Eid al-Adha – Kurban bayramı

Eid al-Adha – Kurban bayramı, her Müslüman için en önemli ve beklenen iki kutsal günden biridir. Kurban bayramı Hicri yılının son ayının on gününe denk gelmektedir. Bu günü ve takip eden üç gün, yani “teşrik” günleri olarak tanımlanan 11, 12 ve 13.günleri tüm dünya Müslümanları Yüce Allah’a O’nun sayısız nimetleri için şükür ve sevinç göstererek, ayrıca bu sevinci diğer insanların kalplerine yayarak geçirmeye çabalarlar. Bu günde her müminin akraba ve tanıdıklarını ziyaret etmeleri, misafir kabul etmeleri, bayramlaşmaları, sadaka dağıtmaları, muhtaç olan herkese ilgi göstermeleri için oruç tutulmaz.

Bayram günü öncesinde gün batımından itibaren teşrikin son gününün akşam namazına kadar, yani ayın 13.gününde Müslümanlar tüm evler ve camilerde, avlularda, çarşılar ve meydanlarda yüksek sesle (kadınlar kısık sesle) (Allah’ın yüceliğini, ululuğunu ifade etmek için) tekbir getirirler: «Allahu ekber Allahu ekber, La ilahe illallahu vallahu ekber. Allahu ekber velillahi lhamd” (üç kere).  Allahu ekber Allahu ekber Allahu ekber kabira velhamdulillahi kasiran vesubhanallahi bukratan ve esila, La ilahe illallahu vallahu ekber. Allahu ekber velillahi’lhamd”.

Bayramın birinci gününden önceki gece ibadetle geçirilmelidir. Bu gece Yüce Allah kullarının dualarına karşılık verir. Allah Resulü şöyle buyurmuştur: “Kim ki Ramazan bayramı ve Kurban bayramı gecesinde uyumadan Yüce Allah’a ibadet ederse, diğer insanların kalpleri dertlenirken, onun kalbinden dert uzak olur” buyurmuştur (İbn Madja, Tabarani).

Tüm gece ibadetle geçirilemediği takdirde, bunlar gecenin son çeyreğinde yapılması veya camide (cemaatle birlikte) toplu gece ve sabah namazının kılınması hayırlı olacaktır. Gece yarısından bayram namazına kadar gusül (boy) abdesti alınmalıdır. Şöyle niyet edilmelidir “Allah rızası için gusül abdesti almaya niyetlendim” saç ve tırnaklar kesilmeli, yani kişisel temizlik yapılmalıdır. Sabah temiz kıyafetler (mümkün ise, yeni, beyaz renk) giyerek, kokular sürerek bayram namazı için camiye gidilmelidir. Bayram namazı güneş doğduktan 15-20 dakika sonra başlar ve öğlene kadar devam eder.

Bayram Namazı

Bayram nazamı Ramazan bayramındaki gibi iki rekat kılınır. “Niyet ettim Allah rızası için iki rekat Kurban (veya Ramazan) Bayramı namazını kılmaya...” şeklinde niyet edilir. Bu şekilde niyet ederek, iki rekat namaz kılan kişinin namazı kabul olur ve sünneti yerine getirmiş sayılacaktır. Bunun yılda bir kere olmasından dolayı, bu sünnetin en iyi şekilde, camide cemaatle kılınması gerekmektedir. Bayram namazı öncesinde “Allahu Ekber” diyerek aynı zamanda içten “Niyet ettim Allah rızası için iki rekat Kurban Bayramı namazını kılmaya...” diye niyet edilir. Daha sonra Şafii olup bilenler “Veccehtu” duasını okur. Bunu takiben birinci rekâtta 7 kez “Allahu Ekber” diyerek eller kulak seviyesine kadar kaldırılır. Sonuncusu hariç her “Allahu Ekber” sonrası “Sübhanellahi velhamdu lillalahi ve La ilahe illallahu vallahu ekber” denilir. Son “Allahu Ekber” sonrası Fatiha suresi okunur. İkinci rekatta “Allahu Ekber” 5 kez okunur. Bayram namazı sonrası imam bayram hutbesini okur – bayramla ilgili açıklamalar yapar, kurban kesmenin şartlarını anlatır. Kurban bayramı günü kurban kesilir ve eti ihtiyaç duyanlara dağıtılır. Akrabalar, komşular, arkadaşlar, diğer Müslümanlar ziyaret edilir, akrabaların mezar ziyaretleri yapılır, misafir kabul edilir, bayramlaşırlar, bayram sevinci ve neşesini paylaşırlar.

Kurban İbadeti

Kurban bayramında veya müteakip üç günde kurban kesilmesi Peygamber Efendimizin özellikle dikkat çektiği önemli bir sünnettir yani süneti müekkededir. Allahu Teala yüce Kuran-i Kerim’de şöyle buyurmuştur: “Rabbin için namaz kıl, kurban kes” (Kevser suresi, 2.ayet). Allah’ın Resülü yüce hadisinde “Kurban bayramı günlerinde Allah’a karşı en hayırlı amel, kurban edilen hayvanının kanının akıtılmasıdır. Hakikatte bu hayvan boynuzu, toynağı ve postuyla (yapılan ibadetin canlı şahidi olarak) kıyamet günü gelecektir. Ve onun kanı henüz yere düşmeden Tanrı’nın önünde yüceltilecektir.” (al-Hakim, ibn Madja, at-Tirmizi).

Şayet bir insan “Bu sene kurban kesmeyi vaat ediyorum” veya “Allah benim yakınıma şifa verirse, kurban kesmeyi vaat ediyorum” dediyse, o yıl içerisinde kurban kesmesi onun için zorunlu olacaktır. Ayrıca bir insan “Bu koyunu kurbanlık olarak bırakıyorum” veya “Bu benim kurbanlık hayvanım” sözleriyle sürüsündeki bir koyuna işaret eder ise, kurban kesme günü geldiğinde, belirtilen hayvanın kurban kesmek için yetersiz olmasına (tüm şartları karşılamamasına) rağmen, sözünü yerine getirmekle yükümlü olacaktır.

Hanefi mezhebine göre kurban kesilmesi, kendi yerleşkesinde bulunan ve zekat verilmesi zorunlu mülke sahip insanlar için mecburidir. Kurban olarak deve, inek (boğa), koyun veya keçi kullanılabilir (diğer hayvanlar uygun değildir). Tercih sıralamaya göre yapılmalıdır. Bununla birlikte deve ve inek yedi kişi için, koyun ve keçi ise sadece bir kişi için kesilebilir.

Bir ailede kurban kesiliyor ise, sevabı tüm aile için geçerlidir. Bir erkeğin, kurban kesme usulünü bilmesi ve becerebilmesi şartıyla, kurbanı kendi elleriyle evinde, ailesinin önünde kesmesi en faziletlisidir. Peygamber Efendimiz adadığı yüz devenin 63’nü kendi elleriyle kesmiş, kalanlarını kesmek için de ashabı kiramı görevlendirmiştir. Şayet kişi bu şartları yerine getirecek bilgiye sahip değilse, kurban kesme usulünü bilen birine vekâlet vermesi, kendisinin ise yanında bulunması gerekir..

ADİL İBRAGİMOV