Kəskin zehni və möhkəm yaddaşı ömür boyu necə qorumaq olar? Praktik məsləhətlər
Bəzi insanlar ahıl yaşa çatdıqda yaddaşlarını itirmək ehtimalından narahat olmağa başlayırlar. Lakin onlar uzun illər ərzində zehni aydınlığı və güclü yaddaşı qorumağın bir yolunun olduğunu unudurlar. Bu yol Uca Allahın əmrlərinə əməl etmək, insanın özü və ətraf aləmlə ahəngdar həyat sürməsidir. Biz tez-tez görürük ki, nənə və babalarımız yaşlı olmalarına baxmayaraq, müdrikliklərini qoruyur və güclü yaddaşa malik olurlar. Hətta 90 yaşlarında belə, vaxtilə əzbərlədikləri Quran ayələrini asanlıqla xatırlayırlar.
Təəssüf ki, yaşlı insanların çoxu görmə qabiliyyətini itirir və onlar üçün kitab oxumaq çətinləşir. Buna görə də əvvəllər əzbərlədikləri Quran ayələrini sevinclə xatırlayır və unutmamaq üçün onları ucadan oxuyurlar. Bu ayələr onlar üçün əvəzsiz bir xəzinəyə çevrilir.
Belə insanların həyatını təhlil etdikdə, onların ahıl yaşlarda tez-tez rast gəlinən yaddaş problemlərindən, qocalıqla əlaqəli əqli zəifləmədən və ya Alsheymer xəstəliyindən uzaq qalmasına nələrin kömək etdiyini anlamaq mümkündür. Hər şeydən əvvəl, bu insanlar səmimi mömin olduqları üçün xeyirxah və şən olurlar. Onlar stresin öhdəsindən gəlməyi bacarır, hətta görmə qabiliyyətinin itirilməsi, eşitmənin zəifləməsi və ya orqanizmin digər funksiyalarının tədricən zəifləməsi kimi çətinliklərlə qarşılaşdıqda belə, ümidsizliyə qapılmırlar.
Narahatlıq və qayğı keçirdikləri anlarda Allaha üz tuturlar: Allahı zikr edir, Quran oxuyur və bunlarda təsəlli tapırlar. Çox vaxt gecələrini təhəccüd namazı ilə keçirirlər. Bütün bunlar çətinliklər və uğursuzluqlar qarşısında belə nikbin qalmalarına kömək edir. Onlar Allaha qarşı nankorluq etmir, yardıma ehtiyacı olan insanlara kömək etməyə həmişə hazır olurlar.
Bu insanlar kiçik yaşlarından Uca Allahın buyurduğu bütün dini vəzifələrə ciddi şəkildə əməl ediblər. Fərz namazlarını vaxtında qılıb, heç bir orucu buraxmayıblar. Bundan əlavə, müstəhəb oruclar da tutublar. Alimlərin fikrincə, bu, damarların sağlamlığının qorunmasına və onlarda xolesterinin toplanmasının qarşısının alınmasına kömək edə bilər.
Gördüyümüz kimi, beyni müntəzəm məşq etdirməklə, sağlam həyat tərzi sürməklə və düzgün qidalanmaqla ömür boyu kəskin yaddaşı və aydın təfəkkürü qorumaq mümkündür. Gəlin, zehni qabiliyyətləri və yaddaşı uzun illər ərzində qorumağa kömək edən praktik məsləhətlərlə tanış olaq.
1. Beyninizi məşq etdirin
Zehni tapşırıqları həll edin: krossvordlar, tapmacalar və məntiqi oyunlarla məşğul olun. Həmişə yeni biliklər öyrənməyə çalışın: müxtəlif dilləri, musiqi alətlərində ifa etməyi, yeni peşələri və ya hobbiləri mənimsəyin. Mürəkkəb kitablar oxuyun: klassik əsərlər və elmi ədəbiyyat beyninizi təhlil aparmağa sövq edir. Zehindən hesablamağı məşq edin: sadə hesablamalar zamanı kalkulyatordan istifadə etməkdən çəkinin.
2. Fiziki fəallıq
Gəzinti, qaçış və üzgüçülük kimi kardio məşqləri beyində qan dövranının yaxşılaşmasına kömək edir. Güc məşqləri idrak pozuntuları riskini azaldır. Gimnastika və dartınma hərəkətləri isə yaddaşa mənfi təsir göstərə bilən stressi azaltmağa kömək edir.
Hər gün səhər idmanı etmək, başı, ayaqları və bütün bədəni özünüz masaj etmək təkcə fiziki sağlamlığı möhkəmləndirmir, həm də yaddaşın kəskinliyini qorumağa kömək edir. Lakin insan fiziki əməklə məşğul olur, açıq havada və günəş altında çox vaxt keçirirsə, səhər idmanı etmədən də kifayət qədər fiziki fəallıq əldə edə bilər.
