Müsəlman qadınlarını niyə «əzilmiş qadınlar» hesab edirlər?
Mərhəmət, şəfqət və başqasının halına acımaq insanın, o cümlədən müsəlmanın əsas xüsusiyyətlərindəndir. Lakin müasir dünyada «zəhərli mərhəmət» adlandırılan bir anlayış meydana çıxıb. Bu zaman insanlara qeyri-adi və anlaşılmaz görünən həyat tərzinə, geyimə və şəxsi həyatdakı müəyyən məhdudiyyətlərə görə acıyırlar.
Belə zəhərli mərhəmət müsəlman qadınlarına münasibətdə tez-tez özünü göstərir. Guya onlar «hüquqsuz, təhsilsiz, şəxsi azadlığı olmayan, əzilmiş qadınlardır».
Lakin hər şey göründüyü kimi deyil. Təəssüf ki, həyat ideal deyil. Amma kim bizə onu ideal vəziyyətə yaxınlaşdırmağa mane olur? Yaxşı düşünsək, feminist düşüncələrin güclü olduğu ölkələrdə də bədbəxt qadınların sayı az deyil. Sadəcə, bu barədə həmişə danışılmır.
Geyim
Qeyri-müsəlman mühitində müsəlman qadınları haqqında söhbət gedəndə ən çox mübahisə doğuran məsələlərdən biri onların geyimidir. Nədənsə belə hesab olunur ki, aqressiv müsəlman kişilər qadınları zorla bu cür geyinməyə məcbur edirlər.
Halbuki hər bir müsəlman qadını bilir ki, hicab Uca Allahın əmridir. Onu geyinərkən də, çıxararkən də qadın bu ilahi əmrə əməl etmiş və ya onu pozmuş olur. Buna görə də atasının və ya ərinin onu hicablı, yaxud hicabsız görmək istəməsi ikinci dərəcəli məsələdir. Çünki İslamda kişi qadına görə tam məsuliyyət daşıyır.
Həmçinin hicab Əfqanıstan burqası, İran çadrı və ya ərəb abayasının eyni deyil. Hicab həm milli geyimin bir forması ola bilər, həm də tamamilə Avropa standartlarına uyğun tikilə bilər. Hətta müsəlman bölgələrinin özündə belə hicabın formaları qadının yaşadığı yerə və sosial vəziyyətinə görə xeyli fərqlənir.
Bundan əlavə, hicab yalnız evdən kənarda geyinilməsi tələb olunan geyim formasıdır. Evdə müsəlman qadını öz gözəllik anlayışına uyğun olaraq istədiyi kimi geyinə bilər.
Təhsil
Bir çox avropalılar, hətta avropalaşmış bəzi müsəlmanlar da müsəlman qadınının savadlı ola bilməyəcəyini, onun həyatının yalnız namaz qılmaqdan, uşaq böyütməkdən və mətbəxdə işləməkdən ibarət olduğunu düşünürlər. Bütün bunlar köhnəlmiş stereotiplərdən başqa bir şey deyil.
Əlbəttə, bir çox müsəlman bölgələrinin yoxsul ölkələrdə yerləşməsi səbəbindən aşağı sosial təbəqələrdən olan insanların təhsil almaq imkanları məhdud olur. Bu, həm qadınlara, həm də kişilərə aiddir. Onlar ailələrinə maddi dəstək göstərmək üçün erkən yaşlarından işləməyə məcbur qalırlar.
Lakin orta təbəqədən başlayaraq qızların təhsil alması daha arzuolunan hesab edilir. Çünki təhsilli gəlinin cəmiyyətdəki mövqeyi daha yüksək olur. Valideynlər də qızlarının gələcəyini düşünərək onları məktəbə göndərirlər.
Bununla belə, müsəlman qadını ilə avropalı qadının təhsil almaq məqsədlərinin ümumilikdə fərqləndiyini anlamaq lazımdır. Müsəlman qadını üçün əsas məqsəd nüfuzlu iş tapmaq və karyera qurmaq deyil. O, ətrafındakı insanlara daha çox fayda verməyə, bununla Uca Allahın razılığını qazanmağa, şəxsi inkişafına və övladlarının tərbiyəsinə imkan verən biliklər əldə etməyə üstünlük verir.
