KADINLARA MAHSUS HALLER II (HANEFİ FIKHI)

HAYIZ VE NİFASLIYA HARAM OLAN ŞEYLER

Hayız ve nifas halindeki kadınlar, kendilerine mahsus olan bu özel halleri sebebiyle geçici olarak hükmi kirlilik halinde sayılırlar. Bu durum cünüplük haline benzemektedir. Bu durumda olan kadınlardan ibadete dair bazı yükümlülükler kaldırılmış, bazı şeyler ise tehir edilmiştir. Ancak gündelik hayatlarında herhangi bir değişiklik olmaz. Hayız ve nifas sebebiyle şunları yapmak haramdır:

Namaz Kılmak

Adet görme Allah ﷻ ’nın bir kanunudur. Rabbimiz adetli kadının namaz ve orucunu bırakmasını emretmiştir. Kadın namaz kılma ve oruç tutma emrini yerine getirirken nasıl sevap kazanırsa, adetli zamanında yine emre uyarak namaz kılmamak ve oruç tutmamakla da sevap kazanır. Namaz için maddi kirlilikten temizlenmenin yanında, hükmi kirlilikten/hadesten de temizlenmenin şart olması sebebiyle, adet ve nifas kanaması gören kadın bu günlerde namaz kılamaz. İslam alimleri arasında bu hususta ittifak vardır.

Kadınlar hayız ve nifas halinde iken kılamadıkları bu namazları sonradan kaza etmezler. Peygamber Efendimiz ﷺ adet halinin büyük hades manevi kirlilik hali olduğunu, bu günlerde namaz ibadetinin eda edilemeyeceğini, ayrıca söz konusu günlerde kılınmayan namazların temiz olunan günlerde kaza edilmesinin gerekmediğini belirtmiştir. Konu ile ilgili hadislerden biri şöyledir:

Allah Rasulü ﷺ, kendisine gelerek devamlı kanama geçirdiğini, temizlenemediğini ifade eden ve “Bu durumda namazları terk etmem gerekir mi?” diye soran Fatıma binti Ebi Hubeyş’e “Hayır, bu anlattığın hayız kanaması değil, bir başka sebepten gelen (kılcal damar çatlaması vs.) kan sızıntısıdır. Hayız kanaması gördüğün zaman namazı bırak ve hayız halin sona erince temizlenerek guslet ve namaz kıl”

buyurmuştır. (Buhari, Hayz, 8) Vakit namazının herhangi bir kısmında kanamanın gelmesi o vaktin farziyetini düşürür.

Oruç Tutmak

Hayız ve nifas kanını dilediği zaman sona erdirip temizlenmek kişinin elinde değildir. Bu hal devam ettiği müddetçe, ibadet için şart olan temizliğin gerçekleşememesi halinde kadınlar namaz kılamayacakları gibi oruç da tutamazlar. Ancak cünüplük durumu, hakkında ayrıca nass bulunması sebebiyle orucun sıhhatine engel değildir. Yani cünüp bulunan bir erkek ya da kadının bu halde iken tutacağı oruç sahihtir. Oruç tutarken abdestli bulunmak şart olmadığı gibi cünüp olan kimsenin, yıkanmadan oruca başlaması ya da oruçlu iken kendi iradesi dışında (örneğin uykusunda) cünüp olması, oruca mani değildir.

Hayız-nifas halindeki kadınlara namaz kılmak gibi oruç tutmak da haramdır. Ancak namazdan farklı olarak kişilerin oruçlu geçiremedikleri günleri temizlendikten sonra kaza etmeleri gerekmektedir.

