KİBİR

İnsanın kendini sevmesi, yaratılışında olan bir durumdur. Bu da kendini beğenmeye ve sevmeye sevk eder. Kendini beğenmekten de; Allah Teâlâ’nın kullarına kibirlenme, böbürlenme, onları hor görme ve küçümseme meydana gelir. Her kimde insanları hor görürse, onların haklarını tanımaz, onlara saygı duymaz, onlar hakkında söz ve sorumluluk gözetmez.

Kibrin Şeytanı Helâk Etmesi

Şeytan kendini beğenmesi ve, “Ben ateşten yaratıldım, Âdem’den daha hayırlıyım” deyip kibirlenmesi sebebiyle helâk olmuştur. Bundan dolayı bir kulun imansız ölmesinin en kuvvetli alametlerinden biri, kendi beldesindeki hiçbir âlim ve salihi beğenmemesidir. Bunu yaparak bütün mahlûkatın bereketinden mahrum kalır ve onlardan kendisine hiçbir yardım ulaşmaz. Bunun doğruluğu, insanın, ‘İlmiyle amel eden bir âlim kalmadı, bu memlekette Salihlerden hiç kimse kalmadı’ gibi sözler söylemesidir. Bu, aslında onun insanlarda tecelli eden sıfatıdır. Allah’tan âfiyet dileriz. Şu sözü söyleyen ne kadar doğru söylemiş:          “Din kardeşlerini ancak tümüyle kusurlu olan kimse kusurlu görür.”

Kibri Gidermenin İlacı

Bu hastalık, kişinin kendisini beğenmesinden meydana gelince, Allah Teâlâ, Kur’ân-ı Kerîm’de bu hastalığın hemen ardından onu kökünden kazıyacak ilacı zikretti. Dolayısıyla insanın zayıflığını ve âcizliğini hatırlaması, kendini beğenme hastalığına daha faydalıdır.

Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

“Yeryüzünde böbürlenerek dolaşma. Çünkü sen ne yeri yarabilir ne de dağlarla ululuk yarışına girebilirsin” (İsrâ 17/37).

Buradaki yasaktan maksat, kibirlenip böbürlenerek yürümemektir. Allah Teâlâ’nın “Çünkü sen yeri yaramazsın” sözü, “Sen yere sert basmak suretiyle yerde bir yarık ve delik meydana getiremezsin” anlamındadır. Aynı şekilde Allah Teâlâ’nın “dağlarla ululuk yarışına giremezsin” sözü, “Sen başını dik tutarak, dağlarla ululuk yarışına giremezsin” anlamındadır. Başı dik tutmaktan maksat, kibirli kişinin kasıla kasıla başını dik tutarak kibirle yürümesidir. Bu ifade kibirli olan kimseyi alaya almaktır. Ayrıca kibrin sade bir ahmaklık olduğuna dair bir delildir. İnsan kibirlenip böbürlenerek bir fayda elde edemez. Ayrıca kibir Allah Teâlâ’nın âyette yasakladığı on hasletin onuncusudur. Çünkü böbürlenerek yürümek kibirdendir.

Bir hadiste Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur:

“Her kim kendini büyük görürse ve yürüyüşünde böbürlenirse Allah’ın gazabına maruz kalarak huzuruna çıkar.”

Şeyh Ahmad Haci Efendi