Basin arşi̇vi̇nde i̇srai̇l-fi̇li̇sti̇n Olaylari

Yahudi Devleti Fikri ve Birinci Siyonizm Kongresi (1897)

Birinci Siyonizm Kongresi İsviçre'nin Basel şehrinde toplandı. 1896'da gazeteci Theodor Herzl, «"Der Judenstaat"» yani Yahudi Devleti adlı bir kitap yayınlamıştı. Söz konusu bu kongrede kitaptaki fikirler tartışıldı. Kitabın yazarının bu fikirleri gündeme taşımasındaki ana etken Avrupa’da yükselen antisemitist hareketlerdi. Herzl, Viyana'da yaşayan bir Yahudi'ydi ve kısaca Yahudiler'in kendi devletini kurmasını savunuyordu. Siyonizm Kongresinde “Yahudi Devleti” tezi iyiden iyiye konuşuldu, tartışıldı ve nihayetinde bir belge yayımlandı. Basel programıydı bu ve şu ilan ediliyordu: Filistin'de bir Yahudi vatanının kurulması ve Dünya Siyonizm Teşkilatı"nın bu amaca ulaşmak için faaliyete geçirilmesi. Yıl 1897. Filistin işgalinin temel taşı o gün o kongrede koyulmuştu. Açıklanan belgeyle ilan edilen şey göç hareketleriyle birlikte Yahudi yerleşimcileri güya masum gösterecekti. Sonra ne mi oldu? Hemen devam edelim. 1897'den önce, çok az sayıda Siyonist göçmen zaten bölgeye gelmeye başlamıştı. 1903'e kadar, bunların sayısı 25 bine ulaştı. Çoğu da Doğu Avrupa'dan gelmişti. Bölgenin yarım milyona yakın Arap sakiniyle birlikte yaşıyorlardı. O zamanlar Filistin, Osmanlı İmparatorluğu'nun parçasıydı. 1904 ila 1914 arasında 40 bin kişilik bir ikinci göçmen dalgası geldi.

İngiltere Nere Filistin Nere Yahut Bir İngiliz Alicengiz Oyunu! (1917)

Birinci Dünya Savaşı sırasında Filistin ve çevresi halen Osmanlı idaresindeydi. İngiltere'nin desteklediği yerel güçler Osmanlı hâkimiyetine son verene kadar da bu durum sürmüştü. İngiltere 1918’de bölgeyi işgal etti. Bu bazı yerel güçlerin 1917’de İngiliz kayığına binmesi size bir yerlerden tanıdık geliyor mu? Çok uzak bir tarih değil.

Hemen bu günlerde Suudi yönetiminin ABD kayığında kürek çekmesi ve güya kardeş bildikleri Müslümanları yalnız bırakması ve bizim de Türk devleti olarak Filistin için direniyor olmamız 1917 yılındaki yaşanan olaylardan bağımsız ve farklı değil. Devam edelim. İngiliz işgaliyle birlikte Filistin topraklarında neler oldu bir bakalım:

1917'de, İngiltere Dışişleri Bakanı Arthur Balfour, Filistin'de Yahudi halkları için bir vatan kurulması sözü verdi. Bu vaat, Siyonistlerin önderlerinden Lord Rothschild'e gönderilen mektupta yer alıyordu. Bu mektup Balfour Deklarasyonu olarak anılıyor.

25 Nisan 1920'de ise alınan Milletler Cemiyeti kararıyla, İngiltere'ye, bölgenin manda idaresi için yetki verildi. Yani çalınan minarenin kılıfı çoktan biçilmişti.

Denge Meselesi: Tahterevalli Oyunu! (1917-1936)

İngiltere mandası altındaki Filistin'e Siyonist proje kapsamında yüzbinlerce Yahudi göç etti. Bu da doğal olarak müslümanlarda öfkeye, isyana yol açtı. 1922'de İngiltere'nin düzenlediği bir nüfus sayımı, Yahudilerin sayısının, Filistin'deki 750 binlik nüfusun yüzde 11'ine ulaştığını gösteriyordu.

