Әҝәр ушағын гыздырмасы варса, нә етмәли?
Педиатр мәсләһәтләри
Сакит аилә ахшамы. Хошбәхт чағаны јатмаға гојуруг. О, тамамилә сағлам ҝөрүнүр. Һәлә ки ушаг өз чарпајысында ширин-ширин јатыр, өз ишәримизлә мәшғул олуруг.
Саат 12-јә јахын һәр шејин гајдасында олдуғуну јохламаг үчүн ушаг отағына баш чәкирик. Севимли коппуш јанаглара тохунуб дәһшәтдән сәксәнирик. Чаға јаныр! Јәгин ки, һәр ана белә вәзијјәтлә растлашыб. Јахшы ки, һәрарәт һәддиндән артыг јухары галхмајыб вә әлимиздә истини асанҹа ашағы салан сироп (мејвә ширәси) вар. Бәс әҝәр евдә лазыми дәрман олмаса неҹә? Вә Аллаһ еләмәсин,термометрдә рәгәмләр 39 јахынлашырса? Бу вәзијјәтдә өзүнү неҹә апармаг һаггында Волгограддан ишләјән педиатр (ушаг һәкими) Кристина Вјачеславовна Шатскова данышаҹагдыр.
Әввәлҹәдән баша дүшмәк лазымдыр ки, һәрарәт – организмин инфексијаја (јолухма хәстәлик төрәдән микроорганизмә) нормал реаксијасыдыр. Әҝәр ушаг өзүнү сакит апарырса, шиддәтли әзәлә вә ја баш ағрылары јохдурса, онда 38-38,5 градус (дәрәҹә) аралығында температуру (һәрарәти) ендирмәк лазым дејилдир. Беләҹә биз организм үчүн даһа ағыр нәтиҹәләрдән јаха гуртарарыг, нәинки әҝәр дәрһал онунла мүбаризә апармаға башласаг. Валидејнләрин чоху јахасыны мәс’улијјәтдән гуртарараг вә ушагдан габаг тезҹә өзүнүн вәзијјәтини јүнҝүлләшдирмәјә чалышараг һәрарәти салан дәрман вермәјә тәләсирләр. ДИГГӘТ: бир илә гәдәр ушаглар – бу, ајрыҹа категоријадыр, онларын һәрарәтини даим ендиририк. Әҝәр ушагда нә вахтса бәдән һәрарәтинин галхмасы илә бағлы гыҹ, тутулма олубса, онда вахт итирмәдән ушаға гыздырмадан дәрман веририк. Диҝәр һалларда валидејнләр термометрлә (истиликөлчәнлә), сәбирлә силаһланмалы вә даима ушағын вәзијјәтини јохламалыдырлар. Вурғулајырам, һәрарәт 38 – инфексија илә мүбаризә апаран организмин нормал вәзијјәтидир.
Ушагда гыздырманы шәрти олараг гырмызы вә ағ гыздырмаја бөлмәк олар. Әҝәр пасијентин дәриси чыхан, ҝөрүнән дамарларла солғун, “мәрмәр” кимидирсә, шиддәтли титрәмә, үшүтмә варса, онда физики үсуллар һеч ҹүр көмәк етмәз, тә’ҹили олараг һәким чағырмаг лазымдыр. Тә’ҹили јардым машыны ҝәлинҹә хәстәнин әлләри вә ајагларыны овхалајырыг. Әҝәр ушағын јанаглары гырмызы, бәдәни истидирсә, онда бурада сојутма физики методлары көмәк едәр. Биринҹи вә ән ваҹиби – ичмә режимидир. Адекват мигдарда мајенин көмәји илә һәрарәти 1-1,5 дәрәҹә ендирмәк олар. Бир илә гәдәр ушаглара мајенин һәҹмини белә һесабламаг олар: 1 кг чәкијә 50 мл су. Белә һәҹми ушаг сутка әрзиндә ичмәлидир. Балаҹа хәстә үчүн јахшы ички – бал вә лимон илә судур (әҝәр аллергија јохдурса) – интоксикасијаны (организмин зәһәрләнмәсини) арадан галдырыр, вирусла (јолухуҹу хәстәлик төрәдән микробла) мүбаризә апармаға көмәк едир. Икинҹиси – бәдәни јаш дәсмалла сүртмәдир. Бурада бизә отаг температурунда олан су көмәјә ҝәләр. Сиркә вә араг –гәти сурәтдә ЈОХ. Дәлилли, әсаслы вә расионал, сәмәрәли тәбабәт мөвгејиндән бу маддәләр ушағын дәрисинә дүшмәмәлидир. Кимләринсә мәсләһәтләринә гулаг асмаг олар ки, ҝуја ушаглары әввәлләр елә бу ҹүр хилас едәрдиләр. Ола билсин ки, һәрарәт дүшүрдү, лакин метаболик, мүбадилә сәвијјәсиндә биз габагҹадан билмирик ки, бу, ушағын организминә неҹә тә’сир ҝөстәрәр. Үстә ҝәл јанма вә етанол вә сиркә туршусу бухарлары илә зәһәрләнмә риски (тәһлүкәси) вар. Беләликлә, ушағы отаг температурлу су илә сүртүрүк, алнына даһа сәрин компресс (мүалиҹә мәгсәдилә ағрыјан јерә гојулан јаш сарғы) етмәк олар.Отағын һавасыны тәмизләјирик, бу вахт ушағы башга отаға чыхарырыг. Әҝәр иш дәрманлара чатыбса, јалныз парасетамол вә ибупрофендән истифадә едирик, аспирин вә диҝәр һәрарәти салан дәрманлары ушаглара вермәк олмаз. Һәм шам, һәм дә сиропдан истифадә етмәк олар. Онлар ејни тә’сирә маликдир.
Беләликлә, биз дәрман вердик. 20-30 дәгигә әрзиндә гыздырма 38,6-дан, мисал үчүн, 38 дәрәҹәјә дүшәр. Бу, нормалдыр. Әҝәр температур тез дүшүрсә, мисал үчүн 38,6-дан 36,6-ја – бу,тәһлүкәлидир, дамар шоку (функсијаларын позулушу) баш верә биләр. Ахырда бир даһа хатырладырам: ушагларын әксәријјәти 38,5 дәрәҹәјә гәдәр температуру нормал кечирирләр. Валидејнләрин горхусу вә истерик (әсәби) вәзијјәти исә дәрһал онлара мәнфи тә’сир ҝөстәрир. Буна ҝөрә дә, аналар вә аталар, һәр шејдән әввәл сакитләшин, нәфәс алын, 2-3 ҝүнлүјә сәбирли еһтијаты топлајын. Инанын, һәр шеј кечиб ҝедир вә бу да кечәҹәк.