Kur’an’dan Bir Ayet Okumak - Kur’an’a Dokunmak

Hayız, nifas ve cünüp halinde bulunanların Kur’an’a ellerini sürmeleri de haramdır. Hatta bütün Kur’an’ı (Mushaf’ı) değil; bir ayeti, bir ayetin birkaç kelimesini dahi tutmak haramdır. Bu durumda olan kişilerin Mushaf’ın kenarına ve beyaz olan (yazısız olan) yerlerine el sürmeleri de caiz değildir. Ancak Kur’an’a bakmaları ve Kur’an’ı dinlemeleri caizdir. Hayız ve nifas halindeki kadınların dua ve zikir niyetiyle dua ayetlerini; Fatiha, İhlas gibi sureleri, besmeleyi, kelime-i tevhid ve kelime-i şehadeti, çeşitli duaları, tesbih ve tehlil kelimelerini söylemelerinde ve Hazreti Peygamber’e salat ve selam getirmelerinde hiçbir mahsur yoktur.

Mescide Girmek

Hayız, nifas veya cünüp halinde bulunan kimselerin bu halleri üzerinden kalkmadan mescide girmeleri haramdır. Ancak vahşi hayvan, tehlikeli kişilerin zarar vermesi, şiddetli soğuk gibi tehlikelerin zuhur etmesi durumunda mescidde durmasında bir beis yoktur. Bu durumla karşılaşanlar için evla olan, mescide tazim ederek teyemmüm etmektir.

Tavaf Etmek

Tavaf müstakil bir ibadet olup abdestli yapılması vacip/şarttır. Bu nedenle hayız ve nifas halindeki kadının veya cünüp olan kadın ve erkeğin Kabe-i Muazzama’yı tavaf etmeleri de haramdır. Özel günlerindeki kadının tavafı ile ilgili rivayetlerden biri şöyledir: Hz. Aişe diyor ki:

“Rasulullah ile birlikte haccetmek için yola çıkmıştık. Harem-i Şerif’e gelince ben adet görmeye başladım. Bu halimle haccedemeyeceğim diye ağlıyordum. Hz. Peygamber yanıma geldiğinde ağladığımı gördü ve sordu. Ben, ‘Herhalde bu yıl hac yapamayacağım’ dedim. Bana, ‘Sen adet mi görüyorsun?’ dedi. ‘Evet’ cevabımı duyunca, ‘Bu hal Allah’ın kadınlar için yazdığı bir kaderdir. Merak etme, sen hacıların yaptığı şekilde bütün hac eylemlerini yap, ancak temizleninceye kadar Kabe’yi tavaf etme’ buyurdu.” (Buhari, Hayz, 1, 7, Hac, 71)

Hayız ve Nifasla İlgili Bazı Meseleler

Adet ve lohusalık kanamasının az da olsa görülmesi ile cinsel ilişki yasağı başlar. Hayız ve nifas halinde olan kadının kocası ile cinsi münasebette bulunması da haramdır. Bu halde yapılan bir cinsi birleşme büyük günahlardan sayılmıştır. Bu halde temasta bulunulmaması hakkında ayet-i kerimede şöyle buyurulmuştur:

“Sana kadınların ay halini sorarlar. De ki: ‘O bir ezadır (rahatsızlıktır). Ay halinde kadınlardan uzak durun. Temizleninceye kadar onlara yaklaşmayın. Temizlendikleri vakit, Allah’ın size emrettiği yerden onlara yaklaşın. Şüphesiz Allah çok tövbe edenleri sever, çok temizlenenleri sever.” (Bakara, 222)

- Hayızlı veya cünüp olanın kabir ziyareti yapmasında bir beis yoktur. Ancak temiz haldeyken yapması daha evla görülmüştür.

- Hanımların bu özel günlerinde yapılması yanlış olarak bilinen tırnak kesimi, saç ve tüy temizliğinin gerçekleştirilmesinde sakınca yoktur. Ancak kanama kesildikten sonra yıkanmadan saç ve tırnak kesilmesi tenzihen mekruhtur.

- Hayız ve nifas halindeki kadın hayvan kesebilir ve kestiği de yenir.

- Adet halindeki kadını boşamak haramdır ancak geçerlidir. Bu durumdaki boşama sünnete uygun olmayan bid’at bir boşama şeklidir.

Yusuf Yakubov