Әli ibn Әbi Tаlib Pеyğәmbәri ﷺ tәsvir еdir

Әli ibn Әbi Tаlib Pеyğәmbәri ﷺ tәsvir еdir

İbn Həcər əl-Heytəmi «Ən-ni‘mətül-kübra» kitabında yazır ki, Əbu Hüreyrə rəvayət etmişdir: «Mən Əli ibn Əbi Talibdən Muhəmməd Peyğəmbərin keyfiyyətləri (vəsfləri) haqqında soruşdum, o isə belə buyurdu: “O, aləmlərin Rəbbinin elçisi, nur saçan möminlərin öndəri, bütün peyğəmbər və rəsulların ağasıdır. O, hələ Adəm su ilə palçıq arasında (yaradılış mərhələsində) olarkən peyğəmbər idi.

 

O, möminlərə qarşı rəhmli, günahkar müsəlmanlar üçün şəfaət edən, Uca Allah tərəfindən bütün yaradılmışlara elçi olaraq göndərilən, Cənnətdəki "Hovz" bulağının sahibi, xüsusi "Məqam-ı Mahmud" dərəcəsinin və "Livaul-həmd" (Həmd bayrağı) sancağının sahibi, Qiyamət günü ən böyük şəfaət (Şəfaəti-Kubra) səlahiyyəti verilmiş, Haşimilər nəslindən olan imam, Qureyşlilərdən olan elçi, müqəddəs Hərəm torpağının peyğəmbəri, Məkkəli, Mədinəli, bəşər övladıdır. Onun soyu Nizar şaxəsindən gəlir, mənşəyi İbrahimə söykənir, İsmayılın nəslindəndir. O, mübarək bədənə sahibdir, bədirlənmiş ay kimi nur saçır, ərəb dilində danışır, qəlbi mərhəmət dolu olan, Hicaz torpağında doğulan, insanlara və cinlərə göndərilən elçidir. Boyu nə çox uca, nə də çox qısa idi; rəngi ağ və qırmızıya çalan (nurani) idi.

Onun burnu çox gözəl, gözləri qara, iri və cazibədardır. Alnı nurlu, qaşları mükəmməldir. Gözləri (təbii) sürməli, çiyinləri və ovucları genişdir. O, gözəl bədən quruluşu və boy-buxunu ilə fərqlənən, mərhəmət Peyğəmbəri, diqqətli və qayğıkeş, öz ümmətinə şəfaət edəndir. (Həqiqətləri) aydın izah edən, bəlağətli (natiq), tərindən xoş ətir gələn, olduqca hörmətli, həm əxlaqı, həm də zahiri görünüşü kamil olandır. Gözləri iti görən, kəlamı xoş və nəzakətli, rastlaşdığı hər kəsə birinci salam verən, İslamın dayağı, ən dərin biliklərə sahib hökmdar, Allahın Rəsulu, haram buyurulmuş yenilikləri (bidətləri) məhv edən, Şəriəti yayan, əvvəlki şəriətlərin hökmünü ləğv edən (nəsx edən), İslamı bir çox ölkələrə yayan, ən həyalı, səxavətli ruh sahibi, (Allah qorxusundan) daim gözüyaşlı olan, Allahı çox zikr edən, göylərin əmini (etibarlı elçisi), sirləri yaymayan, peyğəmbərlərin möhürü (yer üzündə peyğəmbərliyi tamamlayan) və insanların ən comərdidir.

Allahın əmrlərini yerinə yetirən və yayan, Uca Allahın əhdinə (vədinə) sadiq qalan, hər işdə Allahın razılığını qazanmağa çalışan, Uca Allah tərəfindən qələbə ilə mükafatlandırılan, eyibləri örtən, xətaları bağışlayan, nəfsinin istəklərinə tabe olmayan, bəlalardan şikayət etməyən (səbirli), oruc tutan, gecələri Allaha ibadətlə canlandıran, xeyirxah və yaxşı insanlara kömək edən, əl verib görüşdükdə əllərinin xüsusi yumşaqlığı hiss olunan, hər şeyi ədalətlə bölüşdürən və hamıdan çox xeyir işlər görəndir.

Döyüşdə cəsarəti və şücaəti ilə seçilən, az gülən, lakin çox təbəssüm edən, dünya malına və zövqlərinə meyl etməyən, doğru sözlü, möhkəm ağıllı, (günahlardan) qorunmuş nəfsə sahib, qara saçlı, ən xoş qoxu saçan və ən səxavətli olandır.

