TEYEMMÜM II
TEYEMMÜM II
Teyemmümün Şartları
1. Hayız, nifas, abdestsizlik gibi teyemmüme mani durumların sona ermesi, devam ediyor olmaması gerekir.
2. Suya mani olan yağ, boya, yapışkan gibi maddelerin teyemmüm edilecek uzuvlarda bulunmaması abdestte olduğu gibi teyemmümde de gereklidir.
3. Toprak temiz olmalıdır.
Teyemmümün sahih olabilmesi için teyemmüm yapılacak yerin temiz ve yeryüzü parçası (toprak cinsinden) olması gerekir. Ebu Hanife’ye ve İmam Muhammed’e göre toprak, taş, kum, tuğla, kiremit, mermer gibi yer cinsinden olan her şeyle teyemmüm yapılabilir. Yanınca kül olan odun, ot ve benzeri şeylerle ateşte yumuşatılıp eritilebilen demir, bakır, tunç, cam, altın, gümüş ve benzerleri yer/toprak cinsi değildirler. Bunlarla teyemmüm yapılamaz.
Toprak cinsinden olan bir testi ile teyemmüm yapılabilir. Ancak testinin üzeri toprak cinsinden olmayan bir şeyle boyanmış veya kaplanmışsa teyemmüm yapılmaz. Fayans ve mermerler de böyledir, üzerlerinde taşıdıkları toprak vasfını kaplayacak bir madde olmadığı müddetçe bunlarla teyemmüm sahihtir.
TEYEMMÜMÜN FARZLARI
Niyet Etmek
Abdest ve gusülde niyet sünnet iken teyemmümde farzdır. Niyet edilmeden yapılan teyemmüm geçerli olmaz. Niyetin teyemmümde farz olması, onun suyun yerine bedel bir şekilde toprakla yapılıyor olmasındandır. Teyemmümde niyet, eli teyemmüm yapılacak şeye vurma esnasında yapılır.
Teyemmüm hem abdest hem de gusül yerine geçen hükmi temizlik olduğu için kişinin hangi sebeple teyemmüm ettiğini niyetiyle belirlemesi gerekir. Buna göre kişi, ellerini toprağa koyarken cünüplükten kurtulmak, hayız ve nifas halinden çıkmak veya namaz kılmak, abdestsiz yapılması caiz olmayan başka bir ibadeti yerine getirmek maksadıyla niyet etmelidir.
Yüzü Mesh Etmek
Eller toprağa hafifçe değdirilerek yüz mesh edilir.
Kolları Dirseklerle Birlikte Mesh Etmek
Eller toprağa hafifçe değdirilerek kollar dirseklerle beraber mesh edilir.
Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Teyemmümde ayrıca avuçların mesh edilmesi gerekmez. Çünkü eller toprağa sürülmek suretiyle mesh edilmiş sayılır.
Bunlardan başka dikkat edilmesi gereken bazı hususlar şunlardır:
- Teyemmümde mesh edilecek azaların her tarafı mesh edilmelidir.
Eller toprağa sürüldükten sonra mesh edilecek uzvun her yerinin mesh edilmesi gerekir. Dolayısıyla, meshi engelleyen yüzük vb. şeylerin çıkarılması gerekir.
- Elin tamamıyla veya büyük kısmıyla mesh edilmelidir. İki parmakla yapılan mesh, caiz değildir. Hatta kişi iki parmağıyla tekrarlayarak uzvun her tarafını mesh etse bile bu geçerli değildir.
- Aynı yer için bile olsa avuç içiyle iki vuruş yapılmalıdır. Ellerin ilk kez toprağa vurulması yüz için, ikinci kez vurulması ise el ve kollar içindir. Toprağın vücuda değmesi teyemmüm niyetiyle olması halinde iki vuruş yerine geçer.