3. Düzgün qidalanma
Omeqa-3: yağlı balıqlar, kətan yağı və qoz neyronların quruluşunda mühüm rol oynayan maddələrlə zəngindir. Antioksidantlar: giləmeyvələr, tünd şokolad və yaşıl çay beyni yaşlanmanın təsirlərindən qorumağa kömək edir. B qrupu vitaminləri: qaraciyər, yumurta və göyərti sinir sisteminin fəaliyyətini dəstəkləyir.
Ekoloji cəhətdən təmiz ərazidə yaşamaq və kimyəvi maddələrlə işlənməmiş şəxsi bağda yetişdirilən məhsullardan istifadə etmək də sağlamlığın və zehni aydınlığın qorunmasına kömək edə bilər.
Məqalədə tövsiyə olunur ki, mağazadan yalnız duz və quru meyvələr alınsın, çörək isə evdə tam taxıl unundan, mayasız hazırlansın.
İnsanın doğulduğu və yaşadığı ərazidə yetişən meyvələri qida rasionuna tez-tez daxil etməsi məsləhət görülür. Bu meyvələri həm təzə, həm də qurudulmuş halda yemək olar. Xüsusilə qaysıya diqqət yetirmək lazımdır. Hətta xalq təbabətinə ehtiyatla yanaşan bəzi həkimlər belə, quru əriklərin beyni yaşla əlaqəli dəyişikliklərdən və əqli zəifləmədən qorumağa kömək edə biləcəyini qəbul edirlər.
Hər gün quru ərikdən hazırlanmış faydalı kompot içmək də xüsusilə xeyirli hesab olunur. Tərkibindəki fosfor, kalium və maqnezium sayəsində quru ərik beyin damarlarına müsbət təsir göstərə bilər. Yaddaşı yaxşılaşdırmaq üçün gündə 50 qram quru ərik yemək tövsiyə edilir.
4. Sağlam yuxu
Yaddaşın möhkəmlənməsi üçün hər gün 7–8 saat yatmaq vacibdir. Yuxu rejiminə riayət etmək, hər gün eyni vaxtda yatıb eyni vaxtda oyanmaq xüsusilə əhəmiyyətlidir. Yataq otağının qaranlıq olması və yatmazdan əvvəl elektron cihazlardan istifadə etməmək yuxunun keyfiyyətini yaxşılaşdırır.
5. Sosial fəallıq
Ağıllı və maraqlı insanlarla ünsiyyət beyin fəaliyyətini stimullaşdırır. Müzakirələrdə iştirak etmək və başqaları ilə birlikdə yeni biliklər öyrənmək idrak qabiliyyətlərinin qorunmasına kömək edir. Könüllü fəaliyyətlərdə iştirak etmək və başqalarına yardım göstərmək demensiya riskinin azalması ilə əlaqələndirilir.
6. Stressin idarə edilməsi
Meditasiya və nəfəs məşqləri kortizolun — stress hormonu səviyyəsinin azalmasına kömək edir. Rəsm çəkmək, yazı yazmaq və musiqi ilə məşğul olmaq kimi hobbilər və yaradıcı fəaliyyətlər narahatlığı azaldır.nTəbiət qoynunda gəzintilər diqqəti və fikri cəmləmək qabiliyyətini bərpa etməyə kömək edir.
7. Zərərli vərdişlərdən imtina
Alkoqol və siqaret istifadəsi neyronların zədələnməsini sürətləndirə bilər. Həddindən artıq şəkər qəbulu və tez hazırlanan, qida dəyəri aşağı olan məhsullarla qidalanmaq da idrak qabiliyyətlərinə mənfi təsir göstərə bilər.
8. Yaddaşı yaxşılaşdıran üsullar
Assosiasiya üsulu: yeni məlumatları artıq bildiyiniz məlumatlarla əlaqələndirin.
Yaddaş sarayı (lokuslar üsulu): yadda saxlamaq istədiyiniz məlumatları tanış bir məkanla əlaqələndirərək zehninizdə canlandırın.
Fasilələrlə təkrar: məlumatları müəyyən edilmiş intervallarla təkrarlayın. Bu üsul onların uzun müddət yadda qalmasına kömək edir.
9. Müntəzəm tibbi müayinələr
Qan təzyiqinizi, şəkər və xolesterin səviyyənizi nəzarətdə saxlayın. Bu göstəricilərin normadan kənara çıxması beyin damarlarına zərər verə bilər.
Qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətini və hormonal göstəriciləri də yoxlatdırın.
10. Nikbinlik və öyrənməyə həvəs
Müsbət düşüncə tərzi və həyata nikbin yanaşma sağlamlığın qorunmasına kömək edir. Həyata maraq göstərmək, yeni biliklər öyrənmək və zehni fəallığı davam etdirmək beyində yeni sinir əlaqələrinin yaranmasını stimullaşdırır.
Beynin qayğısına nə qədər tez qalmağa başlasanız, o, bir o qədər uzun müddət məhsuldar fəaliyyət göstərə bilər və zehniniz öz kəskinliyini qoruyar.
Əsas məsələ müntəzəmlik və məşqlərin müxtəlifliyidir!