İşləmək
Müasir dünyada öz sahəsində uğurlu karyera quran və peşəkar mütəxəssislərə çevrilən çoxlu müsəlman qadınları yaşayır. Digər tərəfdən, bir çox müsəlman qadını ailəsini dolandırmaq üçün işləməyə məcburdur. Bu, əsasən kənd yerlərində və aşağı sosial təbəqələr arasında müşahidə olunur.
Lakin burada maraqlı bir məqam var: avropalı qadın işləməyi bacarmasa da, öz peşəsini sevməsə də, hətta özünü evdar qadın rolunda görsə belə, işləməyə məcbur qala bilər.
Avropa cəmiyyəti qadının işləmədən yaşaya bilməsi üçün qurulmayıb. İslamda isə qadın işləyib-işləməməkdə və nə qədər işləməkdə seçim hüququna malikdir.
Üstəlik, qadının qazandığı pul yalnız özünə məxsusdur. O, bu pulu yalnız özü üçün xərcləyə bilər və onu ailəsinə, uşaqlarına, xüsusilə də ərinə sərf etməyə məcbur deyil. Ailənin və həyat yoldaşının maddi təminatı müsəlman kişinin müstəsna vəzifəsidir.
Nikahdan əvvəlki münasibətlər
Bir çox insan nikahdan əvvəl münasibətlərin möhkəm ailənin əsasını təşkil etdiyini düşünür. Lakin görəsən, bu cür münasibətlər əsasında nə qədər ailə heç qurulmur və nə qədər ailə sonradan dağılır?
İslam ailəsi məsuliyyət tələb edir. Bu məsuliyyət təkcə qadının deyil, daha çox kişinin üzərinə düşür.
Ümumiyyətlə, nikahdan əvvəl münasibətlər yalnız müsəlman qızlarına deyil, oğlanlara da qadağandır. Halbuki cəmiyyət çox vaxt kişilərə qarşı daha yumşaq mövqe nümayiş etdirir.
Burada daha bir məqam var: nikahdan əvvəlki münasibətlərin məsuliyyəti, xüsusilə də uşaq dünyaya gəldikdə, çox vaxt tamamilə qadının üzərinə qoyulur. İslamda belə vəziyyətin baş verməsi mümkün deyil, çünki hər bir uşağın atası və anası vardır.
Evlilik və ailə
Müsəlman qadınlarına tez-tez onların «zorla ərə verildiyinə» görə acıyırlar. Əlbəttə, müsəlman ailəsi qızlarının evliliyində, necə ki oğullarının evlənməsində, fəal iştirak edir. Bunun səbəbi gənclərin bəzən həddindən artıq emosional davranmaları və tələsik nikahla öz həyatlarını çətinləşdirə bilmələridir.
Lakin müasir müsəlman qadınları da özlərinə «ideal həyat yoldaşı» seçmək prosesində fəal iştirak edirlər. Bu məsələdə onlar çox vaxt avropalı qadınlardan daha düşünülmüş və praqmatik davranırlar.
Əksər hallarda müsəlman qadını evlənmək qərarına gəldikdə yalnız kişinin xarici görünüşünü deyil, onun dindarlığını, ailəsinin mövqeyini, maddi vəziyyətini, təhsilini, gələcək ailəsində malik olacağı hüquq və mövqeyini, eləcə də bir çox başqa amilləri nəzərə alır.
Bəziləri gələcək ər üçün o qədər çox vacib və arzuolunan meyarlar müəyyən edirlər ki, valideynləri və elçilər illərlə uyğun namizəd axtarırlar. Çünki İslamda ailə və nikah gözlərdə ulduzlar parladan romantik sevgidən ibarət deyil, kişi ilə qadın arasında bağlanan bir müqavilədir.
Beləliklə, müsəlman qadınını hüquq və azadlıqları ciddi şəkildə məhdudlaşdırılmış bir insan hesab etmək düzgün deyil. Onun öz dininin əmrlərinə əməl etməsinə görə ona acımaq da lazım deyil.
Məqalənin müəllifinin mövqeyinə görə, məhz İslam qadına Avropanın sosial modelinin hələ də tam təmin edə bilmədiyi hüquq və azadlıqlara zəmanət verir.
Bununla yanaşı, müsəlman qadınlarının vəziyyətini ağırlaşdıran və bütövlükdə İslam haqqında mənfi təsəvvür yaradan ənənəvi və mədəni ifratlarla, şübhəsiz ki, mübarizə aparmaq lazımdır.