-İki kişinin aynı zamanda ve aynı yerde teyemmüm etmesi caizdir. Bir adamın aynı yerden tekrar tekrar teyemmüm etmesi de caizdir. Kendisinden teyemmüm alınan şey müstamel (kullanılmış) sayılmaz. Yani aynı yerden teyemmüm almakla toprak hükmen kirlenmiş sayılmaz. Teyemmüm edilebilen şeyler üzerinde defalarca teyemmüm alınabilir. Dolayısıyla kiremit gibi bir şey üzerinden istenildiği kadar teyemmüm yapılabilir.
Teyemmümün Sünnetleri
1. Başında besmele çekmek,
2. Sıralamaya riayet etmek, yani önce yüzü sonra kolları mesh etmek,
3. Hareketleri peş peşe yapmak, ara vermemek,
4. Elleri toprağa koyunca önce ileri hareket ettirmek, sonra geri doğru sürtmek, toprağın parmak aralarına girmesini sağlamak,
5. Elleri silkelemek,
6. Parmak aralarını açık tutmak.
Teyemmümün Yapılışı
Önce besmele çekilip abdestsizlikten veya cünüplükten temizlenmek için niyet edilir. Sonra iki el, parmakları açık durumda bir toprağa veya toprak cinsinden bir yere vurulup ileri geri çekilir. Eğer eller fazla tozlanmışsa, eller yan yana getirilerek hafifçe birbirine vurulur, tozlar silkildikten sonra ellerin içiyle yüzün tamamı bir kere mesh edilir. Eller tekrar toprak veya toprak cinsi bir yere sürülür, toz tutarlarsa yine silkilir, daha sonra sol elin içi ile sağ kol -dirseği ile birlikte- mesh edilir; sonra da sağ elin içiyle sol kol aynı şekilde mesh edilir. Teyemmüm eden kimsenin, bir darp ile (ellerini toprağa bir defa vurarak) hem yüzünü hem ellerini ve kollarını mesh etmesi caiz olmaz. Bu teyemmüm geçersiz sayılır. Namaz vakti girmeden teyemmüm edilmesi caizdir. Su bulunmadığı, mazeret hali kalkmadığı sürece bir kimse yaptığı teyemmümle dilediği kadar farz ve nafile namaz kılabilir. Bu, Hanefi mezhebinin görüşüdür. Hanefi mezhebi dışındaki üç mezhebe göre teyemmümün geçerli olabilmesi için namaz vaktinin girmiş olması gerekir ve bir teyemmümle birden fazla farz namaz kılınamaz. Teyemmüm üstüne teyemmüm etmek sevap değildir.
Teyemmümü Bozan Durumlar
1. Abdesti bozan ve guslü gerektiren durumlar teyemmümü de bozar. Çünkü teyemmüm bu ikisine bedeldir. Cünüp olan kimse teyemmüm yaptıktan sonra kendisinde abdesti bozan bir durum meydana gelse, yalnız abdesti bozulmuş olur. Cünüplük hali geri gelmez.
2. Hastalığın, tehlikenin, şiddetli soğuğun geçmesi; suyu elde edecek araç ve gerecin artık temin edilebiliyor olması teyemmümü bozar.
3. Yeterli miktarda olan suyu kullanmaya gücün yetmesi teyemmümü bozar.
4. Yaptığı teyemmümle namaz kılan kimsenin namaz esnasında suyu görmesi, su bulması teyemmümü bozar. Su, namaz teyemmümle kılındıktan sonra bulunursa, vakit çıkmamış bile olsa kılınan bu namazın iadesi gerekmez. Namaz vakti çıktıktan sonra ise iadenin gerekmediğinde görüş birliği vardır.
5. Abdest alırken bazı azalarını yıkadıktan sonra, abdesti bozan herhangi bir şey kendisinden sadır olan kişinin abdestini baştan alması gerektiği gibi henüz teyemmüm tamamlanmadan abdesti bozan durumlardan biri kendisinde sadır olan kişinin de baştan teyemmüm alması gerekir.
