Мүасир ушаглыг: неҹәдир о?
Мүасир ушаглыг: неҹәдир о?
Совет ушаглығына һәср олунмуш статус, фото вә шәкилләр индики ата вә аналарда носталжи тутмалары вә аҹы “Бах инди исә...” ојадыр. Мүасир валидејнләр шикајәт едирләр: ушаглар охумур, тәбиәтдә ојунлары севмир, гаджетләрлә мәшғулдурлар, итирилмиш нәсилдир, биз исә онларын јашында...
Һәр шеји тәрәггинин позуҹу тәсиринә јазмаг чох асандыр. Бизим ушаглығымыз вахтларында бу ролу “пис дәстә” парлаг сурәтдә ојнајырды, јадыныздадырмы? “Мәним Петенкам - гызылдыр, меһрибан вә итаәткардыр. Она достлары белә тәсир ҝөстәрир, дәрсләриндән ики алан аваралар”, - јерли хулиганларын аналары ағы дејирдиләр. Демәли, Петенканын бунунла һеч бир әлагәси јохдур вә мәсулијјәти үзәриндән ҝөтүрмәк олар. Јахшы, бурада нә едәрсән?
Гаджетләрлә дә тез-тез беләдир: бизим дөврүмүздә онлар јох иди, һамы китабханалара ҝедир, резин ојунуојнајыр вә метал гырынтылары јығырды. Инди исә... Вә будур - вәзијјәт үмидсиз елан олунур, ана исә ҝедир, ҝөрүн һа, китабханаја вә ја метал гырынтысы ардынҹа јох, сосиал шәбәкәјә ҝедир - классикләр ојнајан совет мәктәблиләринин шәкилләрини тәгдир етмәјә.
Анҹаг әввәлҹә өз ушаглығыны хатырламаг јахшы оларды. Белә, дүрүст, шәкилсиз вә идеаллашдырмадан. Бәли, резин бантлар вә гулдур газаглар вар иди. Анҹаг карт да, прогул да, “бөјүк јашлы” алты-једдинҹи синиф шаҝирдләринин данышдыглары ләтифәләр дә вар иди. Вә онлар, әли үрәјин үстүнә гојараг, о гәдәр китаб да охумурдулар. Бәли, биз Карлсон вә Федор әми һаггында јахшы ҹизҝи филмләринә бахырдыг. Бәс “Санта-Барбара” вә “Садәҹә Марија”, онлар тәзә чыханда - мәҝәр јох? Бәли, биз достларымызы смартфонлара ҝөрә гијмәтләндирмирдик - онлар јох иди. Анҹаг бир аз сонра синиф јолдашымызын јанында јығышыб инанылмаз дәрәҹәдә мараглы Денди вә Сега ојнамаға јығышан мәҝәр биз дејилдикми, саатларла виртуал дөјүшләр архасында отурудуг?
Гуш евләри тикиб нәнәләри күчәдән кечирәнләр, гапы ағзында зибил атыб лампалары сындыранлар һәмишә олуб. Инди олдуғу кими, бир чох ушаглар идманла мәшғул олур вә рәгс едир, ресензија вә есселәр јазыр, дилләри өјрәнир вә бөјүкләрә көмәк едирләр. Проблемләр исә - онлар мүасир дүнјада дејил, аиләнин, ушағын, мәктәб коллективинин дахилиндәдир. Вә онлардан башланылса, тәсир даһа јахшы олар.
Анҹаг компүтер асылылығы проблемини һеч ким ләғв етмәмишдир. Бәли, бир чох мәктәблиләр вә јенијетмәләр сөзүн әсл мәнасында виртуал реаллыгда јашајырлар. Тез-тез - ади реаллығын зәрәринә. Бунун гаршысыны алмаг үчүн нә етмәк олар?
Психологлар дејирләр ки, тез-тез “реал дүнја марагландырмыр” вә “суткаларла компүтер архасында отурур” бағламасында валидејнләр сәбәб-нәтиҹә әлагәсини гарышдырырлар. Гаджет - ағыллы, фәал, үнсијјәтҹил вә шән ушағы смартфон үзәриндә отуран солғун Кашејә чевирә билән аҹыглы маг вә сеһрбаз дејил. Асылылыг вә гејри-сағлам һәвәс компүтер дүнјасында дејил, реал дүнјада проблемләрдән башланыр. Һеч бир марағы јохдур, һәмјашыдлары илә үмуми дил тапа билмир, тәнһалыг һисси ону үстәләјир - вә ушаг өзүнү мәшғул етмәк үчүн ән садә вә әлверишли васитәјә мүраҹиәт едир. Вә ноутбукларын сахландығы сејфдән дејил, сөһбәтдән вә дахили проблемләрин һәллиндән башламаг лазымдыр.
Ананын телефонундан јапышан вә ојунҹаг тәләб едән ушагларла да чох вахт елә олур: ушаға ојнамаг, дүнјаны өјрәнмәк, рәсм чәкмәк өјрәтмирләр, мане олмасын дејә мәшғул ана “беш дәгигәлијә” сеһрли екраны олан белә мараглы әшја верир она. Сонра исә, бир-ики ај кечәндән сонра кәдәрләнир, хиффәт едир: “Нә етмәли? Неҹә тәрҝитдирмәли?”. Ҹаваб – садәҹә олараг өјрәтмәмәк дејил, алтернатив ҝөстәрмәкдир. Һәгигәтән мараглы алтернатив, “нә иләсә мәшғул ол!” јох!
Биз әтрафымыздакы дүнјанын нә гәдәр ҝөзәл олдуғуну, гонаглыға вә ҝәзмәјә ҝетмәјин нә гәдәр јахшы олдуғуну дејирик, өзүмүз исә сосиал шәбәкәләрдә киминсә сәһифәләринә ҝиририк. Анҹаг ушағы сөзләр дејил, валидејн нүмунәси өјрәдир – һамыја мәлум олан садә һәгигәтдир. Ушаға фајда вә әјләнҹә арасында, виртуал вә реал арасында таразлыг тапмаға көмәк един - шәхси нүмунәнизлә.