Onunla əl verib görüşən kəsin əlindən üç gün ərzində Firdovsi-əlanın (Cənnətin) xoş ətri gələrdi. Onu məscidin həyətində oturmuş görəndə, bədirlənmiş ay kimi nur saçardı. Alnı sirli peyğəmbərlik nuru ilə parlayır, üzü çox gözəldir, danışarkən dodaqlarından nur saçılır, kürək sümüklərinin arasında isə peyğəmbərlik möhürü vardır. Yer üzündə adı Muhəmməddir (yəni ən çox təriflənən), çünki onu Uca Allahın Özü və mələkləri tərifləmişdir

Onun adı Nəzirdir (xəbərdar edən), çünki günahkarları Cəhənnəm əzabından xəbərdar edib çəkindirir; Bəşirdir (müjdələyən), çünki möminləri qarşıdakı Cənnət xəbəri ilə müjdələyir. O, ümmətin çırağıdır; Uca Allahın onu (ümməti barəsində) razı salacağına söz verdiyi şəxsdir; Quranın nazil edildiyi, İslamı yayan, ümmətə doğru yolu göstərən və bu fani dünyanı tərk edənə qədər ömrünün sonuna qədər Rəbbinə ibadət edən kəsdir» (s. 34-38).

 

Qeydlər

  1. Muhəmməd Peyğəmbərin ﷺ fəzilətləri və onun digər peyğəmbərlərdən üstünlüyü haqqında oxuduqdan sonra, əsla digər peyğəmbərlərin (dərəcəcə) aşağı olduğu düşünülməməlidir. Qətiyyən belə deyil. Çünki bütün peyğəmbərlər Uca Allah qatında çox yüksək məqama sahib və çox əziz olan insanlardır. Onlardan bircəciyinin fəziləti ilə bu dünyada yaşayan bütün insanların (peyğəmbərlərdən başqa) fəziləti müqayisə oluna bilməz. Onların dərəcələrini yalnız Allah bilir. Biz onların hamısını sevməyə və onlara hörmət etməyə borcluyuq. Kim onlardan hər hansı birini alçaldarsa, həmin şəxs kafirdir və insanların ən ləyaqətsizi, ən şərlisidir.
  2. Əgər bir insan digərini tərifləyərsə və eyni adamı daha nüfuzlu, daha hörmətli ikinci bir şəxs də tərifləyərsə, onların tərifləri eyni səviyyədə olmaz. İndi düşünün, göyləri, yerləri və bütün məxluqatı yaradan, hər şeyə qadir olan Uca Allahın etdiyi kiçik bir tərif belə görən necə uca olmalıdır! Uca Allahın Öz nazil etdiyi şanlı Qurani-Kərimdə Muhəmməd Peyğəmbəri ﷺ neçə dəfə təriflədiyi barədə də düşünün. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, müsəlmanların arasında Peyğəmbərə qarşı heç bir sevgi hiss etməyən və sevimli peyğəmbərləri Muhəmmədi çox təriflədikləri üçün digər müsəlmanları qınayan bəzi insanlar peyda olur. Onlar dəlil kimi: "Xristianların İsanı həddindən artıq ucaltdığı kimi, siz də məni həddindən artıq ucaltmayın" hədisini gətirirlər. Bu cahil nadanlar heç cür anlamırlar ki, həmin hədisin mənası belədir: "Xristianların İsa Peyğəmbəri Allah və ya Allahın oğlu adlandıraraq ucaltdıqları kimi, məni ucaltmayın. Bundan başqa isə, məni istədiyiniz qədər və sonsuz dərəcədə tərifləyə bilərsiniz".

Məgər insanların Peyğəmbəri tərifləməsi Uca Allahın onu tərifləməsi ilə müqayisə oluna bilərmi?! Məgər xalq onun həqiqi əzəmətindən və ucalığından xəbərsiz olduğu halda, onu layiqincə tərifləyə bilərmi?! Həqiqətən, onun real əzəməti Uca Allahdan başqa heç kəsə məlum deyil. Buna görə də, insanlar Muhəmməd Peyğəmbəri nə qədər tərifləsələr də, onların tərifləri Uca Allahın tərifi yanında dənizlə müqayisədə bir damladan da kiçikdir.

«Şərhu silki-l-ayn» kitabında yazılır: «Əgər Muhəmməd Peyğəmbərin elmi, ağlı və mərifəti (tanıma qabiliyyəti) tərəziyə qoyulsa, onlar göylərdə və yerlərdə olanların (yəni bütün aləmlərin) cəmi elmindən, ağlından və mərifətindən üstün gələrdi. Eynilə, onun fəziləti və ucalığı da hər kəsdən və hər şeydən üstün olardı» (s. 23).

Muhəmməd Peyğəmbərin ﷺ fəzilətləri haqqında burada qeyd etdiklərimiz onun həqiqi ucalığı ilə müqayisədə dənizdən bir damla kimidir. Lakin yuxarıda sadalananlar da Uca Allahın bütün yaratdıqları arasında Muhəmməd Peyğəmbərin Onun ən əziz və ən sevimli qulu olduğunu anlamaq üçün kifayətdir. Allah ona və bütün peyğəmbərlərə salat və salam etsin!

