Atalar, övladlar və daha çoxu: eyni evdə necə yola getmək olar?
Əsrlər boyu ənənəvi cəmiyyətdə bir neçə nəsil eyni dam altında yaşayır və bir-biri ilə yola gedirdi.
Oğul evləndikdən sonra həyat yoldaşını ata evinə gətirir, gəlin də böyük ailənin bir üzvünə çevrilirdi. Ərin valideynləri, nənə-babaları, kiçik qardaş və bacıları bir evdə yaşayırdılar və bu, həyatın adi bir parçası hesab olunurdu. Lakin zaman dəyişir, onunla birlikdə insanların düşüncələri və həyat tərzi də dəyişir.
Bu gün bir çox insan ayrıca yaşamağa, özünə məxsus yaşayış sahəsinin olmasına üstünlük verir. Bunu yalnız gənc ailələr istəmir. Bəzən yaşlı nəsil də səs-küydən, qarışıqlıqdan və illər ərzində formalaşmış həyat tərzinin dəyişməsindən uzaq qalmaq istəyir.
Amma mənzil qiymətlərinin yüksək olması səbəbindən hər gənc ailənin ayrıca ev və ya mənzil almaq imkanı yoxdur. Bundan başqa, müxtəlif həyat şəraiti də bir neçə nəslin eyni evdə yaşamasına səbəb ola bilər.
Bəs belə vəziyyətdə anlaşılmazlıq və narazılıqların qarşısını almaq mümkündürmü?
Hər məsləhət yerinə düşmür
Ailə daxilində münaqişələr çox vaxt ciddi fikir ayrılığından deyil, əslində yaxşı niyyətlə deyilən sözlərdən başlayır.
Yaşlı nəsil gənclərə məsləhət verməyi, öz həyat təcrübəsini bölüşməyi və onları səhvlərdən qorumağı sevir. Çox vaxt bu məsləhətlər həqiqətən dəyərli və faydalı olur. Lakin gənclər bəzən bunu kömək etmək istəyi kimi deyil, onlara etibar edilməməsi kimi qəbul edirlər.
Onlara elə gəlir ki, böyüklər onları ciddi qəbul etmir, kifayət qədər ağıllı və düşüncəli hesab etmirlər.
Əlbəttə, zaman keçdikcə gəlinlər, kürəkənlər, oğullar və qızlar həyat təcrübəsi qazanacaq, bir gün özləri böyüklərin məsləhətinə ehtiyac duyacaqlar. Amma buna qədər onlara öz yolları ilə getmək, bəzən səhv etmək və həmin səhvlərdən nəticə çıxarmaq imkanı vermək lazımdır.
Tənqid məktəbdə qalsın
“Bu rəng sənə heç yaraşmır”, “bu qədər dadsız şorbanı necə bişirdin?”, “kranı təmir etməyə əlin yoxdur?”, “bu yağlı və zərərli pirojkilər bütün ailəyə ziyandır”...
Bunlar sadəcə söz kimi görünə bilər. Hətta deyilənlərin içində həqiqət də ola bilər. Amma belə sözlərin qarşı tərəfi nə qədər incidə biləcəyini düşünmək lazımdır.
Düşünülmədən deyilən bir cümlə ər-arvadın, valideynlə övladın münasibətini korlaya bilər. İnsanlar arasında qan qohumluğu olmadıqda isə bu cür sözlər daha ağır qəbul olunur. Çünki onları birləşdirən əsas amil eyni evdə yaşamaqdır.
Qayınana, gəlin, qayınata və kürəkən bir-biri ilə danışarkən sözlərini diqqətlə seçməlidirlər. Fikrinizi bildirmək lazımdırsa, bunu incitmədən və nəzakətlə etmək mümkündür.
Məsələn:
“Pirojkiləri yağda qızartmaq əvəzinə sobada bişirməyə cəhd edə bilərik”.
“Gələn dəfə şorbanı birlikdə hazırlayaq”.
“Mavi rəng sənin gözlərinə çox yaraşır”.