Bundan sonraki 15 yılda 300 bin Yahudi daha gelecekti. Bu yıllarda çatışmalar da başlamıştı. Temmuz 1937'de İngiltere'de, Hindistan'dan sorumlu eski devlet bakanı Lord Peel'in başkanlığındaki bir Kraliyet Komisyonu, bu bölgeyi Yahudi ve Arap devletleri arasında ikiye bölmeyi önerdi.

Yahudi devleti, İngiliz mandasındaki Filistin'in üçte birini kaplayacaktı ve Celile Denizi ile sahildeki düzlükleri içine alacaktı.

Birleşmiş Milletler Oyuna Dâhil Edilince (1947)

Filistin'i 1920'den beri idare eden İngiltere, Filistin sorununu çözme sorumluluğunu 1947'de Birleşmiş Milletler'e devretti. Bu manda devir teslim töreniydi bir bakıma. Yahudilere vatan kurma projesi, müslümanları yok saymak hatta yok etmek üzere adım adım işleme konulmuştu o yıllar.

BM'nin kurduğu özel komite, bölgeyi Filistin ve Arap devletleri arasında bölmeyi önerdi. Arap Yüksek Komitesi diye anılan Filistinli temsilciler, teklifi reddederken, Yahudi temsilciler kabul etti. Paylaşım planı, Filistin'in yüzde 56,47'sini Yahudi devletine, yüzde 43,53"ünü de Arap devletine bırakıyordu.

Kudüs ise uluslararası bir idare altında olacaktı. 29 Kasım 1947'de BM Genel Kurulu'nda 33 ülkenin oyuyla plan onaylandı. 13 ülke karşı oy vermiş, 10 ülke de çekimser kalmıştı. Filistinlilerin reddettiği plan hiç uygulanmadı.

İngiltere, 15 Mayıs 1948'de, Filistin'deki manda idaresine son verme niyetini ilan etti ancak bu tarih öncesinde çarpışmalar başladı. İngiltere halkı, askerlerinin ölümü nedeniyle Filistin'de İngiliz varlığına karşı çıkmaya başladı. Ayrıca İngilizler, ABD'nin daha fazla Yahudi mültecinin buraya kabul edilmesi için uyguladığı baskıya öfkeliydi.

Bu da Siyonizme Amerikan desteğinin artışının işaretiydi. Yahudi milis güçlerinin Arap köylerinde «temizlik» operasyonları 1948 yılının Aralık ayında başladı. Bu operasyonlar aynı zamanda İsrail terör devletinin ayak sesleriydi.

İsrail’in Kuruluşu (1948)

İsrail Devleti, 2 bin yıldır kurulan ilk Yahudi devletiydi. Tel Aviv'de 14 Mayıs 1948'de saat 16:00'da ilan edildi. Karar, son İngiltere birliklerinin bölgeyi terk ettiği ertesi gün yürürlüğe girdi. Bu karar sonrasında Filistinliler, 15 Mayıs"ı «El Nakba» diye anmaya başlayacaktı, yani «Felaket» günü.

Yahudi güçleri, İrgun ve Lehi militanlarının desteğinde, daha fazla ilerleme kaydetti; Yahudi devletine ayrılmış toprakların yanı sıra, Filistinlilere ayrılmış bölgeleri de ele geçirmeye başladı. Irgun ve Lehi örgütlerinin militanları, 9 Nisan'da Kudüs yakınlarındaki Deir Yasin köyünde çok sayıda Filistinli'yi katletti. Katliam haberi, Filistinliler arasında hızla yayılıp dehşet yarattı ve yüz binlercesi Lübnan, Mısır ve şimdi Batı Şeria denen bölgeye kaçtı.

İsrail devleti ilan edildikten bir gün sonra, Ürdün, Mısır, Lübnan, Irak ve Suriye orduları, hemen İsrail'de işgale başladı ama püskürtüldüler. İsrail ordusu küçük bölgelerde süren direnişi de bastırdı. Ortaya çıkan ateşkes hatları, İngiltere mandasındaki Filistin'in çoğunluğunu İsrail'e bırakıyordu. Mısır, Gazze Şeridi’ni elinde tuttu. Ürdün de Kudüs çevresindeki toprakları ve şimdi Batı Şeria denen bölgeyi ilhak etti. Bunlar, İngiltere manda topraklarının yüzde 25'ini oluşturuyordu. Bu durum 1967 savaşına dek sürdü.