştir. Büyük âlim Ebusuud Efendi’nin babası, Şeyh Yavsî olarak da bilinen Halvetiyye şeyhi Muhammed İskilibî (k.s) ve Bayramî mürşitlerinden Yusuf Seferhisarî (k.s) ile sohbet ettikleri rivayet edilir. Ayrıca Uşşakîyye tarikatının Cemaliyye kolunun kurucusu olan Şeyh Cemaleddin Uşşakî (k.s) ile gönül birlikteliği vardır.
– “Hadim’ül Haremeyn” unvanlı büyük padişah Yavuz Sultan Selim Han, Zeyniyye yolu mürşitlerinden Halimî Çelebî’ye (k.s) intisap etmiştir. Döneminin büyük mürşitlerinden Halvetî şeyhi Sinan-ı Sünbülî’ye de (k.s) bağlandığı rivayet edilir.
– Kanunî Sultan Süleyman Üveysî şeyhi olan sütkardeşi Yahya Efendi (k.s) ile çok yakındı. Gençliğinde Nakşibendî şeyhlerinden Emir Buharî’nin (k.s) halifesi Abdüllatif Mahdumî’den (k.s) feyz almıştır. Ayrıca Hace Ubeydullah Ahrar’ın (k.s) halifelerinden Baba Haydar Semerkandî’ye (k.s) intisap etmiştir.
– Sultan II. Selim, Halvetî şeyhi Diyarbakırlı Süleyman Âmidî’nin (k.s) müridiydi.
– Sultan III. Murat Han ilk olarak Halvetî mürşidi Şeyh Hüsameddin Uşşakî’ye (k.s) intisap etmiştir. Kaçırdığı bir sabah namazının ardından “Uyan ey gözlerim gafletten uyan” dizeleriyle başlayan şiirin sahibi Sultan Murat, daha sonraları Nakşibendî mürşidi Şeyh Ahmet Sadık Kabilî’ye (k.s) intisap etmiştir.
– Halvetiyye şeylerinden Abdül-mecid Es-Sivasî’ye (k.s) intisaplı olan Sultan III. Mehmet, Aziz Mahmut Hüdaî (k.s) ile de görüşmüştür.
– Aziz Mahmut Hüdaî’nin (k.s) yakın talebelerinden olduğu bilinen Sultan Ahmet Han’dan sonra I. Mustafa, Genç Osman, IV. Murat ve Sultan İbrahim de Hüdaî Dergâhı ile yakın ilişkiler kurmuşlardır. Sultan İbrahim’in Halvetiyye tarikatına mensup olduğuna dair rivayetler de vardır.
– Sultan IV. Mehmet gördüğü bir rüya üzerine Kilitbahir’e gelerek Halvetî mürşidi Şeyh Ahmed Cahidî’ye intisap eder. Mürşidi için büyük bir tekke yaptıran Sultan IV. Mehmet, Abdülahad Nurî (k.s) ve Karabaş Velî’nin (k.s) sohbetlerine devam etmiştir.
– Sultan II. Süleyman, Halvetiyye yolunun şeyhi Atpazarlı Osman Fazlî’nin (k.s) müridiydi.
– Sultan II. Ahmet, Sultan II. Mustafa ve Sultan III. Ahmet’in, Mevlevî yolunun mürşitlerinden Recep Enis Dede’ye (k.s) intisapları vardı.
– Sultan I. Mahmut ve halefi Sultan III. Osman, Nakşibendiyye’den Şeyh Seyyid Muhammed Muradî’nin (k.s) irşat halkasında bulunmuşlar, Halvetî ve Rufaî mürşitlerinin sohbet ve dualarından istifade etmişlerdir.
– Sultan III. Mustafa Nakşibendî yolundan Beyzade Mustafa Efendi’nin (k.s) irşat halkasında yer almıştır.
– Sadiyye yolunun mürşitlerinden Mehmet Ziyad Efendi (k.s) I. Abdülhamit Han’ın mürşididir.
– Sultan III. Selim, Şeyh Galip’in sohbetlerinde bulunmuş, Mevlevî şeyhi Mehmet Emin Çelebi’ye (k.s) intisap etmiştir.
– Sultan IV. Mustafa Nakşiben-diyye yolundan Şeyh Molla Murat (k.s) hazretlerinin bağlıları arasında gösterilir.
– Sultan II. Mahmut, Yahya Efen-di Dergâhı’nda irşat halkası kuran Mehmet Nuri Efendi’ye (k.s) bağlıdır. Sultan Abdülmecid’in de aynı zattan feyz aldığı nakledilir.
– Sultan Abdülaziz Mevlevî mü-ridi olup Sadreddin Çelebi’den (k.s) istifade etmiştir.
– Yakın tarihin en çok konuşulan padişahı II. Abdülhamit Han tasavvuf ehli ile kurduğu yakın ilişkilerle dikkat çeker. Gençliğinde Nakşibendî mürşitlerinden Ahmet Ziyaeddin Gümüşhanevî’nin (k.s) sohbetlerinde bulunan Abdülhamit Han, Şazelî mürşidi Şeyh Muhammed Zafirî’ye (k.s) bağlanır. Ebulhüda Rufaî (k.s) ve Kadirî mürşidi Abdullah Efendi (k.s) ile çok yakın olan Sultan, şehzadeliği döneminde ve saltanat yıllarında Allah dostlarına gösterdiği özel ilgi ile tanınmaktadır.
– Sultan Mehmet Reşad, Yenikapı Mevlevihanesi şeyhi olan Selahaddin Dede’nin (k.s) sohbetlerine devam etmiştir.
– Son Osmanlı padişahı VI. Meh-met Vahdettin’in Gümüşhanevî dergâhının halifelerinden Ömer Ziyaeddin Dağıstanî’ye (k.s) intisap ettiği rivayet edilir. Mevlevî olduğunu ifade eden kaynaklar da mevcuttur.