Əziz dindaşlar! Sevgili peyğəmbərimiz Muhəmmədin ümmətindən olduğumuz üçün Uca Allahın bizə bəxş etdiyi nemətlərin böyüklüyü barədə düşünün. Hətta yaradılış anından Qiyamət gününə qədər bütün dünya Allaha şükür etsə belə, biz yenə də Yaradanın bizə verdiyi bu əvəzsiz nemətin şükrünü layiqincə əda edə bilmərik. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, biz ömrümüzü sevimli Peyğəmbərin bizə gətirdiyi İslama xidmət etmədən keçiririk. Biz televiziya vasitəsilə İslam düşmənlərinin ötürdüyü həqiqətə uyğun olmayan və ya əhəmiyyətsiz xəbərləri izləyir və dinləyirik, lakin Uca Allahın bizə verdiyi bu nemətlərə görə Ona şükür etmirik. Əgər bir azca ağlımız varsa, Peyğəmbərimizi sevməyə, onun hədislərini rəhbər tutmağa, onun sünnəsini olduğu kimi saf şəkildə qorumağa və icra etməyə, ona salat və salamlar gətirməyə nə qədər borclu olduğumuzu anlamalıyıq! İstirahətdə, yeməkdə və yuxuda tətbiq edilən bəzi məhdudiyyətlər (nəfsi tərbiyə etmək) buna kömək edir. Uca Allah bizə kömək olsun. Amin!

 

“Günəşin yeddi şüasI” kitabından götürülüb tərcümə olunub

Kuramuhəmməd HacI Ramazanov

2026-04-01 (Шаввал 1447 г.) №4.


İMAM, HAFİZ, GÖRKƏMLİ ALİM CƏLALƏDDİN ƏS-SÜYUTİ

İmam, hafiz, mühəddis, fəqih və görkəmli alim Cəlaləddin əs-Süyuti — tam adı ilə Cəlaləddin Əbu əl-Fəzl Əbdürrəhman ibn Kamaləddin ibn Əbu Bəkr ibn Muhəmməd əl-Xuzeyri əs-Süyuti əl-Misri əş-Şafii (Allah ona rəhmət etsin) hicrətin 849-cu ilində, Rəcəb ayının bazar...


УШАГЛАРА НАМАЗЫ СЕВДИРМӘЈИН 10 ҮСУЛУ

(Давамы. Башланғыҹы әввәлки нөмрәмиздә).   4. Визуaллaшдырын Ушaглaр визуaл (ҝөрмə илə бaғлы) мəлумaтлaры чox јaxшы мəнимсəјирлəр вə бу, oнлaры нaмaзa aлышдырмaгдa сизə көмəк eдə билəр. Нaмaз вaxтлaрынын гeјд oлундуғу рəнҝaрəнҝ бир пoстeр һaзырлaјын вə oну ҝөрүнəн бир јeрдəн aсын. Диҝəр...


ALLAH ELÇİSİNİN ﷺ XARİCİ GÖRKƏMİ, UCA ƏXLAQI VƏ GÖZƏL XARAKTERİ

(Dаvаmı. Bаşlаnğıcı әvvәlki nömrәmizdә).   16. Peyğəmbərin ﷺ yeməkdə və yuxuda mötədilliyi (ölçülü olması).   Hər kəs bilir ki, yeməkdə ifratçılıq və həddindən artıq yuxu — hətta Quranda və hədislərdə pislənilməsəydi belə — insanı...


SUALLARINIZ

Qürbətdə vəfat etmiş şəxsin cənazəsini başqa yerə aparmaq icazəlidirmi və onun vətəninə daşınması (nəqli) üçün vəsait toplayıb yardım etmək olarımı? İbn Həcər əl-Heytəmi özünün "Tuhfət əl-Muhtac" kitabında buyurmuşdur: "Cənazəni (vəfat etdiyi yerdən) başqa bir...


ТƏЈƏММҮМҮН РҮКУНЛAРЫ (ФƏРЗЛƏРИ)

(Давамы. Башланғыҹы әввәлки нөмрәмиздә).   Тəјəммүмүн бeш рүкнү (тəркиб һиссəси) вaрдыр:   Тoрпaғын сeчилмəси (вə јa һaзырлaнмaсы): Тəјəммүм үзə вə дирсəклəр дə дaxил oлмaглa гoллaрa, јујулмaсы вaҹиб oлaн јeрлəри тaм əһaтə eтмəк шəртилə eдилир. Гүсл aлмaг зəрурəти јaрaндыгдa дa...