Eyni fikri müxtəlif şəkildə çatdırmaq mümkündür. Əsas məsələ qarşı tərəfi alçaltmadan və incitmədən danışmaqdır.
Yumşaq olun. Yaxınlarınıza sevginizi və anlayışınızı göstərməkdən çəkinməyin. Dünyada onsuz da kifayət qədər sərtlik və aqressiya var. Qoy ev insanın özünü rahat və təhlükəsiz hiss etdiyi bir yer olsun.
Biz hamımız fərqliyik
Hər bir insanın öz vərdişləri var.
Kimsə səhər doyumlu səhər yeməyi etməyi sevir, başqası isə səhərlər heç nə yeyə bilmir. Bəziləri saatlarla danışmağı xoşlayır, digərləri isə sakitliyə üstünlük verir. Kimisi hər şeyi dəqiq planlaşdırır, kimisi isə daha sərbəst yaşamağı sevir.
Əgər bu vərdişlər başqalarının rahatlığına və şəxsi məkanına mane olmursa, problem yoxdur. Bir-birimizi anlayır, qəbul edir və həyatımıza davam edirik.
Amma vərdişlərimiz yaxınlarımıza narahatlıq yaradırsa, özümüzü dəyişməyə çalışmalıyıq.
Məsələn, gec yatmağa öyrəşmisiniz. Ailə üzvləri yatdığı halda televizoru yüksək səslə izləyir, evdə gəzir, səs-küy salır və hətta gecə vaxtı təmizlik etməyə başlayırsınız. Bu halda yaxınlarınızın narazılığı tamamilə təbiidir.
Öz rahatlığımız üçün başqalarının rahatlığını pozmamağı öyrənməliyik.
Ev işlərini bölüşdürün
Eyni evdə nə qədər çox insan yaşayırsa, görüləsi işlər də bir o qədər çox olur. Hətta ər-arvadın ev işlərini bölüşdürməsi bəzən çətinlik yaradır. Ailədə başqa insanlar da yaşayırsa, bu məsələ daha da mürəkkəbləşir.
Ona görə də bəzi məsələləri əvvəlcədən danışmaq faydalıdır.
Alış-verişə kim gedəcək? Hansı ehtiyac üçün nə qədər pul ayrılacaq? Mətbəxi kim yığışdıracaq? Səhər yeməyini kim hazırlayacaq? Axşam yeməyini kim bişirəcək?
Bəzən utandığımız üçün danışmırıq və hər şeyi özümüzə saxlayırıq. Lakin bu, zamanla narazılıq və gərginlik yaradır.
Vəzifələri əvvəlcədən bölüşdürmək isə bir çox anlaşılmazlığın qarşısını ala bilər.
Kim günahkardır?
Ailədə mübahisə baş verəndə dərhal günahkar axtarmaq lazım deyil.
Çox vaxt münaqişənin yaranmasında hər iki tərəfin payı olur. Fərqli vərdişlər, gözləntilərin üst-üstə düşməməsi, düşünülmədən deyilən sözlər və istənilməyən məsləhətlər — bütün bunlar bir araya gəldikdə mübahisəyə səbəb ola bilər.
Bir-birinizi günahlandırmaq əvəzinə, öz davranışınıza nəzər salın.
“Kim haqlıdır?” sualından daha vacib olan “Bu vəziyyəti necə düzəldə bilərik?” sualıdır.
Günahkar axtarmaq ailə üzvləri arasındakı məsafəni daha da artıra bilər. Bunun əvəzinə düşünün: eyni dam altında yaşamağı necə daha rahat edə bilərik? Məişətdə nəyi dəyişsək, hamı üçün daha asan olar?
Belə yanaşma lazımsız mübahisələrə və mənfi emosiyalara vaxt sərf etməkdənsə, münasibətləri yaxşılaşdırmaq üçün real addımlar atmağa kömək edər.
Evinizdə hər kəsin özünü rahat, dəyərli və hörmətli hiss etməsinə çalışın. Çünki ev yalnız yaşadığımız məkan deyil — ailə münasibətlərimizin formalaşdığı yerdir.
